Szkice biograficzne znanych Japończyków (A - K)

Poniższa lista zawiera szkice biograficzne znanych Japończyków, którzy wnieśli swój wkład w kulturze, nauce, polityce i innych dziedzinach życia takich jak np.: astronautyka czy sport.

Akiyoshi Toshiko
(1929 - ), japońska pianistka, kompozytor, kierownik zespołów. Działalność jazzową rozpoczęła w 1948 r., współpracowała z amerykańskimi gwiazdami w czasie ich gościnnych występów w Japonii. W 2. połowie lat 50. studiowała w Berkeley School of Music, jako pianistka współpracowała m.in. z: Ch. Mariano (jej ówczesnym mężem), Ch. Mingusem. Od 1973 r.prowadziła wraz z L. Tabackinem orkiestrę grającą nowoczesny jazz big-bandowy, z elementami tradycyjnej muzyki jap. Od 1985r. samodzielnie prowadzi big-band Toshiko Akiyoshi’s New York Jazz Orchestra. Wybrana dyskografia: Kogun, Long Yellow Road, Tales of a Courtesan, Road Time, Sumi-e, Tanuki’s Night Out. Bohaterka filmu dokumentalnego Toshiko Akiyoshi: Jazz Is My Native Language.

Akutagawa Ryu-nosuke
(1892-1927), pisarz japoński. Nazwisko otrzymał od krewnych, którzy przyjęli go po śmierci matki cierpiącej na shizofrenię. Przybrani rodzice zajmowali się mleczarstwem. Na Cesarskim Uniwersytecie Tokijskim Akutagawa studiował anglistykę. Inspiracji do swoich utworów szukał w legendach i historii Japonii (m.in. w pochodzących z XII w. Konjaku-monogatari) oraz z literatury chińskiej, a także w osiągnięciach prozy europejskiej, szczególnie psychologicznej. Interesowały go przede wszystkim zagadnienia moralne, egzystencjalne, społeczne, zastanawiał się nad istotą dobra i zła, sztuki i życia. Debiutował już podczas studiów opowiadaniami Ro-jin (1914), Rasho-mon (1915) (A. Kurosawa stworzył na kanwie Rasho-mon i Yabu-no-naka (na przykładzie sprzecznych relacji sprawcy i świadków morderstwa szlachcica i gwałtu dokonanego na jego żonie autor pokazuje niemożność poznania prawdy absolutnej) obraz filmowy Rasho-mon, 1950), Hana (1916). W 1917 roku wydał zbiór opowiadań Rasho-mon. Akutagawa jest autorem około stu opowiadań, najsłynniejsze to: Piekieł wizerunek niezwykły (1918), W gąszczu (1922), Aru aho--no issho- (1927), Haguruma (1927), Kappy (1927). W 1935 roku ustanowiono niezwykle prestiżową nagrodę literacką noszącą nazwisko Akutagawa.

Akutagawa Yasushi
(1925-1989), kompozytor japoński. W latach 1943-1949 studiował w wyższej szkole muzycznej w Tokio. Od 1956 r. dyrygent orkiestry symfonicznej, od 1969 - Nowej Orkiestry Symfonicznej w Tokio. Od roku1970 sekretarz Stowarzyszenia Kompozytorów Japońskich. Ważniejsze kompozycje utrzymane w stylu eklektycznym (eklektyzm): Tryptyk na orkiestrę smyczkową (1953), symfonia Erolla (1958), Sinfonia ostinata (1969). Ponadto: opera Kurai kagami (wyst. 1960), opera TV L’Orphée de Hiroshima (1967), muzyka teatralna.

Ando Hiroshige
(1797-1858), malarz japoński. Przedstawiciel kierunku ukiyo-e, ostatni wielki mistrz barwnego japońskiego drzeworytu. Prostymi środkami technicznymi potrafił przekazać liryczny, poetycki nastrój krajobrazu, po mistrzowsku oddawał efekty deszczu, mgły, śniegu, brzasku i zmroku. Główne dzieło to cykl 53 etapy drogi Tkaid (1833-1835). Wywarł silny wpływ na sztukę Europy 2. poł. XIX w.

