Święte drzewa i pomniki natury - Naturalne Skarby Narodowe Japonii

Miejsce, w którym cesarz Temmu (672 - 686) ustanowił Ise jako główny chram kultu shinto* w cesarstwie Japonii, oraz drzewa kryptomerii, które tam rosły, były święte dla Japończyków już od wieków. Wśród różnych zjawisk kultowych z tego okresu, drzewa trakto-wano jako uduchowione czy zamieszkałe przez duchy (kami). Aby sobie zjednać kami, konieczne były modły i określone rytuały. Kryptomeria jest najświętszym drzewem związanym z kultem shinto, podobnie jak wiecznie zielony krzew sakaki (Cleyera japo-nica), odgrywający znaczącą rolę w japońskiej mitologii (kult Amaterasu), literaturze, teatrze, pieśniach, poematach i podczas uroczystych rytuałów. W chramie w Ise kolumnę Shin-no-mihashira** reprezentuje konar sakaki wysokości 2,10 m wbity pionowo w ziemię. Drzewo (yorishiro) było od dawien drogą, którą bogowie zstępowali na Ziemię. Drzewa, ktore obdarzane są szczególną czcią, Japończycy przewiązują grubym sznurem konopnym a także wieszają na nim różne symbole świętego drzewa.

Za najstarsze drzewo w Japonii uważany jest cedr zwany „Jomon - sugi”, który odkryto na wyspie Yakushima (pref. Kagoshima) w 1966 r. Ma on 25,3 m wysokości i średnicę pnia 5,2 m. Naukowcy szacują jego wiek w granicach między 2000 a 7200 lat.
W prefekturze Wakayama rosną drzewa, które zasadzono 700 lat temu. Pierwszy dokument ze zorganizowanej akcji leśniczej na obszarze Tenryu (pref. Shizuoka) pochodzi z 1469 r. Model japońskiego leśnictwa rozwinął się szczególnie w okresie Edo (1603 -1867), kiedy Japonia była odizolowana od innych krajów, a drewno było podstawowym naturalnym materiałem wykorzystywanym w różny sposób. Zasadzone drzewa w górskich rejonach przewidziane były do eksploatacji dopiero po upływie 60-u lat. Sadzono głównie cedry jak „Cryptomeria-japonica” czy „Chamaecyparis-obtusa”, których wzrost był szybszy w porównaniu do innych drzew. W wyniku kontrolowanego cyklu wycinki drzew, zabezpieczono wiele drzew przed skutkami osuwisk ziemnych lub powodzi. Dzięki tym działa-niom istnieje obecnie w Japonii wiele 300 letnich zespołów leśnych. Około 50-u lat temu, sadzenie drzew „Cryptomeria japonica” objęto w całej Japonii narodowym planem. Z tego względu, część współczesnego społeczństwa Japonii cierpi na katar sienny w zetknięciu z pyłkami kwiatowymi tego drzewa. Dlatego obecnie planuje się sadzenie różnych gatunków drzew w górskich rejonach. Około 65 tys. drzew miłorzębu Ginkgo biloba zasadzono w parkach i alejach Tokio. Drzewo Ginkgo jest symbolem pokoju i przyjaźni obszaru Tokio - metropolia a jego liść jest obecny na flagach tokijskiego uniwersytetu Yasuda Hall oraz jako logo uniwersytetu w Osace. Wiele miejskich drzew ma przycinane gałęzie w celu zabezpieczenia ich przed niszczącymi tajfunami jesienią.

Wiekowe, niepowtarzalne w swoim kształcie drzewa wielu gatunków otaczane są szczególną opieką Japończyków, wiele z nich ma popodpierane główne konary w różnych miejscach. Niektóre drzewa na zimę osłaniane są matami. Często można spotkać w pobliżu drzewa napisy na pionowych drewnianych tablicach bądź kamiennych słupach z krótką informacją o drzewie oraz o tym czy stanowi ono Narodowy Pomnik Natury lub Narodowy Skarb Natury. Poniżej wybrane przykłady unikalnych drzew na skalę światową.

