Japońskie chramy i obiekty kultu shintoistycznego

Określenie Jinja, Miya lub Taisha związane jest z chramem - sanktuarium japońskiej religii Shinto, oddzielonym od zewnętrznego świata bramą lub zespołem bram zwanych torii. Ściany i słupy chramów budowano pierwotnie z niemalowanego drewna, na wpusty. Później, pod wpływem architektury świątyń buddyjskich malowano niektóre do XIII w. w kolorach czerwonym i białym symbolizującymi pierwiastek męski i żeński. W architekturze sanktuariów Shinto można wyróżnić następujące style: taisha-zukuri, shinmei-zukuri (ok. IV w.), sumiyoshi-zukuri oraz shinden-zukuri z okresu Heian (794 -1185).

Do najstarszych japońskich chramów, będących przykładami rodzimego stylu należą: Ise-Jingu w Ise (pref. Mie) w stylu shinmei-zukuri, Izumo -Taisha (pref. Shimane) w stylu taisha-zukuri, Kasuga Taisha (w pref.Nara) w stylu kasuga-zukuri, Itsukushima Jinja (w Hiroshimie) w stylu shinden-zukuri oraz Fushimi Inari -Taisha w Kyoto. Przebudowywane są co 20 lat w oparciu o pierwotny wzór.

W w okresie od I w. p.n.e. zasadniczą rolę odgrywał w Japonii kult boga burzy Susano-o oraz bogini słońca Amaterasu, której sanktuarium - chram zbudowano w Ise w III- V wieku. Cesarz Temmu (672 - 686) ustanowił Ise jako główny chram kultu Shinto w cesarstwie Japonii. W chramie Ise - jingu, w jego centrum, w małym drewnianym budynku Oi-ya w obrębie zespołu Naiku, znajduje się kolumna Shin-no-mihashira, która traktowana jest jako „yorishiro“ - miejsce gdzie rezydują bogowie. W jej głównym budynku Shoden przechowywane są święte cesarskie regalia (sanshu-no shinpo), m.in. odlane z brązu zwierciadło. W głównym sanktuarium chramu shintoistycznego Izumo -Taisha w Izumo znajduje się w jej centrum kolumna Shin-no-mihashira (czcigodna kolumna serca) reprezentująca symboliczną formę wertykalnej „osi świata” łączącej niebo z ziemią. Oprócz chramów, w ludowym shinto darzono czcią niektóre góry, obszary leśne, kilkusetletnie drzewa i przydrożne kamienne figury.

W shintoistycznym panteonie wśród ponad 8-u tysięcy kami znajdują się m.in. następujące bóstwa, dla których wzniesiono na terenie Japonii już od czasów starożytnych znaczną ilość chramów a także poświęcono im wiele szczególnych miejsc, zarówno w domach jak i w otoczeniu.
* Ama-no-Uzume - bogini świtu i zabawy
* Amaterasu-o-mi-kami - bogini Słońca (w Ise Jingu)
* Ameno-Koyame - bogini pożądania
* Hachiman - bóg wojny, płodności, rolnictwa i rybołówstwa
* Inari - bóstwo urodzaju, ryżu i sprytu (w Fushimi Inari-taisha)
* Izanagi - praojciec (jego małżonka - Izanami)
* Izanami-no-kami - pramatka, bogini tworzenia i śmierci
* Okuninushi-no-kami - potomek Susanoo (Izumo Taisha w Izumo)
* Sarutahiko-no-kami - bóstwo falliczne, opiekun Ziemi (w Tsubaki Jinja)
* Susanoo (lub Susa-no-o) - bóg burzy, oceanu i deszczu
* Tenjin - bóg nauki, poezji i kaligrafii
* Tsukuyomi (lub Tsukuyomi no Mikoto) - bóg księżyca
* Ninigi - prawnuk bogini Amaterasu

Poniżej wybrane ważniejsze chramy i obiekty religii Shinto w poszczególnych prefekturach (ken).