Chikamatsu Monzaemon,
właściwie Sugimori Nobumori (1653-1724), pisarz japoński. Jeden z najwybitniejszych dramaturgów swojego kraju, nazywany “japońskim Szekspirem”. W pierwszym okresie twórczości sięgał po tematykę legendarno-historyczną, posługując się uschematyzowanymi wzorcami bohaterów, następnie zwrócił się do tematyki współczesnej, obyczajowej, odświeżając formę swych dramatów (m.in. Shusse kagekiyo 1685). Autor około 100 sztuk z gatunku joruri (klasyczny teatr lalkowy), podejmujących tematykę historyczną oraz około 30 obyczajowych z gatunku kabuki (klasyczna forma teatralna).

Doi Takao
Urodz. 18.09.1954 r. w Minamitama-Gun, Tokio. Astronauta w oddziale: od 00.08.1985 r. - NASA Specjaliści ładunku Spacelab J i NASDA grupa 1; od 08.12.1994 r. - NASA grupa 15.

Dogen Kigen
(1200 – 1253) był jednym z największych mistrzów zen w historii Japonii. Urodził się w rodzinie arystokratycznej. Jego ojciec Koga Michikichiki był ministrem środka a matka Ishi była córką Fujiwary Motofusy (rodu który praktycznie rządził Japonią).
W 1227 roku Dogen powrócił z podróży do Chin do Japonii aby wprowadzić tam zen soto. Jego podstawową metodą nauczania było shikan-taza (samo-siedzenie). W 1252 r. Dogen ciężko zachorował i w następnym roku umarł w Kioto. Tytuł shoyodaiji – wielkiego mistrza nadano mu w Japonii w 1880 roku.

Eisai Myoan
(1141-1215), mnich japoński. Kształcił się w buddyjskim ośrodku na górze Hiei w Kioto. Dwukrotnie podróżował do Chin, gdzie poznawał praktyki medytacyjne zen, m.in. w klasztorze Tiantong w Ningbo. Po powrocie do kraju ok. 1191r. założył szkołę rinzai - pierwszą japońską szkołę zen. Przypisuje mu się też przeniesienie z Chin do Japonii zwyczaju uprawy i picia herbaty.

Endo Yukio
(1937-), japoński gimnastyk. 5-krotny złoty medalista olimpijski (1960, 1964, 1968). Wielokrotny medalista Mistrzostw Świata.

Esaki Leo
(1925 -) - japoński fizyk pracujący pierwotnie w laboratoriach firmy Sony, a później w USA w laboratoriach IBM, laureat Nagrody Nobla w 1973 (wraz z I. Giaevarem, obok B.D. Josephsona) za badania z zakresu fizyki ciała stałego, zwłaszcza za badania efektu tunelowego i konstrukcje diody tunelowej.

Fujiwara Teika, Fujiwara-no Sadaie
(1162-1241), japoński poeta i teoretyk literatury. Zmodyfikował dawne formy poetyckie, wprowadzając nowe sposoby obrazowania tak, by oddziaływać bardziej na uczucia, niż intelekt. Wkrótce ta poetyka została zaakceptowana przez dwór i stała się stylem dominującym. W takim duchu została ułożona wielka antologia poezji japońskiej Shinkokinshu (1201). Z czasem powrócił do dawnych wzorców poetyckich, co znalazło wyraz w jego pracach teoretycznoliterackich, np. Maigetsu-sho (1219), jak i w kolejnych antologiach, powstałych pod jego wpływem. Poezja Fujiwary była tłumaczona na wiele języków. W języku polskim w antologii Dziesięć tysięcy liści (1961).

Fukui Kenici
(1918 -), chemik japoński, profesor uniwersytetu w Kyoto. Prace nad teorią orbitali cząsteczkowych, łączącą postęp reakcji chemicznej z geometrią i energią orbitali molekularnych reagentów. Nagroda Nobla w 1981roku (wraz z R. Hoffmannem).

Fukuzawa Yukichi
(1834-1901), japoński pisarz, popularyzator nauki, pedagog. W 1858 r. uruchomił w Edo (Tokio) własną szkołę (później znany uniwersytet Keiö), gdzie wprowadził europejski model edukacji, języki obce i kulturę anglosaską, umożliwiając jej upowszechnianie w Japonii. Pośród jego książek na szczególną uwagę zasługuje Seiyojijo (1866), gdzie prezentując problemy europejskie pisze także o Polsce.

