VIII spotkania polsko – japońskie we Wrocławiu

Zapraszamy na ósmą edycję spotkań polsko-japońskich pt. „JAPONIA WCZORAJ I DZIŚ: kultura, sztuka, gospodarka”, która odbędzie się w dniach 17-19 kwietnia 2009 we Wrocławiu.

Tegoroczne spotkania zasługują na szczególną uwagę, ponieważ wprowadzają tematy, które jeszcze nie pojawiały się podczas poprzednich edycji.

materiał prasowy
Wrocław, 16-03-2009

Spotkania polsko – japońskie we Wrocławiu

Ósma edycja spotkań polsko-japońskich pt. „JAPONIA WCZORAJ I DZIŚ: kultura, sztuka, gospodarka”, odbędzie się w dniach 17-19 kwietnia 2009 we Wrocławiu.

Różnice kulturowe między mieszkańcami Europy i Azji są znaczące. Nawet w erze globalnej wioski, gdzie wszyscy jesteśmy wirtualnymi sąsiadami, jest to zderzenie dwóch, mimo wszystko, odmiennych światów. Duża mobilność współczesnych ludzi, praca w zagranicznych filiach japońskich koncernów, znajomi poznani podczas wakacyjnych wojaży – pozwalają nam bezpośrednio zetknąć się z Japonią i Japończykami.
Aby z tych kontaktów wynieść jak najwięcej lub też przygotować się do nich jak najlepiej, warto poszerzać swoją wiedzę na temat japońskiej kultury i tworzących ją ludzi.

Otwartość na zrozumienie innych kultur jest kluczem do rozumienia nas samych. Ucząc się wzajemnie od siebie mamy szansę na wspaniały dialog.

Jak w poprzednich latach, tak i w tym roku spotkania polsko–japońskie zostały objęte patro-natem honorowym Ambasady Japonii oraz zostały zaliczone do wydarzeń towarzyszących obchodom 90. rocznicy nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską a Japonią.

Program
Trzonem wydarzeń będą interaktywne wykłady, których tematami będą m.in.: sake, tradycje kulinarne, kobiety we współczesnej Japonii, rodzina cesarska, rola tradycji w dzisiejszym życiu, lalki kokeshi, malarstwo tuszem (suibokuga). Nie zabraknie też zajęć warsztatowych: chętni będą próbować swych sił w tworzeniu ceramicznych naczyń techniką raku, a dzieci wezmą udział w grach i zabawach prowadzonych przez japońskie rodziny.

Spotkaniom będzie towarzyszyć wystawa odnalezionych niedawno fotografii wykonanych w Japonii w roku 1934 przez Ze’eva Aleksandrowicza z Krakowa.

Wszystkie wykłady i zajęcia w ramach spotkań odbywają się w Ratuszu oraz w Mediatece i są bezpłatne.

Poszczególne pozycje programowe:

Wystawa fotograficzna „Nasz człowiek w Japonii”
Urodzony w Krakowie 1905 r. w zamożnej rodzinie żydowskiej Ze’ev Wilhelm Aleksandrowicz nigdy nie pragnął kontynuować rodzinnej tradycji w branży papierniczej. Po ukończeniu studiów postanowił podróżować po Polsce i świecie. W roku 1934 trafił do Japonii. Spędził tam niecałe trzy tygodnie, zwiedził Tokio, Kioto i Osakę, zrobił 2700 fotografii.
Ze’ev Aleksandrowicz nigdy nie opublikował materiałów z podróży do Japonii. Zmarł w Izraelu w roku 1992 i dopiero kilka lat po jego śmierci negatywy tych zdjęć zostały przez wnuków odnalezione i udostępnione.