Aichi - ken
* Atsuta Jingu /chram shinmei-zukuri z III w. (miecz Kusanagi-no Tsurugi)
* Masumida Jinja /chram bóstwa Ame-no-ho-akari-no-mikoto
* Ogake JInja
* Okuni Jinja /chram na górze Hongusan
* Toyokawa Inari Jinja /chram bogini Inari
* Tsushima Jinja

Akita - ken
* Hachiman Akita Jinja
* Matsuyaka Tsugawara Jinja
* Sanko Kumano Jinja
* Tsuchizaki Shinmeisya

Aomori - ken
* Izumo Taisha Hirosaki
* Kushihiki Hachimangu
* Iwakiyama Jinja
* Saruka JInja
* Uramachi Shinmeigu
* Yanonemori Hachimangu

Chiba - ken
* Adachi Tokuro Morinaga Jinja
* Awa Jinja /chram założony w 717r.
* Chiba Jinja
* Hiruko Jinja
* Katori Jingu
* Kumano Sansho Jinja
* Kumataka Jinja
* Tamasaki Jinja
* Yama Jinja

Ehime - ken
* Isaniwa Jinja /chram z 1667r. poświęcony bogu Hachimanowi
* Isono Jinja /chram bogini Amaterasu, styl shinmei-zukuri
* Taga Jinja /chram związany z kultem płodności
* Takashihime Jinja
* Uwatsuhiko Jinja
* Yu Jinja

Fukui - ken
* Kehi Jingu

Fukuoka – ken
* Dazaifu Tenmangu /chram Sugawary no Michizane zał. w Xw.
* Furogu
* Hakozaki Jinja /chram zał. w 923r. odbudowany w XVIw.
* Kashii-gu
* Kego Jinja
* Kurume Suitengu
* Kushida Jinja /chram zał. w 757r. obecny stan z 1857r.
* Miyajidake Jinja
* Munakata Taisha
* Sugawara Jinja
* Suitengu
* Sumiyoshi Jinja /chram w stylu sumiyoshi-zukuri (stan z 1623r.)
* Takami Jinja
* Takasu Jinja
* Tonoe Jinja
* Umi Hachimangu

Fukushima - ken
* Asaka Kunizo Jinja
* Atago Jinja (Chinju Jinja) /scena teatru Kabuki z okresu Edo
* Hachiman JInja
* Isasumi Jinja
* Kashima Jinja
* Kameoka Jinja
* Nanko Jinja
* Ookaburaya Jinja
* Okunitama Jinja / chram z 718r.
* Ryozen Jinja
* Sumiyoshi Jinja
* Yatsukitsutsukowake Jinja

Gifu - ken
* Inaba Jinja
* Minashi Jinja
* Nangu Taisha
* Oagata Jinja /chram Izanami
* Sakurayama Hachimangu
* Tagata Jinja /chram Izanagi

Gunma - ken
* Nukisashi Jinja

Hiroshima - ken
* Fukuyama Hachimangu
* Hiroshima Gokoku Jinja /chram pokoju na świecie
* Hokoku (Senjokaku) /chram z 1587r.
* Itsukushima Jinja /chram trzech bogiń morskich z około 593r.
* Kameyama Jinja
* Kannabi Jinja
* Kiyomori Jinja
* Sakakiyama Jinja
* Sumiyoshi Jinja
* Susanoo Jinja /chram boga Susanoo
* Yunoyama Jinja

Hokkaido - ken
* Ebetsu Jinja
* Funadama Jinja
* Gokoku Jinja
* Hokkaido Jingu
* Hokkaido Jingu
* Kamikawa Jinja
* Obihiro Jinja
* Ryugu Jinja
* Sapporo Hachimangu
* Shiraoi Hachiman Jinja
* Soya Itsukushima Jinja
* Suitengu Jinja

Hyogo - ken
* Hirota Jinja / chram przpuszczalnie z IIIw.
* Ikuta Jinja / chram przpuszczalnie z IIIw.
* Iwashizu Jinja
* Izushi Jinja
* Kawamo Jinja
* Kotai Jinja
* Mefu Jinja
* Nagata Jinja
* Nishinomiya Jinja /chram boga Susanoo
* Sumiyoshi Jinja
* Yasaka Jinja

Ibaraki - ken
* Kasama Inari Jinja
* Kashima Jingu /chram z ok. VIw. bóstwa Takemikazuchi-no-mikoto
* Oarai Isosaki Jinja /chram z 856r., przebudowany w 1730r.
* Sakatsura Isozaki Jinja /chram Sukunabikona (opiekuna lekarzy)
* Tokiwa Jinja /chram z 1874r.
* Tsukubasan Jinja
* Kobasan Jinja /ceremonia chodzenia po ogniu „Hiwatari”
* Kobasan Saenazumi Jinja Hongu
* Kobasan Saenazumi Jinja Shingu