* Sugi
„Yakusugi” jest ogólną nazwą dla cedrów Cryptomeria-japonica, które rosną na wyspie Yakushima i których wiek przekracza 1000 lat. Spośród kilku z nich można wymienić:
- ”Jomon-sugi” / obwód pnia 16,4 m, wysokość 25,3 m, wiek 2000 - 7200 lat
- ”Meoto-sugi” / obwód pnia 10,9 m, wysokość 10.9 m, wiek 2000 lat
- ”Daigo-sugi” / obwód pnia 11,1 m, wysokość 24,7 m, wiek 3000 lat
- ”Yamato-sugi” / obwód pnia 10,2 m, wysokość 34.9 m, wiek 3000 - 4000 lat
W 1993 r. cała wyspa Yakushima została włączona przez UNESCO na listę światowego dziedzictwa kultury i natury „World Heritage”.***

Wśród innych wiekowych cedrów japońskich znajdziemy:
- wielki 800-letni cedr (w obwodzie 9 m) w pobliżu chramu Kasuga Taischa w Nara, która w 1998 r. została wpisana na listę „World Cultural and Natural Heritage”
- cedry 1000-letnie na górze Haguro-san w pref. Yamagata.

* Heritiera littoralis
To mangrowe drzewo ma około 400 lat i uznane jest za Naturalny Narodowy Skarb. Ma unikalną formę korzeni w kształcie połałdowanych płaszczyzn i rośnie w pref. Okinawa.

* Ficus microcarpa
Drzewo z rodziny morwowatych, pochodzi z wyspy Iriomote (pref. Okinawa). Mieszkańcy Okinawy od dawien uważają to drzewo za święte i od najdawniejszych czasów oddają mu cześć. Wierzą, że to drzewo z napowietrznymi korzeniami jest miejscem zamieszkałym przez duchy (kami).

* Shidarezakura
To drzewo z rodziny Rosaceae (wysokość od 3 m - 20 m) ma przeszło 330 lat i rośnie w mieście Odawara (pref. Kanagawa). Ponieważ kwiaty w okresie kwitnienia, na przełomie marca i maja, rosną kaskadami - zwane jest popularnie „płacząca wiśnia”.

* Kiyotake Wielkie Drzewo Kamforowe
Drzewo rośnie na terenie chramu Funahiki w mieście Kiyotake. Ma wysokość 25 m a pień w obwodzie ma 13,2 m. Jego wiek szacuje się na 900 lat. W 1951 r. drzewo zostało uznane przez rząd japoński za Naturalny Narodowy Skarb i jest największym drzewem kamforowym w prefekturze Miyazaki. We wrześniu 1993 r. zostało częściowo uszkodzone przez tajfun.

* Drzewo kamforowe z Ikata
Drzewo ma ok. 1000 lat, 14,7 m wysokości oraz 8,7 m w obwodzie. Rośnie na terenie świątyni Densoji w mieście Ikata (pref. Ehime), które jest objęte jako „Heritage Site”.

* Ishitokaba Kwitnąca Wiśnia
Od 1922 roku to drzewo jest Naturalnym Narodowym Skarbem i znane jest jako jedno z pięciu najpiękniejszych drzew tego gatunku w Japoni. Jego wiek szacuje się na około 800 lat. Jedna z japońskich legend głosi, że drzewo nosi imię brata Minamoto-no Yoritomo (twórcy Shogunatu w okresie Kamakura). Rośnie w Ishitojuku Kitamoto-shi (pref. Saitama)

* Kubo-zakura
To drzewo wiśni (Isazawa no Kubo-zakura) ma 1200 lat i uznane jest za Naturalny Narodowy Skarb (pref. Yamagata).

* Yamataka Jindai Zakura
Jest to jedno z trzech najpiękniejszych drzew wiśni w Japonii. Rośnie na terenie świątyni Jishoji w pref. Yamanashi i liczy sobie ok. 1800 lat. Zostało zasadzone przez Yamato Takerunomiko w III wieku. Od 1921 r. drzewo stanowi Narodowy Pomnik Natury.

* Tatsu Zakura
Drugie co do urody drzewo wiśni rośnie w pref. Fukushima.

* Usuzumi-Zakura
Trzecie najpiękniejsze 1000-letnie drzewo wiśni rośnie w mieście Motosu (pref. Gifu).

* Maizuru Matsu
Jest to 450 - letnia czerwona sosna wysokości 9 m i rozłożysta na 74 m. Rośnie w pref. Yamanashi i od 1934 r. jest Narodowym Pomnikiem Natury. Wspierana jest przez 370 drewnianych podpór.

* Drzewo Hinoki
Drzewo cyprysu „Hinoki” (chamaecyparis obtusa - cyprysik tępołuskowy) z wygiętym pniem ma 1000 lat i Japończycy odnoszą się do niego z wielką czcią. Rośnie na szczycie góry i pięćdziesiąt lat temu zostało uszkodzone przez tajfun. Obecnie jego główne konary opierają się na podporach.

