Sztuki sceniczne - tradycja widowiskowa w Japonii

Tańce wraz z pieśniami miały zawsze korzenie religijne i dotyczyły popularnych raczej obrzędów aniżeli oficjalnego buddyjskiego czy shintoistycznego kultu. Jesienią po zbiorach dziękowano bogom za urodzajne plony, żegnano się z nimi na okres zimowy a wiosną przywoływano ich aby patronowali sadzeniu i wzrastaniu ryżu. Gatunek tańca mai – taniec ceremonialny - polegał na okrążaniu „sceny” przez jednego aktora (lub kilku) trzymającego w ręku jakiś rekwizyt - gałązkę lub wachlarz. Inny gatunek – odori, związany był z buddyjskimi śpiewnymi modłami i tańcami. Jednym z pierwszych, wielkich badaczy rodzimej tradycji widowiskowej był Honda Yasuji (1906-2001) uznany w Japonii za „Żywy Skarb Narodowy”. Dzięki jego wieloletniej pracy powstała bogata, wszechstronna dokumentacja większości widowisk. Wśród innych badaczy znajduje się jego uczeń Chiba Yuichi, Goto Hajime, Sakabe Megumi i inni.

WIDOWISKA TANECZNO - MUZYCZNE
-----------------------------------------------

Okina-mai (taniec starca)
---------------------------------
Jest to widowisko muzyczno – taneczne o obrzędowo –religijnym charakterze przypuszczalnie z końca okresu Kofun. Zaczęto je wykonywać w XII w. Obecnie pełny program okina-mai, oderwany od kontekstu historycznego, składa się z części: senzai, okina, i sanbaso wykonywany jest na terenie świątyń buddyjskich i shintoistycznych.
Ponadto okina-mai niekiedy inauguruje uroczystości w teatrze No.
Wedłu dawnego przekonania w maskach okina mieszkało bóstwo pokoju, urodzaju i pomyślności. Wszystkie maski okina-mai przedstawiają twarze starych mężczyzn z ruchomą brodą i wydrążonymi otworami ocznymi.

Kagura (rozrywka bogów, rozrywka dla bogów)
-------------------------------------------------------
Widowisko wywodzące się z odnotowanych w Kojiki (712) i Nihongi (720)
prahistorycznych rytuałów shinto. Za najwcześniejszy rodzaj kagury uważa się taniec kapłanki shinto zwany miko-kagura z 2-ej poł. okresu Heian. Sato-kagura (wiejska kagura) nawiązywała do wątków mitologicznych a jej dworską odmianą była Kyuchu-kagura, naznaczona wpływem tańców ludowych ku czci bóstw patronujących rolnictwu. Sato-kagurę wykonuje się podczas wiosennych i jesiennych festiwali na oznaczonym fragmencie gruntu będącego „sceną”, kojarzoną z placem przed boginią Amaterasu. W ramach sato-kagury wyłoniły się trzy inne nurty: Izumo –ryu-kagura, Ise-ryu-kagura i Shishi-kagura, której najbardziej charakterystyczną formą jest Hayachine-kagura, będąca zabytkiem duchowej kultury ludowej. Niekiedy między tańcami kagura wystawia się – tak jak w teatrze no- farsę kyogen. Maski kagura przedstawiają najczęściej wymyślone wizerunki bogów. Najstarsze maski kagura powstały na wzór masek sarugaku a w późniejszym okresie wzorowano się też na maskach no i kyogen.

Gigaku
----------------------------
Gigaku było widowiskiem o charakterze procesji religijnej połączonej z popisami tanecznymi i pantomimicznymi przy akompaniamencie muzycznym. Po raz pierwszy zaprezentowane zostało w Japonii w 612 r. przez koreańskiego tancerza, imigranta Mimashi. Dzięki patronatowi regenta Shotoku-taishi (574-622) Mimashi założył szkołę, której absolwenci zatrudniani byli przez świątynie buddyjskie. Gigaku szybko stało się popularną rozrywką dworu cesarskiego. W gigaku oprócz wpływów chińskich badacze dostrzegają ślady tradycji koreańskiej i indyjskiej. W dziejach japońskiej sztuki widowiskowej gigaku miało wielki wpływ na synkretyzację rodzimej i obcej tradycji oraz świeckiej i sakralnej kultury. Z widowiska gigaku wywodzi się także taniec lwów (sishi-mai). Maski lwów zostały sprowadzone prawdopodobnie z Chin w poł.VI wieku. Gigaku trwało przez cały okres Nara (710 -794) dzięki poparciu dworu, aż do okresu Kamakura, do czasu pojawienia się nowego widowiska bugaku. Maski gigaku wraz z kostiumami i instrumentami dotarły wcześniej do Japonii niż samo widowisko.
Przypuszcza się, że przywiózł je poseł koreański w 550r. Do dzisiaj przetrwało w Japonii ok.220 masek, które uważane są za skarby narodowe.