Funakoshi Gichin
(1868-1947), japoński mistrz, teoretyk, praktyk i twórca współczesnego karate.

Hani Susumu
(1928 -), japoński reżyser filmowy. Początkowo pracował jako dziennikarz i fotograf, od 1954 r. realizuje filmy dokumentalne, specjalizując się w konfrontacji świata dziecięcego ze światem dorosłych. Od 1960 r.tworzy filmy fabularne, poświęcone głównie problemom ludzi młodych we współczesnej Japonii. Wybrane pozycje: Źli chłopcy (1961), Pełnia życia (1962), On i ona (1963), Pieśń Bwany Toshi (1965), Piekło pierwszej miłości (1968).

Hata Tsutomu
(ur.1935), ekonomista, polityk japoński, premier. Deputowany do parlamentu z okręgu Nagano od 1969r. Działacz Partii Liberalno-Demokratycznej (PLD). Parlamentarny sekretarz stanu ds. poczty i telekomunikacji w 1975. Parlamentarny sekretarz stanu ds. rybołówstwa i rolnictwa w 1977r. Przewodniczący komisji parlamentarnej rybołówstwa i rolnictwa w latach 1981-1982. Minister rybołówstwa i rolnictwa w okresach 1985-1986,1988-1989. Przewodniczący komisji opracowującej reformę ordynacji wyborczej. Jeden z założycieli frakcji Takeshity Naboru w Partii Liberalno-Demokratycznej w 1987r. Minister finansów w latach 1991-1993, wicepremier i minister spraw zagranicznych od 1993 do 1994. Po wystąpieniu z PLD (w czerwcu 1993) założył Partię Odnowy Japonii (Shinseitô) i był jej przewodniczącym od 1993 do 1994.
Premier od kwietnia 1994, zdymisjonowany w czerwcu 1994r. Od grudnia 1994r. członek Nowej Partii Postępowej powstałej z połączenia Partii Odrodzenia Japonii i innych partii opozycyjnych.

Hatoyama Ichiro
(1883-1959), prawnik i polityk japoński. Od 1915 r. deputowany do izby niższej parlamentu z ramienia partii Seiyukai. W latach 1931-1934 minister edukacji. W 1954 r. współzałożyciel Partii Liberalno -Demokratycznej, jej przewodniczący od 1955r. Od1954-1956 premier. Doprowadził do nawiązania stosunków dyplomatycznych z Moskwą.

Hayakawa Sessue,
właściwie Kitaro Hayakawa (1889-1973), japoński aktor teatralny i filmowy. Występował w filmach amerykańskich i francuskich. W 1957r. wsławił się rolą komendanta obozu jenieckiego Saito w filmie Most na rzece Kwai, za którą otrzymał nominację do Oscara za najlepszą rolę drugoplanową. Karierę rozpoczął od występów w teatrze japońskim, zwracając na siebie uwagę w czasie pobytu w pierwszej dekadzie XX w. w Ameryce interpretacją ról szekspirowskich. Po filmie Tajfun (1914) osiągnął sukces w The Cheat (1915, polski tytuł Skandal w eleganckim świecie) spokojną, a zarazem pełną ekspresji grą. Wystąpił m.in. w filmach: Black Roses (1921), La Bataille (1923), The Great Prince Shan (1924), Three Came Home (1950).

Honda Inoshiro, także Honda Ishiro
(1911 -), japoński reżyser filmowy. Od 1951r. realizuje filmy wojenne i przygodowe. Zasłynął w 2. połowie lat 50. filmami grozy o tematyce fantastycznej: Godzilla (1954), Rodan - ptak śmierci (1956), Inwazja potworów (1965), Ucieczka King Konga i in.

Hosokawa Morihiro
(1938 -), polityk japoński pochodzący z rodu samurajskiego. Od 1971r. członek izby wyższej parlamentu. W latach 1983-1991 gubernator prefektury Kumamoto. W 1992r. założyciel i do 1994r. przewodniczący Nowej Partii Japonii. Od lipca 1993r. premier, zdymisjonowany w 1994 po ujawnieniu skandali finansowych. W grudniu 1994r., wraz z innymi partiami opozycyjnymi, utworzył Nową Partię Postępową.