* Kiso hinoki Najstarszym cyprysem w Japonii, zwanym „Kiso hinoki” było drzewo w Kashimo-muramura, Ena-gun (pref. Gifu). Zostało w 1954 r. ścięte przez miejscowe służby leśnicze. Z przekroju drzewa, który umieszczono w muzeum w Nagoi, odczytano wiek drzewa - 950 lat oraz zmiany klimatyczne, które pojawiały się w czasie wzrostu drzewa.

* Sakaki Krzew Sakaki (Cleyera japonica) jest zawsze zielony, pochodzi z rodziny krzewów herbacianych (Theaceae). Sakaki w kulcie shinto jest świętym krzewem.

* Ginkgo biloba Jest to miłorząb dwuklapowy (miłorząb japoński, inna nazwa - maidenhair) - relikt ery mezozoicznej. Występują egzemplarze męskie lub żeńskie. Ginkgo biloba uważane jest za święte drzewo, które często sadzone jest przy świątyniach buddyjskich lub chramach Shinto. Drzewa miłorzębu mają rozrosłe gałęzie i osiągają wysokość do 40 m. Liście mają charakterystyczny kształt rozciętego wachlarza.
- Najwyższe drzewo, 1000-letnie Ginkgo ma 50 m wysokści i 18 m w obwodzie. Rośnie na terenie świątyni Ryuzoji w pref. Yamaguchi.
- 1000 letnie drzewo Ginkgo (rodz. żeński) zwane „Sarukawa no icho” rośnie w pref. Miyazaki. Jest to jedno z najwyższych drzew tego gatunku w Japonii. Ma wysokość 50 m i obwód pnia 11,2 m.
- Najgrubsze drzewo Ginko (w obwodzie 22 m) ma przeszło 1000 lat i rośnie w mieście Fukaura (pref. Aomori) - Pomnik Natury
- Na terenie świątyni Jyoryuji w pref. Hyogo rośnie miłorząb zwany „Onaza no Oityo” zasadzony przez mnicha Hodo 1300 lat temu.
- 1000-letnie drzewo Ginkgo biloga rośnie w Hananoki-Izeki nad rzeką Onga w pref. Fukuoka. W obwodzie ma 17,6 m a jego wysokość 28,4 m.
- 700 letnie drzewo Ginko w pref. Saitama ma średnicę 7,5 m oraz wysokość 30 m. Jest Pomnikiem Natury miasta Wako.
- 1140 lat ma rozrosłe Hounen Sakasa Ginko na terenie świątyni Tanjoji w pref. Okayama
- 1000 lat ma „Ghost Ginko” (w obwodzie 7,8 m) na terenie świątyni Shoenji w pref. Yamaguchi
Spośród wielu leśnych obszarów istniejących w Japonii można wyróżnić dziesięć najbardziej reprezentacyjnych miejsc, które uważane są „święte”. Są to:

- Atsuta Jingu(pref.Aichi)
Po Ise Jingu jest to drugie najważniesze centrum kultu shinto. Na obszarze 20 ha rosną krzewy sakaki, kapryfolium, dęby i drzewa kamforowe z których jedno ma ok. 1000 lat.

- Shimogamo Jinja (pref. Kyoto)
Obszar leśny 12.4 ha, rosną tu m.in. wiązy

- Yahiko Jinja (pref. Niigata)
Na górze Yahiko rosną cedry, cyprysy i dęby. Święte drzewo chinquapin (odmiana kasztanowca) służy tam jako relikwiarz.

- Kirishima Jingu ( pref. Kagoshima)
Starodrzew zajmuje obszar 887 ha.

- Kasuga Taisha (pref.Nara)
Obszar leśny składa się z przeszło 100 gatunków drzew i krzewów, są tu m.in. zawsze zielone drzewa nagi ( rodzaj podocarpus), cedry i dęby. Od 1998 r. obszar ten jest na liście „World Heritage”.

- Kashima Jingu
Na terenie tego chramu (pref. Ibaraki) rośnie około 800 gatunków drzew takich jak cedry, dęby, jodły i chinquapin. Niektóre z nich stanowią Pomniki Natury.

- Tenkawa Jinja
Gęste tereny leśne położone są w paśmie górskim Kii (pref. Nara) ze świętym szczytem Omine-san.

- Seifa Utaki
Na terenie tego sanktuarium (pref. Okinawa) rosną miejscowe drzewa „kubanoki” (rodzaj palmy) oraz „yabunikkei” (cinnamomum insularimontanum) - dziki cynamon.

- Dewa Sanzan Jinja
Na obszarze 2185 ha znajdują się trzy góry: Haguro-san, Gassan-san, Yudono-san (pref. Yamagata) porośnięte
wiekowymi cedrami (300 - 600 lat).

