HANIWA - japońska ceramika z okresu kurhanów

Największym źródłem informacji na temat wczesnej kultury Japonii (III - VII wiek) są odkryte, liczne kurhany (zwane kofun) mieszczące wewnątrz kryptę z sarkofagiem władcy. Budowane były na planie w kształcie wielkiej "dziurki od klucza" i otoczone były przez setki wypalonych z gliny cylindrów - haniwa. Wykonywano je techniką wazumi, która polegała na układaniu jeden na drugim glinianych pierścieni, a następnie na wygładzeniu powierzchni podstawy, uformowanuiu części górnej (przedstawiającej) i wypaleniu w piecu ceramicznym.

Te cylindry z czasem uzyskały figuralne zwieńczenia przedstawiające m.in. żołnierzy z krótkimi mieczami i hełmami, damy dworu grające na instrumentach, kapłanów w ceremonialnych strojach, chłopów z narzędziami pracy a także zwierzęta takie jak konie, krowy, jelenie, dziki oraz ptaki. Postacie mają wysokość od około 30 do 150cm.
Poza postaciami, w górnych warstwach kurhanów odnaleziono również proste, gliniane formy budynków mieszkalnych, które w naturze budowano na palach z charakterystycznym siodłowym dachem krytym słomą lub sitowiem. Największym kurhanem w Japonii jest grobowiec cersarza Nintoku, zlokalizowany koło miasta Sakai w pref.Osaka. Ma on wysokość 33m i długość 475m.

Wiele informacji o strojach, uzbrojeniu, budownictwie i obyczajach z tego okresu wyczytać można z bogatej różnorodności form i detalu ceramiki - rzeźby haniwa. Wśród ubiorów można znaleźć m.in. hakama (rodzaj spodni) czy bluzki noszone przez kobiety, które są przeciwieństwem luźnych kimon z późniejszego okresu. To, że taniec stanowił istotny element życia dawnych Japończyków widać w ruchu wyrażonym poprzez specjalny układ rąk postaci oraz dostrzegalnych emocjach na twarzach - pomalowanych czasem w czerwone i różowe wzory. Wśród postaci niezwykle wymowny jest wyraz oczu, pomimo że są to jedynie puste, wycięte otwory. Zwierzęta przedstawiano w bardziej uproszczony sposób, zmniejszą ilością detali. Piękno glinianych koni haniwa ukazane zostało także w najstarszej kronice Japonii "Nihon Shoki", która zawiera opowieść o jeźdźcu Hakuson.

Kornel Drzewiński

literatura:
Japan - a history in art; published as a Gemini Smith book, USA, 1972

zdjęcia:
http://www.emory.edu/COLLEGE/CULPEPER/RAVINA/PROJECT/
http://www58.tok2.com/home/miyosida/kofun/nara/tenri_akatsuchi/akatsuchi2.html
http://glendale.cc.ca.us/ceramics/haniwagravefigure.html
http://www2.city.shinagawa.tokyo.jp/jigyo/06/historyhp/midokoro/kodomo/haniwa.jpg
http://www.nbz.or.jp/eng/Yayoi-Kofun.htm
http://www.ne.jp/asahi/sasatuushin/tkd/chikushi-02/haniwa-onna01.html
http://batman.anet.uwrf.edu/history/prints/fe/haniwa-horse.html
http://www.diacenter.org/Fenley/xmonkey.html

Fragment mapy z grupą kurhanów

Rysunek prspektywiczny kurhanu

Kurhan cesarza Nintoku niedaleko miasta Sakai

Widok grobowca z ustawionymi wokół haniwa

Gliniane cylindry - haniwa

Wojownik - terakota VI w. (Izuka-cho, Ota-shi, Gunma)

Kobieta w rytualnym stroju - terakota ok. IV-Vw. (wys. 40,5 cm)

Dziecko - terakota

Tańczący - terakota

Figura z grobowca Ninatorizuka, Toichici Pref.

Postać z filiżanką - terakota

Dom na planie prostokąta - terakota

Dom z siodłowym dachem

Dom na palach - terakota V-VI w. z grobowca Fujijama, Shimotsuga, Tochigi Pref

Model konia - terakota

Gliniany jeleń

Model dzika - terakota

Głowa małpy - terakota

Kura - terakota VI w.

Share this