Ichikawa Kon
(1915 -), japoński reżyser filmowy. Początkowo był kupcem, potem pracował jako malarz.
Z przemysłem filmowym związał się w 1933r. współtworząc filmy animowane - rysunkowe, potem kukiełkowe. W dziedzinie filmu fabularnego pierwszy sukces osiągnął w 1953r. (Pan Pu) nawiązując tematycznie do pierwszych serii swych filmów i wykazując wpływy populistycznego filmu amerykańskiego, zwłaszcza F. Capry. Sławę zyskał w 2. połowie lat 50. filmami o antywojennym wydźwięku, nie stroniąc od szokujących scen ukazujących wynaturzenia wojenne (np.: kanibalizm, zboczenia, kazirodztwo). Są to filmy: Harfa birmańska (1956, II wersja 1985), Ognie polne (1959, Grand Prix na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Locarno), Sam na Pacyfiku (1964) i inne. Ichikawa bada przemiany obyczajowe w powojennej Japonii ukazując \"młodych gniewnych\", występujących przeciwko ideałom ojców Izba kar (1956), Płomień udręki (1958), Klucz (znany także jako Dziwna obsesja, 1959) i in. Filmy dokumentalne: Olimpiada w Tokyo (1964), Monachium 1972 (1972, współreżyser).

Ihara Saikaku,
właściwie Hirayama Tôgo (1642-1693), japoński pisarz, którego twórczość przypadła na okres XVII-wiecznego rozkwitu Osaki, uznawany za pioniera japońskiego realizmu. Prawdopodobnie pochodził z kupieckiej rodziny (cho-nin). Dwa tragiczne wydarzenia, śmierć żony i ślepota córki, silnie wstrząsnęły jego życiem. Odbył liczne podróże po Japonii. Po śmierci Ihara jego dorobek pisarski popadł w zapomnienie, na nowo odkryli go japońscy twórcy w XIX i XX w. Jego opowiadania i powieści (m.in. Mężczyzna, który żył dla miłości, 1682; Opowiadania z prowincji, 1685; Pięć kobiet, które żyły dla miłości, 1686; Kobieta, która żyła dla miłości, 1686; Buke-giri-monogatari, 1688; Nippon-eitaigura, 1688) w krytycznym świetle ukazywały ówczesne mieszczaństwo, samurajów, ukazywały potęgę pieniądza, o którym marzą zarówno bogaci, jak i biedni. Ponadto autor poezji, utworów erotycznych. Twórczość Ihara, uważana za jedno z najważniejszych osiągnięć literatury japońskiej, stała się źródłem inspiracji licznych autorów piszących w następnych epokach.

Ikeda Hayato
(1899-1965), japoński prawnik, polityk. Pracownik ministerstwa finansów od 1925r. Wiceminister finansów w 1947r. i minister finansów w 1949r. oraz w latach 1956-1957. Deputowany do parlamentu z ramienia Partii Liberalnej od 1949. Minister ds. międzynarodowego handlu i przemysłu w 1952r. Członek japońskiej delegacji na konferencję pokojową w San Francisco w 1951r. Sekretarz generalny Partii Liberalnej (1954) i jej przewodniczący od 1960. Premier w latach 1960-1964. Zwolennik ścisłej współpracy z USA. Przyczynił się do fenomenalnego boomu gospodarczego Japonii po 1945r. Po wizycie w Waszyngtonie w 1961r. i rozmowach z J.F. Kennedym zapoczątkował coroczne bilateralne spotkania ekonomiczne. Twórca idei \"trzech filarów\" (USA. Japonia, Europa Zachodnia), które miały podtrzymywać \"wolny świat\". Zapoczątkował pomoc Japonii dla krajów wschodniej i południowo-wschodniej Azji. Odniósł duże zasługi, przygotowując podpisany później traktat japońsko-koreański. Nie stronił od współpracy z ZSRR i Chinami.