„Tu i ówdzie natykamy się na obrazy ludzi w mundurach, prawdopodobnie szeregowców lub podoficerów piechoty, na ogół mamy jednak wrażenie, że autora zdjęć interesowały bardziej sceny rodzajowe, miejskie pejzaże, a przede wszystkim – ludzkie portrety. Nie są to sztampowe fotki z „egzotycznego” kraju, niewiele znajdziemy na nich typowo „turystycznych” zabytków w postaci pomników, świątyń, pałaców. Autora fotografii urzekają raczej twarze i postaci napotkanych ludzi, a szczególnie wrażliwy jest na urodę kobiecą”.
(H. Lipszyc, z katalogu wystawy „Nasz człowiek w Japonii”, Wydawnictwo Manggha)

Talent Aleksandrowicza do nawiązywania kontaktów z ludźmi skłaniał obce osoby na ulicach, dworcach, w pracy, czy w teatrze do pozowania mu przed aparatem. Fotografie te to zapis relacji międzyludzkich i niezwykłej bliskości ludzi z dwóch różnych światów. Aleksandrowicz, choć amator, fotografował z przenikliwością i refleksem godnym reportera – profesjonalisty.
Jak sam opisywał: „Japonia to było dla mnie coś nadzwyczajnego. Czułem się jakbym wylądował na Marsie”.

Współorganizatorem wystawy jest Miasto Wrocław.

Wystawa została udostępniona przez krakowskie Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej MANGGHA i będzie gościć we Wrocławiu, w Muzeum Miejskim w Ratuszu od 17 kwietnia do 17 maja 2009.

Wykłady Joanny Bator
Joanna Bator - absolwentka wrocławskiego kulturoznawstwa i Szkoły Nauk Społecznych, pisarka, publicystka, nauczycielka akademicka. Autorka prac naukowych, esejów, powieści i opowiadań. Publikowała w "Gazecie Wyborczej", "Twórczości", "Czasie Kultury", "Tygodniku Powszechnym", "Kulturze" i "Społeczeństwie". W magazynach "National Geographic" i "Voyage" pisze o swoich podróżach. Za książkę "Japoński wachlarz" (2004), która jest zbiorem zapisków z kilkuletniego pobytu autorki w Japonii, otrzymała nagrodę im. Beaty Pawlak, przyznawaną najlepszej antropologicznej pozycji roku oraz poznańską Nagrodę Wydawców. Joanna Bator wykłada w Polsko-Japońskiej Wyższej Szkole Technik Komputerowych w Warszawie na Wydziale Kultury Japonii.

„Zgubić się w Tokio. Japońska stolica bez przewodnika”
Autorka zabierze słuchaczy na spacer po Tokio szlakiem, którego nie znajdzie się w turystycznych przewodnikach. Zobaczymy codzienną twarz tego miasta. Będziemy kierować się kilkoma drogowskazami takimi jak: brak centrum, stacje kolejowe, palimpsestowa struktura - czyli przenikanie przeszłości i przyszłości, tego, co japońskie i zachodnie w krajobrazie, obyczajach, architekturze, stroju, kuchni.

Ratusz, sobota, 18-04-2009, godz. 11:30

„Kobiety we współczesnej Japonii. Matki-nauczycielki, feministki, single-pasożyty”
Wykład będzie dotyczył japońskich kobiet. Najpierw posłuchamy o tradycji, w ramach której kształtowały sie japońskie wersje kobiecości (tj. tradycji buddyjskiej, sintoickiej i konfucjańskiej). Następnie przejdziemy do współczesności i zobaczymy, jakie problemy wynikły ze zderzenia japońskiej tradycji i tradycji zachodniej po otwarciu Japonii na świat. Na koniec autorka zarysuje współczesną sytuację kobiet i opowie, jakie działania podejmują japońskie feministki, by ją poprawić. 

