Sztuka kaligrafii w Japonii

Japońska kaligrafia zaczęła się rozwijać prawdopodobnie już w okresie Asuka (552 - 710) i Nara (710 - 794) kiedy Japończycy czerpali wzory z kultury chińskiej. Największy rozkit kaligrafii nastąpił wraz z rozwojem buddyzmu Zen w okresie Kamakura (1185 - 1333).* Kaligrafia jest sztuką pięknego pisma, w której cenna jest spontaniczna linia pędzla. Pędzel, tusz, papier i jedwab - te podstawowe materiały do kaligrafii zostały odkryte około II w. w Chinach. W malarstwie i kaligrafii pojawiły się dwa formaty - kakemono (pionowy zwój) i makimono (poziomy zwój), które nie były przeznaczone do stałej ekspozycji we wnętrzu lecz przechowywano je w skrzyniach rozwijając przy szczególnych uroczystościach.

Około VIII w. w Japonii pojawiły się rodzime symbole fonetyczne i formy literackie znajdując swój wyraz graficzny w kaligrafii. Miękka linia hiragany miała zastosowanie w poezji i prywatnej korespondencji. Wielu wybitnych mistrzów Zen takich jak Kobo Daishi- Kukai (774 - 835) wynalazca hiragany, Sesshu Toyo, Gesshu Soko (1618 - 1696), Takuan Soho (1573 - 1645), Hakuin Ekaku (1685 - 1768), Gocho Kaicho (1739 -1835), Torei Enji czy Nantembo (Toju Zenchu) było jdnocześnie mistrzami kaligrafii. W dawnych czasach pismo odręczne było wyżej cenione od malarstwa z uwagi na rolę linii, w której była widoczna siła uderzenia pędzla, ekspresja w rytmie zgrubień i zwężeń oraz niezwykła prostota formy.

Kaligrafia była najbardziej bezpśrednim wyrazem kreatywnego charakteru artysty. Podobnie i dzisiaj zwoje z japońską kaligrafią mają wysoką cenę na rynku sztuki. Wielką mistrzynią tej sztuki w IXX w. była buddyjska zakonnica Otagaki Rengetsu (1791 - 1875), która miała płynny i delikatny charakter hiragany oraz Nukina Kaioku (1778 - 1863) - malarz i uczony konfucjański ceniony był za wyrazisty "Chiński" styl. W Nara powstało muzeum dzięki ofiarowanym kaligrafiom przez jednego ze współczesnych, wybitnych artystów japońskich - Sugioka Kasoi (ur. w 1913 r.). Prezentowane prace na załączonych zdjęciach pochodzą z lat 1970, 72, 77, 97.

Kornel Drzewiński

* podział na okresy przyjęto w/g Japan -A History in Art, Gemini Smith, New York 1972

zdjęcia:
http://www.zenpaintings.com/stevens.htm
http://www.uwec.edu/greider/Buddha/Buddhism.Course/
http://www.meditationproject.com/
http://nyartsmagazine.com/58/zen.htm
http://www.philamuseum.org/exhibitions/installations/inktraces.shtml

kaligrafia Deiryu (1)

kaligrafia Deiryu (2)

kaligrafia Hakuina Ekaku (1)

kaligrafia Hakuina Ekaku (2)

kaligrafia Gocho Kaicho

kaligrafia Gesshu Soko

kaligrafia Nantembo

kaligrafia Takuan Soho

kaligrafia Torei Enji

kaligrafia Nukina Kaioku

kaligrafie Sugioka Kasoi

Share this