Dogen Kigen - Zenji (wielki mistrz) 1200 - 1253

“Dlatego pwinieneś odejść od praktyki opartej na rozumieniu intelektualnym, odrzucić słowa i to, co za nimi idzie, nauczyć się kroku wstecz, który odwróci światło do wewnątrz aby oświetlało twoją jaźń. Ciało i umysł odpadną same z siebie i ukaże się twoja prawdziwa twarz. Jeżeli chcesz osiągnąć takość, powinieneś praktykować takość nie zwlekając.” (Dogen – fragm. “Fukan-zazengi”)

Dogen Kigen był jednym z największych mistrzów zen w historii Japonii. Urodził się w 1200 r. w rodzinie arystokratycznej. Jego ojciec Koga Michikichiki był ministrem środka a matka Ishi była córką Fujiwary Motofusy (rodu który praktycznie rządził Japonią). Wybitne zdolności jakie przejawiał Dogen w dzieciństwie były powodem, że odbierany był jako ktoś niezwykły i „przeznaczony do czegoś innego“. Kiedy miał 3 lata umarł jego ojciec a matka zmarła gdy miał 8 lat. Doświadczenia nietrwałości i bólu oraz słabe własne zdrowie spowodowały, że w 1212 roku wstąpił do klasztoru Yokawy na górze Hiei. Jego mistrzem – przewodnikiem został opat Koen (reprezentował szkołę ezoterycznego buddyzmu tendai). Po dwóch latach Dogen przeniósł się do ośrodka tendai w świątyni Onjoji w prowincji Omi gdzie zetknął się z mnichem Koinem (1145-1216). Potem (jak podają niektóre źródła) Dogen uczył się pod kierunkiem Eisaia (1141-1215) twórcy japońskiej szkoły rinzai. Około 1217 r. wstąpił do świątyni Kenninji gdzie studiował pod kierunkiem Myozena (1181-1223) - ucznia Eisaia. W 1223 roku Dogen wraz ze swym mistrzem wyruszył w podróż do Chin, odwiedzając liczne klasztory m.in.klasztor Tien-tung gdzie spotkał nowego mistrza Ju-chinga (jap.Nyojo 1163-1228), który reprezentował szkołę zwaną po japońsku soto. Właśnie pod jego kierunkiem Dogen doznał pełnego oświecenia, w momencie gdy usłyszał słowa: „musicie uwolnić ciało i umysł“. W 1227 roku Dogen powrócił do Japonii aby wprowadzić tam zen soto. Jego podstawową metodą nauczania było shikan-taza (samo-siedzenie). Dogen kładł nacisk na zasadę, że “praktyka i oświecenie są jednym“ i na potrzebę „podtrzymywanego wysiłku“. W 1233 r. na miejscu świątyni Gokurakuji założył klasztor Kosho Horinji natomiast w 1244 r. przyjął opactwo klasztoru Dajbutsuji zmieniając jego nazwę na Eiheiji. Po dzisiejszy dzień w tym miejscu znajduje się najważniejsza świątynia zen soto w Japonii. W 1247 roku Dogen odwiedził w Kamakurze Hojo Tokiyoriego. Odwiedziny te spowodowały, że Dogen (po kilku odmowach) w 1250 roku przejął pieczę nad dworem cesarskim przyjmując purpurową szatę. W 1252 Dogen ciężko zachorował i w następnym roku umarł w Kioto. Tytuł shoyodaiji – wielkiego mistrza nadano mu w Japonii w 1880 roku. Wśród napisanych przez Dogena dzieł znajdują się: „Fukan – zazengi“- (Powszechne głoszenie zasad zazen) „Shobogenzo“ – (Skarbiec oka prawdziwej Dharmy) „Bussho“ – (Natura Buddy) „Gakudo-yoshinshu“- (Jak uczyć się Drogi) „Tenzo-Kyokun“ – (Instrukcje kuchcika)

Przewodnią myślą jego wszystkich napisanych prac jest to, że dla wielkiego mistrza istota Dharmy Buddy znajduje się w jedności jaźni i świata oraz, że samo siedzenie w pozycji lotosu jest już oświeceniem. Ejo (1198-1280) uczeń Dogena, spisał w latach 1235 1237 wykłady, komentarze i instrukcje w zbiorze pod tytułem „Shobogenzo Zuimonki“, który został wydany drukiem w 1651 roku. Wersję poprawioną przez Menzana Zuiho wraz z przedmową wydano w 1758 roku.

Fragmenty „Shobogenzo“ przetłumaczone na język polski pod tytułami: „Shinjinkakudo“ (Uczenie się poprzez ciało i umysł), „Shoji“ (Życie i śmierć) oraz „Baige“ (Kwiat śliwy) wydano w książce „Kurz Zen“. Można je znaleźć także w wydaniu internetowym pod adresami: www.zen.ite.pl/teksty/shoji.html, www.zen.ite.pl/teksty/dogen_baige.html
oraz „Fukan-zazengi“ (Uniwersalne poparcie zasad zazen) pod adresem: www.ii.uj.edu.pl/wsz/dogen.html a także „ Hokyo-ki'' (Zapiski rozmów mistrza zen Dogena ze swoim mistrzem Dźu-Czingiem) pod adresem: www.zen.ite.pl/teksty/hokyoki.html

Kornel Drzewiński

literatura:
Kurz Zen (mała antologia japońska), red.: M.Fostowicz-Zahorski, wyd.Thesaurus Press, 1992
Philip Kapleau: „Zen, świt na zachodzie“. Wyd. ZBZ „Bodhidharma“, W-wa 1992
Dogen: „Shobogenzo Zuimonki“ Elementarz zen soto, wyd. Rebis, Poznań 1997

zdjęcia:
http://www.zendo.com/eiheiji.html
http://pceteikoku.consolemul.com/gallery/album17/entree
http://www.terebess.hu/zen/mesterek/dogen.html

Dogen Kigen Zenji - autoportret

świątynia Jingde-si w Chinach w której przebywał Dogen

świątynia Eiheiji założona przez Dogena w 1244 r.

świątynia Eiheiji - brama wejściowa

Eiheiji - brama

Eiheiji - dziedziniec

Eiheiji - ogród

Eiheiji - ogród

architektura świątyni Eiheiji

Joyoden - mauzoleum Dogena

Eiheiji - Hatto / Dharma Hall

Share this