Mediateka, pl. Teatralny 5, sobota, 18-04-2009, godz. 13:45

Opowieść o sake – spotkanie z Henrykiem Sochą
Henryk Socha to miłośnik Japonii w najczystszej postaci. Początek jego fascynacji wziął się z książek, filmów - wtedy jeszcze Akira Kurosawy, korespondencji młodzieżowej z Japończykami i ze zwykłej ciekawości świata. Japonia zainteresowała go jednak do takiego stopnia, że udało mu się odwiedzić ten kraj w 1979 roku. Wtedy przypominało to wyprawę na Księżyc. Z plecakiem, przez Chabarowsk i Nachodkę dotarł do portu w Yokohamie. Dziś jest znawcą kultury samurajów i kolekcjonerem samurajskich akcesoriów. Henryk Socha jest autorem dziewięciu książek o sztuce Japonii, m.in.: „Zamki i miecze samurajów”, „Japońskie noże’, „Rezydencje samurajów”, „Samurajskie wersety”, czy „Sake napój samurajów”.
Wykład będzie nosił tytuł „Opowieść o sake”. Dowiemy się, jak unikalnym napojem jest sake, jakie znaczenie ma w życiu Japończyków. To ani nie wódka, ani nie wino, ani tym bardziej piwo. Bo sake to jedyny gatunek w swoim rodzaju. Ograniczanie roli sake do wyłącznie napoju alkoholowego, który ma oszałamiać, jest zbytnim uproszczeniem tradycji i zasad japońskich. Poznamy technologię produkcji, surowce z których powstaje napój samurajów, gatunki i kategorie. Usłyszymy wiele o historii napoju, obrzędach, ceramice i innych naczyniach do sake.
Wiedza o sake to jedna z tak fundamentalnych cech poznawczych Japonii, jak kimono, miecz samurajski lub sushi.
Ratusz, sobota, 18-04-2009, godz. 12:45

Tradycje kulinarne Japonii - wykład
Mieszkańcy Kraju Kwitnącej Wiśni słyną z zamiłowania do jedzenia. Przywiązują oni wagę nie tylko do smaku potraw, ale i do formy ich prezentacji. Dania japońskie są bardzo często arcydziełami, wykonanymi ze szczególną troską o każdy szczegół. Emanują subtelnym pięknem, prostotą i minimalizmem. Wraz z naczyniem, na którym są podane, tworzą harmonijny układ. Wszystko, co dzieje się wokół stołu, począwszy od produktów spożywczych i sposobów przygotowania potraw, na zasadach savoir-vivre’u skończywszy, składa się na obraz japońskiej kultury żywieniowej, która od wielu lat wzbudza zainteresowanie ludzi na całym świecie.
O sushi, sake, japońskich słodyczach i innych, mniej znanych w Polsce, ale równie ciekawych kulinarnych przysmakach z Kraju Kwitnącej Wiśni opowie Magdalena Tomaszewska-Bolałek.

Ratusz, sobota, 18-04-2009, godz. 14:15

Magdalena Tomaszewska–Bolałek - Magdalena Tomaszewska-Bolałek absolwentka kulturoznawstwa, specjalność japonistyka na Uniwersytecie Warszawskim oraz podyplomowych studiów na kierunku Dziennikarstwo i Komunikacja Społeczna na Uniwersytecie Warszawskim Od 2008 prowadzi prace nad rozprawą doktorską z zakresu japońskiej kultury żywieniowej. Tłumaczka, autorka książek Tradycje kulinarne Japonii (pierwsza w Polsce książka poświęcona kulturze kulinarnej Japonii) oraz Zwierzęta zodiaku w kulturze Japonii. Zajmuje się badaniem kultur azjatyckich (sztuka, kultura kulinarna, popkultura).

Japońska rodzina cesarska
Dynastia cesarska w Japonii należy do najstarszych na świecie. Według tradycyjnej historiografii panujący od 1989 roku cesarz Akihito jest 125. władcą Japonii, a początki dynastii sięgają 660 r. p.n.e. Pozycja japońskiego monarchy w państwie zmieniła się zasadniczo po II wojnie światowej, kiedy to, zgodnie z zapisem konstytucyjnym, cesarz stał się „symbolem państwa i jedności narodu”, rezygnując z władzy suwerennej i wyrzekając się „boskości”. Małżonką Akihito jest od 1959 roku Michiko Shoda, pierwsza kobieta „z ludu” w rodzinie cesarskiej, która także jako pierwsza poświęciła wiele czasu na osobiste wychowanie ich trójki dzieci: synów Naruhito i Fumihito oraz córki Sayako. Rodzina cesarska realizuje wiele funkcji reprezentacyjnych, podtrzymuje też stare tradycje, zakorzenione w obrzędach i świętach na dworze. Natomiast Urząd ds. Dworu Cesarskiego dba, by szczegóły z jej życia i problemy nie przedostały się poza mury pałacowe.

