Origami - sztuka składania papieru

Origami - to sztuka kunsztownego składania papieru, której tradycja w Japonii kontynuowana jest do dzisiaj. W języku japońskim „origami“ oznacza czynność składania papieru (oreru - zginać, gami [kami] - papier). Papier dotarł do Japonii z Chin około 538roku. Pierwsze wzmianki o origami w japońskiej literaturze pochodzą z XII wieku a najstarsze znane wzory z okresu Muromachi (1338 - 1573).
Na przełomie XVII i XVIIIw. Japończycy opracowali własną metodę produkcji papieru nazywanego „washi“ zróżnicowanego w grubości, fakturze, kolorystyce i stopniu przejrzystości. W tymże okresie pojawiły się takie wzory origami jak m.in.: „żuraw“, „żaba“, „karp“, „motyl“, „kwiaty“ a także wzory lalek - postaci ze sztuk teatralnych.
Pierwszy podręcznik origami wydano w Japonii w 1797r. Zawierał on 49 sposobów składania „żurawia“.

Pod koniec XIX w. sztuka origami przeniknęła do krajów europejskich ale dopiero po II wojnie światowej podbiła cały świat z uwagi na swoje wychowawcze oddziaływanie o głęboko humanistycznych aspektach. Oprócz elementu zabawy - uczy logicznego myślenia, koncentracji, dokładności, precyzji manualnej, rozwija wyobraźnię przestrzenną, twórczą inwencję i wpływa na kształtowanie osobowości, zwłaczcza małego dziecka. Z tych względów origami zostało wprowadzone do procesu dydaktycznego w szkołach i przedszkolach w Japonii i innych krajach świata a także jako zajęcie rehabilitacyjne dla ludzi niepełnosprawnych oraz dzieci tzw. „szczególnej troski“. Origami może być również pomocne do ćwiczenia pamięci u starszych ludzi z objawami sklerozy. Do składania papieru nie potrzeba żadnych narzędzi - wystarczy para własnych rąk.
W Japonii istnieje od 1990r. w Tokio organizacja JOAS (Japan Origami Acadamic Society) zrzeszające wielu członków a także Nippon Origami Associacion organizujące każdego lata trzydniowe sympozja dla miłośników origami. W japońskim mieście Kaga powstało muzeum origami, gdzie na olbrzymiej przestrzeni wystawienniczej można zobaczyć najpiękniejsze wzory.

Tradycyjne formy noszą w sobie często symboliczne treści. „Żuraw“ jest symbolem zdrowia i pokoju a „żaba“ - płodności. Do dobrego tonu w Japonii należy wręczenie komuś w prezencie własnoręcznie wykonanego „żurawia“ (jeden „żuraw“ to 100 lat życia w zdrowiu i szczęściu). Większość wzorów origami wykonuje się z kwadratowego kawałka papieru, rzadziej z trójkąta równobocznego, pięciokąta czy ośmiokąta. Wielkość kwadratu zależy od ilości zagięć i stopnia skomplikowania danego wzoru. Do składania nadaje się każdy dostępny rodzaj papieru – pakowy, kserograficzny biały lub kolorowy, bibuła oraz karton. Origami ma kilka podstawowych wyjściowych form składania. Najbardziej popularne są trzy: forma „lody“, „drzwi“ i forma „trójkąt“. Na ich bazie tworzy się mnóstwo innych wzorów. Do jednych z najprostszych należą: „łódka“, „wiatraczek“, „mucha“, „wąż“, „żuraw“, „gołąb“ i „gwiazdka“. Ponieważ origami jest sztuką „żywą“, powstają ciągle nowe wzory i jest ich obecnie kilka tysięcy. Za pierwszych mistrzów tej sztuki uważa się w Japonii Isao Honda i Akira Yoshizawa.

Kornel Drzewiński

Źródła:
- Yoshida Masakatsu „Origami“,KAW, Łódź 1989
- Katarzyna Klimas „Origami, sztuka składania papieru“, MAW 1988
- Zaroni Kenzo „Sztuka origami“, wyd.Park, Bielsko-Biała 1992
- Japońskie muzeum Origami w Kaga http://www.origami-hakubutsukan.ne.jp/
- Joseph Wu's origami page http://www.origami.as/gallery.php
- Polskie Centrum Origami http://www.origami.org.pl/index.php

Opis do rysunku „żurawia”:

1- zagiąć kwadrat w trójkąt
2- zagiąć narożniki do środka i odwrócić kwadrat na drugą stronę
3- zagiąć kwadrat w trójkąt
4- wyprostować cały kwadrat i odwrócić na drugą stronę zaginając rogi do środka
5- zagiąć do środka
6- górny trójkąt zagiąć do środka i rozłożyć całość na boki
7- dolny róg podnieść do góry i zagiąć jak na rys. 8
8- odwrócić całość na drugą stronę i podniwąć pionowo róg do góry podobnie jak na rys. 7
9- zagiąć do środka
10- zagiąć w/g linii przerywanej i podnieść ostre końce do góry z obydwu stron
11- zagiąć ogon i dziób ptaka
12- rozłożyć skrzydła na boki
13- widok żurawia po złożeniu.

Share this