Imai Tadashi
(1912 -), japoński scenarzysta i reżyser filmowy. Był jednym z pionierów japońskiego neorealizmu, zaangażowanego w problematykę społeczną. Odznacza się umiejętnością kreowania atmosfery i wyrazistych psychologicznie portretów. Zrealizował m.in. filmy: A jednak żyjemy (1950), Losy kobiet (1953), Wędrowni muzycy (1955).

Imamura Shohei
(1926 -), japoński scenarzysta i reżyser filmowy. Jest absolwentem Uniwersytetu Waseda. Debiutował w 1958r. filmem Kobieta owad (1963, liczne nagrody). Jest twórcą kontrowersyjnym, brutalnym naturalistą, ukazującym w dokumentalnej niemal formie przejawy życia społecznego i obyczajów. Wybrane filmy: Wieprze i okręty (1961), Nieczyste pożądanie (1964), Pornograf (1966), Ballada o Narayamie (1983, Złota Palma na MFF w Cannes) i inne.

Isozaki Arata
(1931 -), jeden z najwybitniejszych architektów japońskich. Tworzoną przez niego architekturę określa się mianem postmodernistycznej. Wspólnie z architektem Kazuo Shinoharą wywarli znaczny wpływ na architekturę japońską lat 70. XX wieku. Najważniejsze projekty i realizacje: Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej w Krakowie (1993-1994), Muzeum Ludzkości w La Coruńa w Hiszpanii (1994-1995).

Itagaki Taisuke
(1837-1919), polityk japoński okresu Meiji (1868-1912), przywódca Ruchu Wolności i Praw Człowieka. Pochodził z rodziny samurajskiej. W1868r. brał udział w obaleniu szogunatu Tokugawa, w1869r. członek rządu, w1873 zrezygnował ze stanowiska wraz z innymi politykami w proteście przeciw rządowej odmowie wysłania ekspedycji karnej do Korei. W 1874r. współzałożyciel Aikoku-kt (Publiczna Partia Patriotów), a także Memoriału Tosa, krytykującego politykę władz. Współtwórca wielu organizacji patriotycznych, m.in. Aikokusha (Towarzystwo Patriotyczne).W 1881r. założył pierwszą japońską partię polityczną Jiyt (Partia Liberalna).W 1896r. minister spraw wewnętrznych w gabinecie It Hirobumiego. W 1900r. wycofał się z życia politycznego.

Ito Hirobumi,
książę (1841-1909), polityk japoński okresu Meiji (1868-1912), pochodzący z rodziny samurajskiej. Zwolennik sprawowania rządów na wzór pruski. Od1871r. wiceminister robót publicznych oraz dyrektor Wydziału Podatkowego, uczestnik tzw. misji Iwakury po Europie i USA. W 1878 minister spraw wewnętrznych.W latach 1885-1901 czterokrotny premier Japonii, zaangażowany w prace nad konstytucją. W 1895r. podpisał traktat w Shimonoseki, kończący wojnę chińsko-japońską, w 1905 - układ z Koreą, formalnie uzależniający ją od Japonii. Od 1905r. oficjalny przedstawiciel rządu w Korei, w1907r. zmusił cesarza Korei do abdykacji, przyczyniając się do jej aneksji przez Japonię w 1910r. W 1909r. zastrzelony w zamachu w Harbinie (Mandżuria) przez nacjonalistę koreańskiego An Chung-guna.

Ito Masayoshi
(ur. 1913), polityk japoński. Pracownik ministerstwa rolnictwa i leśnictwa od 1936r, następnie dyrektor departamentu w tym ministerstwie (1961-1963). Wiceminister rolnictwa w latach 1963-1979. Deputowany do Izby Reprezentantów od 1963r. Działacz Partii Liberalno-Demokratycznej (PLD). Sekretarz generalny rządu M. Ohiry w 1979. Czasowo premier w 1980r. Przewodniczący Towarzystwa Zwolenników Przyjaźni Japońsko-Radzieckiej od 1979r. Uczestnik międzynarodowych konferencji w sprawach rolnictwa, rybołówstwa i prawa morza. Minister spraw zagranicznych w okresie 1980-1981.