Ishikawa - ken
* Keta Taisha /sanktuarium w świętym lesie (drzewa 300-500-lat)
* Oyama Jinja /chram z 1599r przeniesiony w 1837r.
* Shirayama-Hime Jinja /chram Izanagi i Izanami

Iwate - ken
* Komagata Jinja / chram dedykowany koniom
* Morioka Hachimangu
* Yokoyama Hachimangu

Kagawa - ken
* Kotohira Gu

Kagoshima - ken
* Kirishima Jingu /chram Ninigi z VIw.(teren świętych lasów 887ha)

Kanagawa - ken
* Enoshima Jinja /chram bogini szczęścia Benzaiten
* Gosho Jinja
* Hakone Jinja
* Hentsu-no-Miya /chram z 1206r. dedyk. Tagitsu-hime-no-mikoto
* Iseyama Jinja
* Nakatsu-no-Miya /chram dedykowany Ichikishima-hime-no-mikoto
* Okutsu-no-Miya /chram dedykowany Tagiri-hime-no-mikoto
* Oyama-Afuri Jinja
* Samukawa Jinja
* Tsurugaoka Hachimangu /chram boga wojowników zał. w 1063r.

Kyoto - ken
* Fushimi Inari -Taisha /chram bóstwa urodzaju Inari z ok. IXw.
* Heian Jingu /chram z 1895r. cesarza Kammu i Komei
* Iwashimizu Hachimangu /chram boga Hachimana z 859r.
* Kamo Jinja
- Kamo Wakemikazuchi (Kamigamo Jinja) /chram z VIIw.
- Kamo Mioya (Shimogamo Jinja) /chram z VIw.
* Kibune Jinja
* Kitano Tenmangu /chram z 942r. Tenjina (Sugawara Michizane)
* Kono Jinja
* Matsuo Taisha
* Nonomiya Jinja
* Okazaki Jinja
* Sochu Jinja
* Shimogamo Jinja /teren chramu obejmuje święte lasy 495ha
* Yasaka Jinja /chram z 656r. siedziba boga Susanoo
* Yoshida Jinja /chram założony w 859r.

Kochi - ken
* Kochi Daijingu
* Mishima Jinja /ceremonie tańców Okagura
* Shimosaki Jinja

Kumamoto - ken
* Aso Jinja
* Hikino Jinja
* Kato Jinja

Mie - ken
* Ise-Jingu /chram z ok. III-V w. bogini Amaterasu (brązowe lustro Yata-no Kagami)
* Jofuku-no-miya
* Tado Taisha
* Tsubaki Taisha /chram bóstwa Sarutahiko opiekuna Ziemi
* Tsukiyomi-no-Miya
* Sarutahiko Jinja

Miyagi - ken
* Aoso Jinja
* Atago Jinja
* Atsuhitakahiko Jinja
* Furukawa Jinja
* Futahashira Jinja
* Gozengi Jinja
* Hachiman Jinja
* Kameoka Hachimangu
* Kashima Miko Jinja
* Kinkazan Jinja
* Koganeyama Jinja
* Kumano Jinja - Kamo Jinja
* Miyagi Gokoku Jinja
* Myokengu /chram zbudowany w latach 1688-1704
* Oosaki Hachimangu Jinja
* Otakayama Jinja
* Sendai Toshogu
* Shiogama Jinja
* Shiwahime Jinja
* Tokei Inari Jinja
* Tsubonuma Hachiman Jinja
* Usa Hachiman Jinja / główny chram Hachimana
* Yakurai Jinja

Miyazaki - ken
* Amano Iwato Jinja
* Aoshima Jinja /chram poświęcony bóstwu Yamasachi Hiko
* Miyazaki Jingu /chram poświęcony cesarzowi Jimmu
* Mukabaki Jinja
* Takachiho Jinja / tańce rytualne „Iwato kagura”
* Udo Jingu / rytuał rzucania „Kamieni szczęśca”

Nagano - ken
* Nishina Shinmei /chram w stylu shinmei-zukuri
* Suwa Jinja /chram założony w 1191r.
* Togakushi Jinja

Nagasaki - ken
* Sanno Jinja
* Suwa Jinja /chram założony w 1625r.

