Bonsai w Japonii

Charakterystyczną cechą sztuki japońskiej jest zamiłowanie do skali drobnej, do pomniejszania (miniaturyzacji) rzeczy - wspomniał o tym współczesny teoretyk kultury japońskiej Tsuneyoshi Tsudzumi.*
Zgodnie z tradycją Zen - ponieważ ten sam duch przenika naturę jak i rzeczy wychodzące spod rąk ludzkich - nieskończenie duże, czyli wszechświat, można dostrzec w nieskończenie małym, czyli w danej rzeczy. Sztuka bonsai jest tego wymownym przykładem.

W Japonii sztuka bonsai pojawiła się prawdopodobnie w okresie Heian (794-1185)**. Japończycy studiujący wówczas w Chinach m.in:sztuki piękne, architekturę oraz buddyzm Zen, przywieźli do kraju sztukę miniaturyzacji roślin zwaną w Chinach "Penjing".Termin "bonsai" w języku japońskim w wolnym tłumaczeniu oznacza roślinę na tacy lub drzewo w pojemniku.

Początkowo sztuka bonsai zarezerwowana była dla warstw wyższych ale w okresie Muromachi (1333-1568) stała się popularna w całym społeczeństwie. Szczególny jej rozkwit nastąpił w okresie Edo (1600-1853), kiedy zostali ogarnięci jej pasją prawie wszyscy japończycy .

Do historycznego rozwoju Bonsai japończycy wnieśli swój wkład w miniaturazacji roślin pochodzenia rodzimego oraz w wykształceniu własnej artystycznej aranżacji zgodnej z estetyką kultury Japonii.
Na wysoką jakość artystyczną "bonsai" składa się wiele lat (nierzako kilkadziesiąt) cierpliwego kształtowania i właściwej pielęgnacji rośliny.

W kompozycji bonsai można wyróżnić wiele kategorii zależnych od kształtu - lecz najważniejszą rzeczą ,o której nleży pamiętać jest to aby roślinie pozwolić na wyrażenie własnej, indywidualnej ekspresji, bez próby sztucznego naginania jej do jakiejś szczególnej kategorii i pomóc jej w wydobyciu całego piękna i harmonii ukrytego w formie.

Kluczem do sukcesu w hodowli bonsai jest podejście do roślin z miłością i szacunkiem, bez forsowania na siłę własnych koncepcji. Bonsai nazywane jest czasami "sztuką bez końca" z uwagi na codzienny kontakt człowieka z rośliną przez wiele lat, dopóki ona rośnie i rozwija się.

Do kompozycji bonsai mogą być użyte wszystkie gatunki drzew i krzewów.
Obszerny wykaz roślin od A do Z ze zdjęciami i opisem jest można znaleźć pod adresem http://www.bonsaiweb.cvom/show/
Gatunki najbardzej popularne to sosna i klon, a z kwitnących drzew - wiśnia i śliwa oraz z krzewów owocujących - pigwa i śliwa daktylowa. Jeśli chodzi o pojemniki to powinny być starannie dobrane pod względem kształtu i koloru tak aby harmonizowały z rośliną.

Kornel Drzewiński

* Michał Sobecki: Sztuka egzotyczna, Arkady, W-wa 1971
** terminologia okresów w/g Japan -a history in art, Bradley Smith, NY 1972
zdjęcia:

http://www.remus.dti.ne.jp
http://www.bonsai/museum.org/e/index.html
http://jin.jcic.or.jp

Kwitnąca wiśnia japońska

Yamamomiji, klon japoński

Ulmus parvifolia, 100 lat

Japońska czarna sosna, 10 lat

Japońska biała sosna, 115 lat

Share this