Więcej o rodzinie cesarskiej – podczas wykładu Ewy Pałasz-Rutkowskiej
Ratusz, niedziela 19-04-2009, godz. 11:30

Ewa Pałasz – Rutkowska – profesor Uniwersytetu Warszawskiego, wykładowca w Instytucie Orientalistyki UW, japonistka specjalizująca się w historii Japonii, autorka m.in. „Historii stosunków polsko-japońskich 1904-1945”, ”Polityki Japonii wobec Polski 1918-1941”, „Japonia. Historia państw świata w XX wieku”.

Ceramika raku
Impulsem do powstania ceramiki raku była ceremonia picia herbaty chanoyou. Pierwszy piec raku opalany drewnem został zbudowany w XV wieku dla japońskiego cesarza. Od tej pory naczynia wypalane w tym piecu były pieczętowane znakiem raku. We wszystkich tych wyrobach świadomie rezygnowano z ozdób, symetrii, kształtu i gładkości szkliwa. Często formowano je bez pomocy koła garncarskiego.
Ten surowy, powściągliwy, celowo prymitywizujący styl zdobył uznanie dopiero w XIX wieku. Od tej pory był ciągle modyfikowany i udoskonalany. Jedną z najważniejszych cech tej ceramiki jest metoda jej wypalania. Polega ona na tym, że przedmioty rozżarzone do temperatury około 800°C wyjmuje się z pieca i umieszcza w skrzyni z trawą, trocinami lub innym materiałem łatwopalnym. Następnie, po upływie około 10 min., wrzuca się je do wody. Cały ten proces nazywany redukcją powoduje, że szkliwa uzyskują bajeczną gamę kolorystyczną, opalizują i pokrywają się ozdobnymi spękaniami.
Obecnie w Polsce ceramika raku cieszy się coraz większą popularnością, ciągle modyfikowana pojawia w postaci najróżniejszych form ceramicznych.

Warszaty ceramiczne i wykład poprowadzą Marta Kędzierska i Jacek Tratkiewicz, Pracownia Ceramiki w Michałówku

Mediateka, sobota, 18-04-2009,– godz. 10:15 Warsztaty ceramiki raku (wprowadzenie oraz formowanie naczyń), 15:00 (oglądanie wypalonych naczyń)

Laleczki Kokeshi
Wśród wielu typowych dla Japonii lalek, najbardziej charakterystyczną i znaną jest lalka Kokeshi. Są to lalki, których rodowód wywodzi się z północnego regionu wyspy Honsiu. Stwierdzono, że pierwsze lalki Kokeshi były produkowane w środkowym okresie ery Edo (1603-1867). Wykonywane są ręcznie z drewna, mają prosty, przeważnie walcowaty tułów i powiększoną okrągłą głowę z niewielką ilością, namalowanych cienkich linii określających rysy twarzy. Przedstawiają prawie zawsze postać kobiety lub dziewczyny. Tułów ma przeważnie kwiatowy wzór namalowany czerwonym i czarnym, czasem zielonym lub żółtym tuszem lub farbą oraz pokryty lakierem lub woskiem. Jedną z charakterystycznych cech Kokeshi jest brak nawet zaznaczenia rąk albo nóg. Spód lalki jest oznaczany podpisem artysty. Ponieważ wszystkie tradycyjne Kokeshi malowane są ręcznie, nie ma dwu identycznych. Do wytwarzania Kokeshi używane są różne rodzaje drewna począwszy od wiśni (dla jej ciemnego koloru) aż do klonu i brzozy. W tworzeniu zarówno tradycyjnych jak i twórczych lalek drewno jest pozostawiane na otwartym powietrzu przez okres do pięciu lat zanim powstanie z niego lalka.