Nara - ken
* Kashihara Jingu /chram z 1889r. poświęcony cesarzowi Jimmu
* Kasuga Taisha /chram ufundowany przez Fujiwarów w 768r.
* Isonokami Jingu /chram przodków rodziny cesarskiej
* Oomiwa Jinja
* Tamukeyama Jinja
* Tanzan Jinja / chram pamięci Nakatomi no Kamatari
* Tenkawa Jinja /chram bogini Benzaiten w lasach góry Omine-san
* Yoshino Jingu

Niigata - ken
* Hokusan Jinja
* Yahiko Jinja /teren chramu obejmuje święte lasy Yahiko-san
* Watatsu Jinja

Oita - ken
* Komo Jinja
* Usa Jingu

Okayama - ken
* Achi Jinja
* Kibitsu Jinja
* Kibitsuhiko Jinja
* Koikui Jinja
* Okita Jinja
* Saijo Inari
* Shiro Jinja
* Tenkaido Taishagu
* Yuga Jinja

Okinawa - ken
* Naminouegu
* Seifa Utaki /święty las z 6-ma miejscami kultu animistycznego

Osaka - ken
* Hiraoka Jinja
* Hoshida Myokengu Jinja
* Ikukunitama Jinja
* Imamiya Ebisu Jinja /chram założony w 600r. przez księcia Shotoku
* Mitsugu Jinja
* Osaka Temmamgu
* Sumiyoshi Taisha /chram z IIIw., trzy bóstwa Sumiyoshi-sama

Saga - ken
* Hoto Jinja
* Ise Jingu /chram z IIIw. składa się z części Geku i Naiku
* Kushidagu
* Yutoku Inari Jinja

Saitama - ken
* Chichibu Jinja / chram w narodowym parku Chichibu-Tama
* Kawagoe Hikawa Jinja
* Hikawa Jinja / chram z czasów 5-go cesarza Kosho
* Oomiya Hikawa Jinja

Shiga - ken
* Himure Hachimangu
* Hiyoshi Taisha
* Ikuta Jinja /chram w Kobe
* Mio Jinja
* Oumi Jingu
* Taga Taisha
* Takebe Taisha

Shimane - ken
* Hinomisaki Jinja
* Jozan Inari Jinja /chram poświęcony bóstwu lisów - Inari
* Kamosu Jinja /chram w stylu taisha-zukuri
* Kumano Jinja /chram w stylu taisha-zukuri
* Izumo -Taisha /chram boga Susanoo z około III w.
* Miho Taisha
* Susa Jinja
* Taikodani Inari Jinja /sanktuarium bóstwa Inari z 1773r.
* Yaegaki Jinja /chram z XVIIw.

Shizuoka - ken
* Asama Jinja /chram poświęcony Sakuya i jej męża Ninigi-no mikoto
* Fujisan Hongu Asama Taisha
* Hayama Jinja / chram z 1034r. Ohyamazu i Yamatotakeru
* Izusan Jinja
* Kanbe Jinja / chram Okuninushi, Niningi oraz Takuhatatitihime
* Mishima Taisha
* Otoshimioya Jinja /chram z IIIw. boga sukcesu w interesach
* Sengen Jinja Kaikan /hall udostępniony dla różnych uroczystości
* Sukunahikona Jinja /chram boga medycyny i sztuki Sakunahikona
* Tamaboko Jinja /rekonstr. z 1976r. z elementów z innych świątyń
* Yachihoko Jinja /chram obecnie bogini Okuninushi-no-mikoto

Tochigi - ken
* Futarasan Jinja /chram poświęcony bóstwom góry Nantai
* Oku-miya
* Chugushi Jinja
* Nikko Toshogu /chram z 1617r.
* Orihime Jinja

Tokushima - ken
* Gokoku Jinja
* Otsurugi Jinja

Tokyo - ken
* Asakusa Jinja
* Ebisu Jinja
* Hachikan JInja
* Hanazono Jinja
* Hie Jinja
* Kanda Myojin
* Meiji Jingu /chram z 1920r. cesarza Meiji i cesarzowej Shoken
* Misaki Jinja
* Nezu Jinja /chram z 1706r.
* Nogi Jinja /chram z okresu Miji, pamięci generała M. Nogi
* Tokyo Daijingu
* Togo Jinja /chram z 1940r. admirała Togo Heihachiro
* Toshogu Jinja /chram z 1651r.
* Yasukuni Jinja /chram poległych żołnierzy „w imię cesarza”
* Yanagimori Jinja
* Yushima Tenjin /chram z XIVw. odbudowany w XIXw.
* Higurashi /chram rodziny Higurashi

