Warsztaty japońskiego teatru Nō (29.10 - 5.11, Warszawa)

Warsztaty japońskiego, klasycznego teatru nō, zorganizowane, pod patronatem honorowym Ambasady Japonii, przez Fundację Ryokurankai, odbędą się w Warszawie, pomiędzy 29 października a 5 listopada, w Centrum Promocji Kultury przy ul. Podskarbińskiej 2. Poprowadzi je, już po raz ósmy mistrz Matsui Akira, wybitny aktor shite reprezentujący szkołę Kita, noszący tytuł Ważnego Przedstawiciela Niematerialnego Dziedzictwa Kultury Japonii. Zakres działań uczestników obejmuje zarówno naukę tańca (shimai), jak i śpiewu chóralnego (jiutai). Uczestnicy poznają podstawy ruchu scenicznego: kamae (postawę zasadniczą), hakobi (zasady poruszania się) oraz kata (wzorce tańca z użyciem wachlarza). Opanują dwa tańce z wybranych dramatów. Warsztaty zostaną zakończone publicznym pokazem w wykonaniu wszystkich uczestników.

Prosimy o przygotowanie japońskich, białych skarpet tabi (lub zwykłych białych, bawełnianych skarpet) oraz wygodnego stroju do ćwiczeń.
Utaibon (teksty dramatów) i wachlarze sceniczne ōgi, niezbędne do nauki śpiewu i tańca, zostaną rozdane uczestnikom na pierwszych zajęciach.

KONTAKT i ZAPISY
ryokurankai@gmail.com, tel. kom. 604981760

Ryokurankai (緑蘭会)

Zapraszamy studentów, aktorów, śpiewaków, tancerzy i wszystkich którzy szukają inspiracji w kulturze Japonii.
LIMIT UCZESTNIKÓW - 20 OSÓB! O przyjęciu na warsztaty decyduje KOLEJNOŚĆ ZGŁOSZEŃ I WPŁAT ZALICZKI!

HARMONOGRAM
29.10, godz. 11.00 – 16.00
30.10, godz. 11.00 - 16.00
31.10, godz. 11.00 – 16.00
02.11, godz. 11.00 - 16.00
03.11, godz. 14.00 – 19.00
04.11, godz. 12.30 – 17.00
05.11, godz. 14.00 – 20.00
(05.11, godz.19.00 pokaz w wykonaniu uczestników warsztatów, CPK)

Cena wynosi 350 PLN, prosimy o wpłacenie zaliczki w wysokości 100 PLN do dnia 15 października.
Wpłaty, tytułem: „Warsztaty teatru no 2011”, proszę kierować na konto:
79103000190109851001332810 Bank Handlowy w Warszawie S.A., ul. Goleszowska 6,
01-249 Warszawa
odbiorca: Jakub Karpoluk, ul. Guliwera 9, 03-610 Warszawa

Po zakończeniu warsztatów naukę będzie można kontynuować na sesjach polskiej grupy aktorów-amatorów nō, Ryokurankai, której nauczycielem i opiekunem jest mistrz Matsui Akira.

Matsui Akira (ur. 1946), wybitny aktor shite, reprezentujący szkołę Kita. Rozpoczął naukę sztuki aktorskiej w wieku 7 lat. Z ogromnym powodzeniem występował na wielu scenach w Japonii, m.in. w Teatrze im. Kity Roppeity oraz w Narodowym Teatrze Nō, w Tokio. W jego repertuarze znalazły się jedne z najtrudniejszych, w obrębie teatru nō, ról głównych, m.in. w dramatach: Dōjōji (Świątynia Dōjōji), Kurozuka (Czarny kurhan) i Atsumori. W 1998 roku został, przez rząd Japonii, uhonorowany tytułem Ważnego Przedstawiciela Niematerialnego Dziedzictwa Kultury. Od 25 lat Matsui Akira pozostaje aktywny w polu popularyzacji teatru nō poza granicami swojego kraju. Występował i nauczał w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Indiach, Wielkiej Brytanii, Australii i Niemczech. Współpracował z Eugenio Barbą i Szkołą Antropologii Teatru ISTA. Wielokrotnie występował i prowadził warsztaty aktorskie w Polsce. W roku 2009 założył polską grupę aktorów-amatorów teatru nō, Ryokurankai緑蘭会 (Stowarzyszenie Zielonej Orchidei).