Iwakura Tomomi,
książę (1825-1883), polityk japoński, uczestnik walk o obalenie szogunatu i przywrócenie władzy cesarza. Odpowiedzialny za wprowadzenie demokratycznych przemian politycznych oraz ustanowienie systemu prefekturalnego. Od 1871r. Minister Prawej Strony, przewodniczy tzw. misji Iwakury do Europy i USA.W 1881r. zlecił opracowanie zarysu konstytucji Japonii.

Kano Jigoro
(1860-1938), japoński twórca judo, w 1882r. stworzył własną szkołę walki - kodokan, której 2 lata później nadal nazwę judo. W 1909r. został pierwszym japońskim członkiem MKOl. Pod koniec XIX i na początku XX w. przebywał w Europie, popularyzując judo.

Kasaya Yukio
(1943 -), japoński skoczek narciarski, mistrz olimpijski z Sapporo (1972) na średniej skoczni, faworyt konkursu na dużej skoczni, zakończonego zwycięstwem W. Fortuny (Kasaya był szósty). Po zakończeniu kariery sędziował konkursy skoków.

Katayama Sen,
właściwie Yabuki Sugataro (1859-1933), japoński działacz społeczny, w1897 organizator pierwszych japońskich związków zawodowych. Wydawca gazety Rd-sekai (Świat pracy), pierwszego japońskiego pisma związkowego. Przed wybuchem wojny rosyjsko-japońskiej 1904-1905, współtworzył kilka partii i grup socjalistycznych, m.in. partię socjaldemokratyczną Shakai-minshut. W 1911-1912 więziony za organizowanie strajków. Od 1914r. na emigracji w USA, Meksyku, od 1921r. w Rosji. Od 1922r. członek prezydium III Międzynarodówki. Jedyny Japończyk uhonorowany pochówkiem w Murze Kremlowskim. Autor licznych prac na temat ruchu robotniczegio.

Kato Sawao
(1946 -), japoński gimnastyk, 12-krotny medalista olimpijski, w tym 8 razy złoty (wielobój indywidualny i drużynowy, ćwiczenia wolne w 1968r, wielobój indywidualny i drużynowy oraz poręcze w 1972r, wielobój drużynowy i poręcze w 1976 roku).

Katsushika Hokusai
(1760-1849), japoński malarz i rysownik. Przedstawiciel kierunku ukiyo-e, jeden z największych mistrzów japońskiego barwnego drzeworytu. Przedstawiał prowincjonalny, nieupiększony świat Japonii: chłopów, sklepikarzy czy żebraków przy codziennych zajęciach. Wielokrotnie zmieniając styl, czerpał z malarstwa japońskiego, sztuki chińskiej i europejskich miedziorytów. Autor ponad 30 tys. dzieł, m.in. cykli: Manga (cykl albumów ze szkicami na rozmaite tematy, od 1814r), 36 widoków góry Fuji (1823-1832) i Sto widoków góry Fuji (1831-1835), Chińska i japońska poezja w zwierciadle życia (1832-1833). Wywarł silny wpływ na sztukę europejską 2. połowy XIX w.

Katsura Taro
(1847-1913), generał i polityk japoński okresu Meiji (1868-1912), zwolennik przywrócenia cesarstwa oraz ograniczenia wpływów cudzoziemskich w Japonii. Od1875-1878r. attache wojskowy ambasady Japonii w Niemczech.Od 1884-1885r. jako wysłannik wojskowy podróżował po Europie i poznawał europejskie systemy militarne. Uczestnik wojny chińsko-japońskiej 1894-1895. W 1896r. generalny gubernator Tajwanu. Od 1898-1900r. minister armii. W latach 1901-1906, 1908-1911 i 1912-1913 premier, doprowadził do uznania Korei za japoński protektorat i do jej aneksji 1910r. Autorytarne rządy Katsury doprowadziły 1913r. do upadku jego rządu.

Kawabata Yasunari
(1899-1972), japoński pisarz. Laureat Nagrody Nobla –1968r. Wieloletni prezes japońskiego PEN-Clubu. Reprezentował tzw. neosensualizm w prozie. Debiut 1921r. W1925r. opublikował pierwszy znaczący utwór Izu-no odoriko. Powieści, m.in.: Kraina śniegu (1935, wydanie polskie 1964), Yama-no oto (1949), Mizuumi (1954).

