Elastyczność przestrzeni mieszkalnej w tradycyjnym domu japońskim

Jedną ze specyficznych cech kultury japońskiej jest elastyczność kształtowania przestrzeni. Wynika ona z codziennej obserwacji natury i uświadomienia sobie jej podstawowych praw dotyczących zmienności, przemijalności i niestabilności wszystkiego.

Tradycyjne japońskie instrumenty muzyczne

W tradycyjnej muzyce japońskiej można ogólnie wyróżnić trzy rodzaje instrumentów: perkusyjne, strunowe i "powietrzne" - flety.
W najwcześniejszym okresie - japońskiej muzyce kultowej, tańcom w maskach, pieśniom (minyo) i recytacjom towarzyszył najczęściej flet i kokyu.
Muzyka dworska charakteryzowała się wzbogaconym zestawem instrumentów muzycznych m.in. o koto, shamisen, syou, hichiriki, ryuteki i kagurabue. Natomiast buddyjskiej medytacji Zen towarzyszyły takie instrumenty jak gongi (keisu - o kształcie misy), stojące bębny lub bęben mokugio (drewniana ryba). Gongi wykonane ze stopu metali wykorzystywan w ceremonii herbaty a teatr japoński No, Kabuki i Bunraku korzystał m.in. z fletu, bębenków tsuzumi czy shamisenu.

Asymetria w japońskiej architekturze

Asymetria jest jedną z twórczych sił głęboko zakorzenionych w tradycji kultury japońskiej. Spotykana gdziekolwiek symetria jest odbiciem aspektów kultury chińskiej bądź wływów kontynentalnych. Najstarszym zachowanym zespołem buddyjskim w Japonii jest świątynia Horiuji koło Nara z około 607 roku. W jej symetrycznym układzie planu można zauważyć już charakterystyczną dla Japończyków asymetrię.

Mały domek po japońsku

Japończycy z uwagi na ograniczoną, wyspiarską przestrzeń kraju z natury mają zdolność do maksymalnego zagospodarowania każdej wolnej powierzchni i miniaturyzacji wszystkiego - także i domów mieszkalnych. Domki o niewielkiej powierzchni zabudowy, około 20 - 50 m2 dla jednej osoby, dwóch lub dwojga rodziców z dzieckiem, można często znaleźć w krajobrazie miast japońskich.

Sztuka kaligrafii w Japonii

Japońska kaligrafia zaczęła się rozwijać prawdopodobnie już w okresie Asuka (552 - 710) i Nara (710 - 794) kiedy Japończycy czerpali wzory z kultury chińskiej. Największy rozkit kaligrafii nastąpił wraz z rozwojem buddyzmu Zen w okresie Kamakura (1185 - 1333).* Kaligrafia jest sztuką pięknego pisma, w której cenna jest spontaniczna linia pędzla. Pędzel, tusz, papier i jedwab - te podstawowe materiały do kaligrafii zostały odkryte około II w. w Chinach. W malarstwie i kaligrafii pojawiły się dwa formaty - kakemono (pionowy zwój) i makimono (poziomy zwój), które nie były przeznaczone do stałej ekspozycji we wnętrzu lecz przechowywano je w skrzyniach rozwijając przy szczególnych uroczystościach.

O tradycji Zen w Japonii

"Przez czterdzieści lat sprzedawałem wodę
Na brzegu rzeki
Ho, ho!
Moje prace są całkiem bez zasług."*

Gdy zapyta się ktoś Japończyka - gdzie jest jego umysł - najprawdopodobniej wskaże on swe serce lub klatkę piersiową. Człowiek z Zachodu w odpowiedzi na to pytanie wskaże na swoją głowę. Te dwa gesty obrazują różnicę między koncepcjami umysłu na Wschodzie i Zachodzie.

Tradycja tatami w Japonii

Siedzenie na podłodze z podwiniętymi nogami w tak zwanej pozycji "seiza" było od stuleci ściśle związane z japońskim stylem życia. W tradycyjnych domach wszyscy jedli, spali, bawili się i uczyli na matach. Ceremonia herbaty, układanie kwiatów, pisanie znaków kanji czy medytacja zen - odbywały się na matach ułożonych na podłodze. Często pod pośladki podkładano małą poduszkę. Ten sposób siedzenia był okazją dla wyrażenia szacunku osobie siedzącej naprzeciwko i podkreślenia pokojowego nastawienia a także był wyrazem skupienia i równowagi psychofizycznej - jedności z otoczeniem.

Japońskie święta, festiwale i festyny

W Japonii corocznie organizowane sią liczne święta, festiwale i festyny (jap. matsuri) związane z kilkusetletnią tradycją w danej miejscowości. Bywają także na nowo wskrzeszone te, o których kiedyś zapomniano. Obchodom i ceremoniom towarzyszą gwarne tłumy mieszkańców i turystów - mają one także swoich sponsorów, których nazwiska wywiesza się na tabliczkach przy głównym trakcie. Poniżej kilka przykładów z uroczystości, które odbyły się na przestrzeni roku.

