Japońskie Mandary - dzieła sztuki buddyjskiej

Mandara (sanskr. mandala) należy do najstarszych graficznych, religijnych symboli na świecie. Sybolizuje całość – kosmiczną harmonię wewnętrznego i zewnętrznego świata. Dla osób rysujących mandalę był to wyraz wewnętrznej duchowej dojrzałości a dla innych osób mandala służyła do kontemplacji i psychicznej koncentracji.

Zwoje z mandalami stały się popularne w Japonii w IX wieku wraz z rozwojem sekt ezoterycznego buddyzmu mi.in Tendai i Shingon. Założycielem szkoły Tendai w Japonii w VIII w. był mnich Saicho (767-822), który w Chinach zetknął się ze scholastykiem Tai-cze na górze Tien-t ai (jap. tendai). Założycielem szkoły Shingon był mnich Kukai (774-835) pośmiertnie nazwany Kobo i obdarzny tytułem daishi. Po dwuletnim pobycie w Chinach powrócił do Japonii ze zbiorem ksiąg, sakralnych przyborów i został opatem klasztoru Todaiji w Nara. Kukai założył też klasztor Kongobuji w 806 roku w prowincji Kii. Zdaniem badaczy, doktryna szkoły Shingon jest wyrazem wpływu religii hinduistycznych na buddyzm, który poprzez Chiny i Tybet przejawił się w Japonii w IX wieku.
Najstarszą kolorową mandalą jaka przetrwała do dziś w Japonii jest Ryokai Mandara, która jak się przypuszcza, jest kopią sporządzoną w Chinach przez mnicha tendai Enchina i przywiezioną do Japonii w 859 roku. Składa się z dwóch oddzielnych mandali namalowanych na jedwabiu (każda o wym. 183 x 154 cm) - Taizokai, bazującej na sutrze Dainichikyo i Kongokai bazującej na sutrze Kogochokyo. Mandara Taizokai sybolizowała „świat macierzystego łona“, z którego wyłaniają się wszystkie zjawiska, natomiast mandara „świata diamentowego“ – Kongokai przedstawiała niezmienną, twardą jak diament strukturę absolutnej mądrości. Te oba światy były przejawieniami Buddy Dainichi, którego postać zajmuje główne miejsce w tych mandarach. Każda z otaczających go postaci reprezentuje określone dziedziny rzeczywistości. Ryokai Mandara znajduje się w świątyni To-ji (Kyoogoku-ji) w Kioto zbudowanej w 794 roku. Świątynia ta była przez długi okres centrum ezoterycznego buddyzmu w Japonii. Mandala Taizo-kai (Gabhadhatu) jest japońskim oryginałem z okresu Kamakura (XIII/XIV w.). Ikonografia jej wzorowana jest na mandali Taizokai z IX wieku. Ma wymiary 119 x 98.7 cm i była poświęcona w klasztorze Shechen Tennyi Dargyeling w Katmandu w Nepalu. Innym interesującym zwojem z XVI wieku jest Mandara Hannya Bosatsu namalowana kolorowym tuszem i złotem na jedwabiu o wym. 163.9 x 123.5 cm. Znajduje się w Metropolitan Muzeum Sztuki w Nowym Yorku jako dar fundacji Mary and Jackson Burke.

Kornel Drzewiński

literatura:
- „Religie Japonii“, Wiesław Kotański,w: Zarys dzejów religii, praca zbior.,Iskry, W-wa 1986
- „Buddyzm jako religia światowa“,Wiesław Kotański, jak wyżej

zdjęcia:
http://www.onmarkproductions.com/html/mandala1.shtml
http://www.kyohaku.go.jp/tokuten/elegance/eleg2e.htm
http://www.wsu.edu:8080/~dee/ANCJAPAN/GALLERY.HTM
http://www.metmuseum.org/collections/co_rec_acq_2001a/co_rec_asia_2000.289_L.htm
http://www.bremen.de/info/nepal/Gallery-3/Cosmos/9-6/garbhadatu-1.htm

Ryokai Mandara / Kongokai mandala IX w.świątynia Toji w Kioto

mandala Kongokai IX w. / detal w powiększeniu

mandala Kongokai IXw. / detal w powiększeniu

Ryokai Mandara / Taizokai mandala IX w.

mandala Taizokai / detal w powiększeniu

Mandala Taizo-kai (Garbhadhatu) XIII / XIV w.

Mandala Hannya Bosatsu z XVI w. / Metropolitan Museum NY

Share this