Teatr nō - (能 - jap. umiejętność, talent, sztuka) to jeden z trzech (obok bunraku i kabuki) rodzajów japońskiego teatru klasycznego. Jest to teatr poetycki i muzyczny. U jego korzeni legły wcześniejsze formy widowiskowe, chińskie i japońskie, sakralne i świeckie, m.in.: dengaku, sarugaku, tańce kuse mai. Klasyczna forma teatru nō, powstała za życia Zeamiego Motokiyo (1364-1444), protoplasty rodu Kanze i przetrwała do naszych czasów, oczywiście ulegając wielu przemianom. Zeami - aktor, dramatopisarz i autor traktatów teoretycznych pozostaje po dziś dzień najważniejszym prawodawcą sztuki dramatycznej nō. Oś dramatu - yōkyoku stanowi przemiana zachodząca we wnętrzu głównego bohatera. Sprowadza się ona do ujawnienia kim on na prawdę jest. Treścią dramatów nie jest konflikt między postaciami ale konflikt rozgrywający się w bohaterze. Dramaty dzielą się na 5 kategorii: kamimono (o bogach), shuramono (o duchach zmarłych wojowników), katsuramono (o kobietach), monoguruimono (o szaleńcach i osobach z dawnych opowieści), i kichikumono (o demonach). Niegdyś widowiska składały się z 5 granych w tym właśnie porządku dramatów, przedzielonych farsami kyōgen - komicznymi interludiami. Taki program określano mianem gobandate. Dzisiaj, jednak w jednym programie, zwykle gra się 3 spektakle nō i 1 farsę kyōgen. Tradycyjnie występować na scenie mogli wyłącznie mężczyźni, w ostatnich dekadach dopuszczono do zawodu kobiety, przeważają jednak nadal mężczyźni. Aktor główny to: shite - osoba działająca, protagonista. Tylko on występuje, prawie zawsze, w masce – omote, rzadko z odsłoniętym obliczem (jest to możliwe gdy wiek aktora oraz jego płeć odpowiada wiekowi oraz płci granej przez niego postaci). Do dzisiaj istnieje 5 głównych rodów, szkół aktorów shite: Kanze, Hōshō, Komparu, Kongō i Kita. Przestrzeń sceniczna składa się z zadaszonej butai - sceny oddzielonej od widowni pasem żwiru. Na tylnej ścianie sceny (tzw. kagamiita) namalowany jest wizerunek rozłożystej sosny matsu – symbolu długowieczności. Shite nakłada maskę w kagami no ma – pokoju zwierciadlanym (niewidocznym dla widzów), następnie pod podniesioną kurtyną - agemaku przechodzi pomostem hashigakari (wzdłuż niego w pasie żwiru zasadzone są 3 sosenki) na scenę (pomost jest po jej lewej stronie sceny, patrząc od widowni). Na prawej ścianie sceny, znajduje się drugie wejście – kiridoguchi (wys. 1 m.), obok niego namalowane są pnie bambusowe. Całość konstrukcji jest wykonana z jasnego drzewa cyprysowego. Aktorowi głównemu towarzyszy i toczy z nim dialog waki, aktor poboczny. Każdemu z nich może towarzyszyć jeden lub dwóch pomocników – tsure (odpowiednio: shitezure i wakizure). Kostiumy aktorów są wielobarwne, wzorowane na strojach dworskich z XV-XVI wieku. W przedstawieniu biorą także udział muzycy- hayashikata (3 lub 4 osoby) i chór – jiutai (od 6 do 10 osób), śpiewają w nim aktorzy shite tej samej szkoły co aktor główny, chór siedzi po prawej stronie sceny, od widowni. Sprawuje funkcję narratora i niekiedy przejmuje partie shite. Akcji scenicznej towarzyszy akompaniament muzyczny: nōkan – fletu, kotsuzumi – małego bębna ręcznego, ōtsuzumi – dużego bębna ręcznego oraz taiko – bębna pałkowego. Instrumentaliści siedzą z tyłu sceny głównej. Muzycy sekcji rytmicznej, oprócz gry, znaczą także frazy głośnymi okrzykami – kakegoe. Artyści nō rozpoczynają naukę będąc dziećmi, uczą ich biologiczni, bądź przybrani ojcowie, zawód i kunszt podlegają bowiem dziedziczeniu w obrębie rodu. Trening trwa przez całe życie. Zachowanie wszystkich osób na scenie charakteryzuje godność i szczególny ceremonialny charakter. Podstawą gry aktorskiej jest ekspresja ciała, wszelki ruch sceniczny ma dokładnie ustaloną, w obrębie każdej szkoły, choreografię, ponadto ekspresja głosu - śpiew i melodeklamacja oraz ekspresja maski, wszystko także dokładnie ustalone. Podstawowym pojęciem w technice ruchu jest kamae czyli postawa zasadnicza, w której aktor musi pozostawać przez cały niemal spektakl. Ruch sceniczny można podzielić na jednostkowe gesty – kata. Aktor używa prostych rekwizytów, pośród których najważniejszym jest wachlarz – ōgi, będący przedłużeniem ręki, i wyrażający wszysto co człowiek może wyrazić gestem dłoni: uderzenie, wskazanie, ocieranie łez, obraz, naczynie i przedmiot myśli.
Nō jest teatrem konwencji. O inscenizacji decyduje tradycja przyjęta w danej szkole oraz wskazówki zawarte pośrednio w tekście dramatu. Do pewnego stopnia funkcje reżyserskie sprawuje główny aktor shite. Wszyscy artyści nie próbują sztuk razem, zbierają się na próbę tylko raz przed samym spektaklem (tzw. mōshiawase). Ćwiczą swoje partie oddzielnie. Dzięki temu każde przedstawienie ma niepowtarzalny charakter. Podstawowymi elementami estetyki nō są metaforyczne kategorie: hana (kwiatu) i yūgen (tajemnego piękna). Hana oznacza widzialne piękno gry aktora, piękno szat i działań scenicznych, które mogą wzbudzić w widzach zachwyt. Yūgen to rodzaj piękna emanującego ze zjawisk, odległych i tajemniczych, niemożliwe do precyzyjnego określenia słowami, rozpoznawalne przez szczególny stan napięcia i niepokoju. Oprócz zawodowych artystów, nō uczą się także amatorzy, stanowiący trzon widowni teatralnej oraz występujący okazjonalnie w przedstawieniach.

Plakat promujący warsztaty japońskiego teatru Nō

Mistrz Akira Matsui, w masce i kostiumie

Wiadomość nadesłana.

Share this