Tottori - ken
* Ogamiyama Jinja
* Shizuri Jinja

Toyama - ken
* Imizu Jinja / w chramie celebruje się rytuał ognia „Sagichi”
* Oyama Jinja
* Takase Jinja

Wakayama - ken
* Kumano (Kumano Sanzan) Trzy Chramy
- Kumano Hayatama
- Kumano Hongu
- Kumano Nachi

Yamagata - ken
* Atsuku Hachiman Jinja
* Chokaisan Omonoimi Jinja
* Dewa Sanzan Jinja
- Gassan Jinja /na świętej górze Gassan
- Yudono-san Jinja /na świętej górze Yudono
- Dewa Jinja /na świętej górze Haguro
* Higashimachi Kotai Jingu
* Kimbu Jinja /chram bóstwa Sukunabikona (opiekuna lekarzy)
* Kumano Taisha /chram z IXw.
* Shonai Jinja
* Torigoe Hachimangu
* Uesugi Jinja /chram zbudowany na ruinach zamku w 1923r.

Yamaguchi - ken
* Akama Jingu /chram poświęcony cesarzowi Antoku
* Hikoshima Hachimangu
* Hofu Tenmangu
* Iwakuma Hachimangu
* Izumo Jinja
* Kameyama Hachimangu
* Sumiyoshi Jinja

Yamanashi - ken
* Asama Jinja
* Takeda Jinja / chram z 1919r. rodziny generała Takeda Shingen

- W Japonii istnieje 1317 różnych chramów zwanych Asama Jinja. Główny chram Asama Jinja znajduje się w pobliżu góry Fuji-san. Drugi chram Asama Jinja, pod względem znaczenia, jest w prefekturze Shizuoka.
- Prawdopodobnie najstarszy chram Hikawa Jinja został założony w prefekturze Saitama w czasach 5-go cesarza Kosho (475- 393 p.n.e.) Na terenie Japonii istnieje jeszcze około 290 chramów zwanych Hikawa Jinja, które zbudowano w późniejszym okresie.

Zobacz także artykuły opublikowane na stronach japonia.org.pl:
- „O religiach w dawnej i współczesnej Japonii“
- „Architektura sanktuarium Naiku chramu shinto Ise - Jingu“
- „Japońskie zwierciadła rytualne z okresu wczesnej kultury”
- „Japońskie Torii - geneza i architektura”

Kornel Drzewiński

źródła:
- Wiesław Kotański: „Religie Japonii”, w: „Zarys dziejów religii”, Iskry, W-wa 1986

http://www.tpjwlkp.republika.pl/nihon/religia/shinto.html
http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Shinto_shrines
http://encyclopedia.thefreedictionary.com/List+of+Shinto+kami
http://goc.subdomain.de/list_of_Shinto_shrines
http://www.aisf.or.jp/~jaanus/deta/t/taishazukuri.htm
http://int.kateigaho.com/spr05/forests-sacred.html
http://www.uni-tuebingen.de/cyberreligion/shinto/schreine/tohokulinks.htm
http://www.art-and-archaeology.com/japan/japan.html
http://www.bz3.hi-ho.ne.jp/asama/blank1.html
http://tencoo.fc2web.com/jinja/digmenu.html#ST
http://www.pref.fukushima.jp/kanko/k_hp_e/jnl_lst/jnl1024.html

zdjęcia:
http://www.tisapporo.com/blog/gblog.php
http://www.lyon.edu/webdata/groups/rph/JapanTrip/Day04.htm
http://www.art-and-archaeology.com/japan/fushimi1.html

Chram Ise Jingu w Ise / widok perspektywiczny sanktuarium Naiku (Shoden)

Chram Izumo Taisha w Izumo / główna świątynia

Chram Kasuga Taisha w Nara

Chram Itsukushima Jinja w Hiroshimie

Chram Fushimi - Inari Taisha w Kyoto

Share this