Kawatake Mokuami, M. Furukawa,właściwie Yoshimura Yoshisabur (1816-1893), pisarz japoński. Ostatni wybitny przedstawiciel tzw. teatru kabuki. Napisał ponad 350 sztuk historycznych i obyczajowych.

Kenmotsu Eizo
(1948 -), japoński gimnastyk, 8-krotny medalista olimpijski, w tym 3 razy złoty (wielobój drużynowy w 1968, 1972, 1976), 15-krotny medalista Mistrzostw Świata.

Kenzo Takada
(1939 -) urodz. w Himeji, japoński kreator mody. Jeden z pierwszych uczniów japońskiej szkoły mody Bunka College w Tokio. W 1965 wyjeżdża do Marsylii, następnie do Paryża, gdzie pracuje jako pomocnik m.in. u Pisantiego. W 1970r. otwiera swój własny butik Jungle Jap i przedstawia pierwszą kolekcję, odnosząc natychmiastowy sukces. Od tej pory jego pokazy cieszą się ogromną popularnością. W 1980r. lansuje pierwsze perfumy - Kenzo, w następnych latach: Kenzo pour hommes (1991), Parfum d'été (1992), Kashaya (1994), 'Eau par Kenzo (1996), Le monde est beau (1997), Jungle Tigre (1997) i Jungle pour Homme (1998), Flower (2000). Równocześnie tworzy kostiumy dla opery i teatru. W 1995r. projektuje nową wersję Renault Twingo.

Ki Trurayuki
(między 866 a 873-945), japoński pisarz. Związany z dworem cesarskim, w latach 930-934 był namiestnikiem cesarza w prowincji Tosa. Antologia poezji Kokinwakash, z jego wstępem, uważanym za pierwszą krytykę literacką w Japonii. Pamiętnik z podróży Tosa-niki, który zapoczątkował gatunek "nikki". Autor ok. 800 utworów poetyckich. Przekłady w antologii Dziesięć tysięcy liści (1961).

Kinugasa Teinosuke Kukame
(1896-1982), japoński aktor i reżyser filmowy, zaliczany do pionierów rodzimej kinematografii. Jako aktor specjalizował się w rolach kobiecych. Filmy realizował od 1922r. Propagował - wraz z K. Mizoguchim - kino awangardowe. Tworzył filmy impresjonistyczne: Szalona stronica (1926), Cienie Yoshiwary (1928). Po wojnie wsławił się filmem Wrota piekieł (1953, Złota Palma w Cannes, Oscar i in. nagrody za plastyczne rozwiązania barwne). Dalsze filmy były na niższym poziomie.

Kishi Nobusuke
(1896 -), prawicowy polityk japoński, w latach 1936-1939 zajmował różne stanowiska w rządzie państwa Mandżuko. Następnie (1941-1942) pełnił funkcję ministra przemysłu i handlu Japonii. W latach 1945-1948 więziony za działalność w czasie II wojny światowej. Od 1955 sekretarz generalny Partii Liberalno-Demokratycznej. W latach 1956-1957 minister spraw zagranicznych, następnie premier Japonii (1957-1960).
W polityce zagranicznej opowiadał się za ścisłym związkiem Japonii ze Stanami Zjednoczonymi. W 1960r. doprowadził do zawarcia japońsko-amerykańskiego układu o bezpieczeństwie.

Kobayashi Masaki
(1916-1996), japoński reżyser i scenarzysta filmowy. Studiował sztukę orientalną i filozofię. Od 1941r. był asystentem reżysera. Brał udział w wojnie, do 1945r. był więźniem na Okinawie. Realizuje filmy od 1952r.
Reprezentuje klasyczną sztukę japońską wzorowaną na rodzimej plastyce. Podejmuje tematykę samurajską, poddając krytyce tradycyjne obyczaje i układy społeczne. Uchodzi w Europie za czołowego konkurenta A. Kurosawy. Na Festiwalu w Cannes uzyskał Nagrody Specjalne Jury za wstrząsający naturalizmem inscenizacji film Harakiri (1963) i za Kwaidan, czyli opowieści niesamowite (1965). Inne filmy: Czarna rzeka (1957), Dola człowiecza (1959-1961, współczesna trylogia o antywojennym wydźwięku), Bunt (1967).