- Keta Taisha
W prefekturze Ishikawa chram Keta Taisha położony jest wśród „świętych” lasów (3,3 ha) od 1967 r. uznanych za Pomnik Natury. Rosną tam m.in. 300 - 500 letnie drzewa.

* zob. art. „O religiach w dawnej i współczesnej Japonii” ** zob. art. „Drewniana kolumna - serce (kokoro) tradycyjnej japońskiej architektury” *** zob. art. „Światowe dziedzictwo kultury i natury w Japonii” na stronach japonia.org.pl
Kornel Drzewiński

źródła:
Wiesław Kotański „Religie Japonii” w: Zarys dziejów religii, Iskry 1986r.

http://int.kateigaho.com/spr05/forests-sacred.html
http://en.wikipedia.org/wiki/Sugi
http://www.thejapaneseconnection.com/newsletters/newsletter_3-17-05_dest...
http://treeclimbing.jp/Hinoki_Tree/hinoki_tree.html
http://www.botgard.ucla.edu/html/MEMBGNewsletter/Volume5number2/Sakakisa...
zdjęcia:

http://www.asahi-net.or.jp/~hn7y-mur/mononoke/monolink10link1e.htm
http://homepage3.nifty.com/plantsandjapan/page106.html
http://www.town.kiyotake.miyazaki.jp/english/bunka/index.html
http://www.kanko-otakara.jp/webapps/Contribute/Parser.do?codes=11%7C0922...
http://www.yamagatakanko.com/english/01/06/01/0406.html
http://www.fotosearch.com/ICN223/f0016230/
http://tanabata.blogspot.com/2006/06/400-year-old-tree.html
http://www005.upp.so-net.ne.jp/goostake/GOO/XSAKAKI.HTM
http://www.markhemmings.com/MarkWebsite/japanese_design/pages/japanese_d...
http://www.japanvisitor.com/index.php?cID=368&pID=621
http://www.ncsm.city.nagoya.jp/rel/english/exhibits/L/L2/3205.html
http://www.xs4all.nl/~kwanten/japan.htm
http://www.ncsm.city.nagoya.jp/rel/english/exhibits/L/L2/3205.html
http://www.amake.us/ikata/kankou/rekishi_ikata.php
http://www.flora21.com/sakura/index-e.html
http://www.pref.gifu.lg.jp/pref/s11334/hanakiko2004/eng/step1/

Cedr „Jomon-sugi” na wyspie Yakushima / obwód pnia 16,4 m, wysokość 25,3 m, wiek 2000 - 7200 lat

Heritiera littoralis / ma ok. 400 lat - Naturalny Narodowy Skarb (pref. Okinawa)

Ficus microcarpa / drzewo z rodziny morwowatych, wyspa Iriomote (pref. Okinawa)

Shidarezakura / drzewo z rodziny Rosaceae (wys. od 3 m do 20 m) ma 330 lat, w Odawara (pref. Kanagawa)

Kiyotake Wielkie Drzewo Kamforowe / ma 900 lat, wys. 25 m, obwód 13,2 m, chram Funahiki w Kiyotake (pref. Miyazaki) - Naturalny Narodowy Skarb

Yamataka Jindai Zakura / ma 1800 lat, jedno z trzech najpiękniejszych drzew wiśni w Japonii, świątynia Jishoji (pref. Yamanashi)

Drzewo Hinoki / cyprys „Hinoki” (chamaecyparis obtusa) ma 1000 lat

Kiso hinoki / 950 letni cyprys w Kashimo-muramura, Ena-gun (pref. Gifu) - przekrój pnia w muzeum w Nagoi

Sakaki / krzew Sakaki (Cleyera japonica) pochodzi z rodziny krzewów herbacianych (Theaceae). Sakaki jest w religii shinto świętym krzewem

Maizuru Matsu / 450- letnia czerwona sosna wys. 9 m, rozłożysta na 74 m. (pref. Yamanashi) - Narodowy Pomnik Natury

Miłorząb Ginkgo biloba / 1000 letni ( w obwodzie 22m) rośnie w mieście Fukaura (pref. Aomori) - Pomnik Natury

Miłorząb „Onaza no Oityo” / 1300 lat, świątynia Jyoryuji w pref. Hyogo

Drzewo Nagi (z rodziny podocarpus) / 700 letni okaz z pref. Ikata na terenie świątyni Hotsuji. Ma 19 m wysokości i w obwodzie 3,24 m

Symbole Shinto świętego drzewa zawieszane na drzewach

Share this