Origami - sztuka składania papieru

Origami - to sztuka kunsztownego składania papieru, której tradycja w Japonii kontynuowana jest do dzisiaj. W języku japońskim „origami“ oznacza czynność składania papieru (oreru - zginać, gami [kami] - papier). Papier dotarł do Japonii z Chin około 538roku. Pierwsze wzmianki o origami w japońskiej literaturze pochodzą z XII wieku a najstarsze znane wzory z okresu Muromachi (1338 - 1573).
Na przełomie XVII i XVIIIw. Japończycy opracowali własną metodę produkcji papieru nazywanego „washi“ zróżnicowanego w grubości, fakturze, kolorystyce i stopniu przejrzystości. W tymże okresie pojawiły się takie wzory origami jak m.in.: „żuraw“, „żaba“, „karp“, „motyl“, „kwiaty“ a także wzory lalek - postaci ze sztuk teatralnych.
Pierwszy podręcznik origami wydano w Japonii w 1797r. Zawierał on 49 sposobów składania „żurawia“.

Wiosna w Japonii

"Gdy stara śliwa kwitnie, kwitnie cały świat.
Gdy kwitnie świat, nadchodzi wiosna." *

W Japonii wszystkie miesiące kojarzone są ze słynnymi kwiatami i każde miasto posiada skwery i ogrody, gdzie prezentuje się je ubliczności. Kwiaty cenione są nie ze względu na ich rzadkość lecz jako zwiastuny nadchodzących pór roku i elementy związane z różnego rodzaju rozrywkami i festiwalami. Wycieczki urządzane w celu glądania kwiatów połączone są z takimi rozrywkami jak zbieranie muszli, grzybów czy oglądanie księżyca lub śniegu.

Bonsai w Japonii

Charakterystyczną cechą sztuki japońskiej jest zamiłowanie do skali drobnej, do pomniejszania (miniaturyzacji) rzeczy - wspomniał o tym współczesny teoretyk kultury japońskiej Tsuneyoshi Tsudzumi.*
Zgodnie z tradycją Zen - ponieważ ten sam duch przenika naturę jak i rzeczy wychodzące spod rąk ludzkich - nieskończenie duże, czyli wszechświat, można dostrzec w nieskończenie małym, czyli w danej rzeczy. Sztuka bonsai jest tego wymownym przykładem.

Hiwatari - rytuał chodzenia po ogniu

9 marca w miejscowości Takaosanguchi k/Tokio odbył się coroczny rytuał chodzenia po ogniu zwany Hiwatari. Proces chodzenia po ogniu jest w założeniu próbą oczyszczenia ciała i ducha, przezwyciężenia lęku oraz sposobem zapewnienia pokoju na świecie.

Konstytucja Japonii

KONSTYTUCJA JAPONII z 3 listopada 1946 r.
(tłumaczenie prof. Teruji Suzuki)
Przekład tekstu japońskiego. Za podstawę weryfikacji (dokonanej przez L. Garlickiego) tego przekładu służyły przekłady konstytucji Japonii na język angielski (The National Diet of Japan, Tokyo 1983, s. 3-24), niemiecki (W. Rohl: Die japanishe Verfassung, Frankfurt-Berlin 1963, s. 86 i n.) oraz francuski (Constitution du Japon, Tokyo 1960, s. 3-27). Przekład francuski sporządzony jednak z większą swobodą językową zamieszcza też J. Robert (Le Japon, Paris 1970, s. 501 i n.). Konstytucja japońska nie była zmieniana od czasu jej uchwalenia, stąd tekst pierwotny jest zarazem tekstem do dziś (grudzień 1988) aktualnym.

Japońskie ogrody Zen

" Zanim deszcz przestanie padać, możemy słyszeć ptaka. Nawet pod głębokim śniegiem widzimy przebiśniegi i świeżą zieleń".*

Daruma

Daruma uosabia dyscyplinę,poświęcenie i cierpliwość. Z nadejściem Nowego Roku kupuje się Darumę i zamalowuje jedno oko (lewe) wyznaczając sobie życzenie na najbliższy rok. Zamalowane oko jest otwarte i skupione na wyznaczonym celu. Gdy ten cel (życzenie) zostanie spełnione - zamalowuje się Darumie drugie oko. Czerwone Darumy zapewniają w/g Japończyków szczęście w domu i biznesie, białe - zdanie egzaminu, różowe - szczęście w miłości, zielone i niebieskie - powodzenie w pracy a złote - sukces i pieniądze. Po roku stare Darumy spala się w ogniu w świątyni.

Subskrybuje zawartość