Koda Rohan,
właściwie Kda Shigeyuki (1867-1947), japoński pisarz. Zwolennik rodzimej tradycji, przeciwnik wpływów europejskich, reprezentował kierunek idealistyczny. Uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy swojego kraju. Stał się znany już po opublikowaniu w 1889 pierwszych utworów: Ro-dandan i Fry-btsu. Najwybitniejsza powieść Goj-no to (1891). Także historyk i komentator klasycznej literatury japońskiej, publicysta.

Konoe Fumimaro
(1891-1945), polityk japoński, książę. Od 1919r. członek Izby Parów, w latach 1933-1937 jej przewodniczący. Dwukrotny premier Japonii (1937-1939 i 1940-1941). Realizując politykę podbojów w 1937r. wznowił wojnę z Chinami. W polityce wewnętrznej tworzył programy podporządkowujące życie polityczne i ekonomiczne militaryzmowi. Po wojnie, aresztowany przez władze alianckie, popełnił samobójstwo.

Kuri Yoji
(1928 -), japoński reżyser filmów animowanych. Interesujący w rozwiązaniach plastycznych, dramaturgii i swoistym poczuciu czarnego humoru z surrealistycznym, nierzadko mizoginicznym, wydźwiękiem. Filmy: Ludzkie zoo (1960), Mężczyzna, kobieta i pies (1964) i in.

Kurosawa Akira
(1910-1998), wybitny japoński reżyser filmowy. Filmem Rashomon (1950, Grand Prix w Wenecji, Oscar) zwrócił uwagę świata na wysoki poziom kinematografii japońskiej. Początkowo był asystentem reżysera i scenarzystą, jako samodzielny reżyser debiutował w 1943r.
Tworzył filmy historyczne o tematyce samurajskiej (Siedmiu samurajów, 1954, nagroda w Wenecji. Straż przyboczna, 1961. Sobowtór, 1980, Grand Prix w Cannes i in.) oraz współczesne (Pijany anioł, 1948. Zły śpi spokojnie, 1960. Dodes’ka-den, 1970, nagroda w Moskwie. Sny, 1990. Sierpniowa rapsodia, 1991, Madadayo, 1993, Ame Agaru, 1999). Wnikliwie badał naturę ludzką, lansował ideały dobra. Dokonywał adaptacji literackich (Tron we krwi, 1957, wg Makbeta i Ran, 1985, wg Króla Lira W. Szekspira. Na dnie, 1958, wg M. Gorkiego). W 1982r. otrzymał Nagrodę Specjalną Komitetu Festiwalu Filmowego w Cannes, w 1989r. Oscara za całokształt twórczości.Nazywany Dostojewskim japońskiego kina tworzył dzieła piękne plastycznie o humanistycznym posłaniu. Wg jego filmów Amerykanie zrealizowali westerny: Prawda przeciw prawdzie (1964 wg Rashomonu) i Siedmiu wspaniałych (1960 wg Siedmiu samurajów).

Kyo Machiko
(1924 -), japońska tancerka i aktorka filmowa. Wsławiła się główną rolą kobiecą w filmie Rashomon (1950) A. Kurosawy. Ponadto wystąpiła w filmach: Wrota piekieł (1953), Ulica hańby (1956), The Teahouse of the August Moon (1956, USA), Budda (1963).

Kornel Drzewiński

źródło:
http://www.kyoto-su.ac.jp/information/famous/indexlla.html
-Multimedialna Encyklopedia Powszechna - edycja 2003
-Dogen: „Shobogenzo Zuimonki“ Elementarz zen soto, wyd. Rebis, Poznań 1997

http://www.zeto.czest.pl/astro/astros/m.htm
http://www.japanorama.com/miyagi.html

zdjęcia:
http://www.ikebana-international.ch/Frame_Deutsch/Schulen/Sogetsu.htm
http://www.terra.es/personal2/monolith/japan.htm

Hatoyama Ichiro (1883 - 1959), prawnik i polityk japoński

Share this