W Japonii lalki Kokeshi zdobyły sobie status sztuki twórczej, stanowiącej osobną dziedzinę rzemiosła artystycznego. Corocznie przyznawane są nagrody Premiera i Ministra Kultury za najładniejszą lalkę Kokeshi.

O swoich zbiorach opowiedzą i zaprezentują je państwo Bożena i Jan Zeitz
Mediateka, sobota, 18-04-2009, godz. 12:00

Wykłady pana Masakatsu Yoshida
Masakatsu Yoshida przyjechał do Polski po ukończeniu studiów w Instytucie Słowiańskim Uniwersytetu w Sapporo w 1978 roku, by w ramach stypendium rządu Japonii pisać pracę doktorską na Uniwersytecie Warszawskim. W 1982 postanowił zamieszkać w Łodzi, która bar-dzo mu się spodobała, tym bardziej że poznał tu swoją przyszłą żonę - Basię. Rozpoczął więc pracę jako instruktor kulturalno-oświatowy, by wkrótce całkowicie poświęcić się propagowaniu kultury japońskiej w Polsce. Prowadzi kursy nauki języka japońskiego, origami i kaligrafii. W 1985 roku został zaproszony do prowadzenia cyklu wykładów i zajęć dotyczących sztuki i kultury Japonii oraz nauki kaligrafii, w ramach programu dydaktycznego Pracowni Typografii Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Łodzi. Obecnie pracuje na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie oraz w Instytucie Stosunków Międzynarodowych na Uniwersytecie Łódzkim i Uniwersytecie III Wieku, gdzie wykłada historię pisma i język japoński.

Tradycyjne i współczesne oblicza Japonii - Droga jaką należy przebyć, aby poznać tradycyjne i współczesne oblicza Japonii jest fascynująca, a kultura tego kraju zadziwia przybyszów bogactwem form i urodą. W miarę poznawania Japonii przekonujemy się, że to co tkwi w jej najgłębszych warstwach, możemy odnaleźć w czasach zamierzchłych, kiedy to toczono nieustającą walkę z przeciwnościami natury, co ukształtowało własny stosunek do wszechświata i zaznaczyło się w sztuce życia codziennego. Japończycy w pełni odczuwali kruchość życia i nieuchronność przemijania, podziwiali zmienność krajobrazu oraz piękno natury, która była zwiastunem nadchodzących pór roku. W prostocie, nie w przepychu, odnajdywali prawdziwe piękno, w rzeczach małych widzieli wielkość.

Ratusz, niedziela, 19-04-2009, godz.12:45

Suibokuga – malarstwo tuszem - styl malarstwa japońskiego wywodzący się z Chin. Jest to rodzaj malarstwa ściśle powiązany z kaligrafią.
Na wyspach Kraju Wschodzącego Słońca ten rodzaj malarstwa zaczęto uprawiać na poważnie dopiero w okresie Kamakura. W tym początkowym okresie styl ten był wyciszony i wyrafinowany oddając to co najistotniejsze w doktrynie sekty zen, której mnisi byli prekursorami suibokuga. Z czasem jednak (w późniejszych okresach) sięgając po coraz nowsze techniki wyrazu jak "złamany tusz", "rozlany tusz" czy w końcu polichromię malarstwo to nabrało cech dekoracyjności oraz rozmachu porównywanego z dziełami kolorowymi.

Ratusz, niedziela, 19-04-2009, godz. 13:50: wykład, pokazy, film

Henryk Lipszyc
Japonista, tłumacz, ambasador RP w Tokio w latach 1991-1996.
Ukończył studia japonistyczne w roku 1964 w Warszawie, odbywał staże naukowe na uczelniach japońskich, m.in. na Uniwersytecie Waseda oraz Uniwersytecie Tokijskim.
Wieloletni wykładowca języka i literatury japońskiej w Zakładzie Japonistyki U.W., obecnie wykłada w Collegium Civitas w Warszawie.
W ramach swojej pracy dydaktycznej prowadził m.in. zajęcia ze studentami Uniwersytetu Warszawskiego oraz Akademii Teatralnej w Warszawie ze szczególnie mu bliskiej dziedziny japońskich sztuk widowiskowych.
Tłumaczył utwory dramatyczne oraz prozę japońskich autorów, w tym m.in. Mishimy Yukio, Abe Kobo, Sato Makoto, Mnicha Kenko, Tanizakiego Jun'ichiro, Kawabaty Yasunariego, Komatsu Sakyo i innnych.
Profesor Henryk Lipszyc zaszczyci nas swą obecnością podczas otwarcia wystawy fotografii Ze’eva Aleksandrowicza z roku 1934 „Nasz człowiek w Japonii”. Profesor Lipszyc opowie nam też o autorze zdjęć i okolicznościach ich powstania.

