Japońska poezja - Haiku

W Japońskiej poezji spośród kilku gatunków - HAIKU jest najbardziej charakterystyczne i nadal żywe we współczesnej Japonii. Haiku jak i wcześniejsze waka są podbudową intelektualną i estetyczną kultury japońskiej *

Haiku jako utwór poetycki jest krótszy od waka i zamyka się w 17 sylabach o wewnętrznym podziale 5/7/5. Obrazy rzeczy i zdarzeń powiązanych z określoną porą roku stanowią kluczowy element każdego wiersza. Przedstawienie natury w haiku podkreśla ścisłe związki ze zwykłym, codziennym życiem.

Podstawą dynamiki haiku jest rozpoznanie ulotności zewnętrznego świata i ulotność poznającego - poety. To spotkanie jest przejawem Pustki - zarazem Pełni jako źródła istnienia poznającego i poznawanego obiektu. Bezruch, cisza - występuje wyłącznie w wymiarze transcendentalnym. Przykładem tego jest słynne haiku:

stary staw
żaba wskakuje
plusk wody

inny przykład:

cisza
spada na skały
cykad wołanie

Wiele wierszy powstało podczas samotnych podróży Basho po Japonii jak n.p.: do Sarashino (gdzie podziwia się księżyc). Kiso, Otsu, Gifu czy Yoshino gdzie podziwia się kwiaty sakura. Większość z wierszy dotyczy głównie ludzi spotykanych na szlaku.

kono hotaru
tagoto no tsukini
kurabemim

świetliki te
polami w poświatę księżyca
niechże porównam.

okuraretsu
okuritsu hate wa
Kiso no aki

tak częst żegnamy
albo żegnający was, kres wędrówki
jesień w Kiso.

kusa iro iro
ono ono hana no
tegara kana

taka rozmaitość zieleni
a każda w chwale
jedynego kwiatu.

hyoru hyoru to
koketa tsuyukeshi
ominaeshi

rozedrgana, rozedrgana
rosą pochylona
pani to kwiatów.

ykai chiru ya
hoya no susuki no
karinokoshi

płatkami śnieg pada
opodal spichlerza
zboża ostatni snop

shii no hana no
kokoro ni mo niyo
kisa no tabi

choć dusza twa
była jak kwiaty shii
na drodze Kiso

ukibito no
tabi ni mo narae
Kiso no hae

od wędrowca
ucz się czym jest wędrować
i muchy z Kiso.

Kornel Drzewiński

* Toshihiko Izutsu: "Haiku jako wydarzenie egzystencjalne" w: "Estetyka Japonii", wyd. Universitas, Kraków 2001 Donald Keene: "Świat poezji haikai" w: jak wyżej

Share this