Program:

Piątek, 17 kwietnia 2009
17:00 – 19:00
OFICJALNE OTWARCIE SPOTKAŃ (zaproszenia)
Miejsce: Ratusz – Muzeum Miejskie
Wernisaż wystawy „Nasz człowiek w Japonii”

Sobota, 18 kwietnia 2009
Miejsce: Ratusz – Muzeum Miejskie

11:30 – 12:30 Zgubić się w Tokio. Japońska stolica bez przewodnika – wykład Joanny Bator
12:45 – 14:00 Opowieść o sake – wykład Henryka Sochy
14:15 – 15:15 Tradycje kulinarne – wykład Magdaleny Tomaszewskiej-Bolałek wraz z lekcją posługiwania się pałeczkami
15:15 – 16:00 Prezentacja gry Hanafuda, wydawnictwo Hanami

Wystawa fotografii „Nasz człowiek w Japonii” – zdjęcia Ze’eva Aleksandrowicza z podróży do Japonii w roku 1934
Wystawa kimon

Miejsce: Mediateka (pl. Teatralny 5)

10:15 – 11:45 Ceramika raku warsztaty poprzedzone prelekcją
12:00 – 13:30 Laleczki Kokeshi - prelekcja wraz z prezentacją eksponatów - Bożenna i Jan Zeitz
13:45 – 14:45 Kobiety we współczesnej Japonii. "Matki-nauczycielki", feministki, "single pasożyty”– wykład Joanny Bator
15:00 – 16:00 Warsztaty raku c.d. – oglądanie wypalonych naczyń

Wystawa fotograficzna – zabytki Japonii

Niedziela, 19 kwietnia 2009
Miejsce: Ratusz – Muzeum Miejskie

11:30 – 12:30 Japońska rodzina cesarska – wykład Ewa Pałasz-Rutkowska
12:45 – 13:45 Tradycyjne i współczesne oblicza Japonii – Masakatsu Yoshida
13:50 – 15:15 Suibokuga – malarstwo tuszem – prelekcja o pokaz Masakatsu Yoshida
15:30 – 16:30 Koncert muzyki japońskiej i inspirowanej Japonią – Tomasz Sobaniec z zespołem

Wystawa fotografii „Nasz człowiek w Japonii” – zdjęcia Ze’eva Aleksandrowicza z podróży do Japonii w roku 1934
Wystawa kimon

Miejsce: Mediateka (pl. Teatralny 5)

10:15 – 11:45 Komiks japoński – warsztaty i film – prowadzenie Izumi Yoshida
12:00 – 13:00 Gry i zabawy japońskie, origami, kaligrafia – zajęcia dla dzieci, gr.1 prowadzenie: Hiroko Shinohara z dziećmi oraz wolontariusze z Japonii
13:15 – 13:45 Jpop – koncert dla nastolatków – Izumi Yoshida
14:00 – 15:00 Gry i zabawy japońskie, origami – zajęcia dla dzieci, gr.2, prowadzenie: Hiroko Shinohara z dziećmi oraz wolontariusze z Japonii

Wystawa fotograficzna – zabytki Japonii

Organizatorzy spotkań polsko - japońskich:
Agencja public relations EURO M
Kontakt:
Dorota Pudło – dyrektor ds. rozwoju
tel. 071 396 68 11 lub 071 396 80 50, kom.0501 381 209,
e-mail: d.pudlo@euro-m.pl
japonia@euro-m.pl

Share this