Bugaku (taneczna rozrywka, taneczna muzyka)
-------------------------------------------------------
W okresie Heian, napływ nowych tańców został zahamowany i nastąpił proces japonizacji znanych dotąd tańców i towarzyszącej im muzyki gagaku pod wspólną nazwą – bugaku. Widowisko to patronowali wówczas cesarze Ninmyo i Murakami. Z kręgów dworskich, przedstawienie przeniknęło do uroczystości buddyjskich, a stamtąd dalej na prowincję. W okresie Kamakura bugaku przeszło kryzys, lecz odrodziło się w zmodyfikowanej formie w okresie Edo dzięki wsparciu rodu Tokugawa.
Obecnie bugaku można zobaczyć w niektórych świątyniach buddyjskich i shintoistycznych m.in. w Kioto, Nara, Osaka, Nagoya, Hiroshima i w północnym rejonieTohoku. Tańce bugaku obecnie sklasyfikowane są w/g kryteriów tematycznych (jak n.p. tańce urzędników, wojskowe, dziecięce) i czasowych (tańce krótkie, śr. długości i długie). Widowisko bugaku jest świadectwem świetności kultury dworskiej do XII w.Maski bugaku różnią się od masek gigaku budową i ekspresją oraz tym, że posiadają ruchome elementy dynamizujące dodatkowo rytm tańca. Wiele masek z XI w. przechowywanych jest w zespole Horyuji pod Narą,
zaś w świątyni Todaiji w Narze znajduje się szesnaście masek z 1042 r.,które są najstarszymi maskami bugaku z podpisami ich twórców (busshi). Wiele masek bugaku rozproszonych jest w różnych prefekturach. Przechowywane są ponadto w świątyni shinto Kasuga – taisha w Narze, w buddyjskiej świątyni Shitennoji w Osace i w Muzeum Narodowym w Tokio.

Ennen-mai (tańce o przedłużenie życia)
---------------------------------------------------
Widowisko to powstało w okresie Kamakura i nosi charakter sakralny;
wywodzi się z modlitwy o przedłużenie życia i pokój na ziemi. Na pocz. XV i XVI w. rozwinęło się pod patronatem shoguna Ashikaga. Wykonawcami byli wyłącznie mężczyźni. W toku ewolucji ennen-mai wyłoniła się jego teatralna odmiana ennen-no no będąca przypuszczalnie kopią sarugaku-no no (teatr no nie był jeszcze ukształtowany). Przetrwały w nim również elementy widowiska dengaku. Obecnie, widowisko ennen-mai uważane jest za niematerialny zabytek kultury ludowej i za jeden z prototypów powstałego na przeł. XIV i XV w. teatru No. Współcześnie, tańce ennen można obejrzeć w miesiącach styczniu i maju m.in. w świątyni Motsuji w Hiraizumi pref. Iwate. Maski ennen wykazują pewne podobieństwo do masek no, ale są mniejsze, mają inną ekspresję i mniejszy artyzm wykonania. Do dziś zachowało się zaledwie trzynaście typów; w praktyce używa się kilku. Ponadto poza jednym wyjątkiem są to dwudziestowieczne kopie.

Nihon Buyo (tradycyjny japoński taniec)
------------------------------------------------------
Termin „Nihon - Buyo”, który semant. oznacza tradycyjny japoński taniec, stanowił dawniej część przedstawienia “Kabuki” i w swiom dalszym rozwoju uzyskał niezależną formę zwaną dzisiaj Nihon-Buyo. Jest najmłodszą forma tańca klasycznego. Cechą charakterystyczną tańca Nihon Buyo jest to, że tańczy się go ciężko, ”nisko” przy ziemi. Tancerz ubrany jest zawsze w kimono. Obecnie w Japonii istnieje pięć głównych szkół tego tańca: Fujima (z filiami Kanjuro i Kan‘emon), Nishikawa oraz Bando i Wakayagi, które powstały ze szkoły Hanayagi Jusuke założonej w poł. XIXw. Szkoła Bando-Ryu została założona w 1745r. Większość głównych szkół Nihon Buyo została założona przez aktorów kabuki i choreografów w epoce Edo. Wśród znanych współczesnych japońskich tancerzy można wymienić: Kanichi Hanayagi, Shogo Fujima i Sae Nanaogi. W mieście Chiba w 1972 r. powstała grupa Kotokabuki Kai założona przez choreografa i jej dyrektora Yoko Haradę Kinga. Tancerka ze szkoły Nishikawa Senzo, Senrei Nishikawa założyła w 1998 r. pod Kioto własną scenę Nihon Buyo, „Górski Dom Tańca Senrei”. W Polsce była dwa razy ze swoim zespołem muzyków japońskich grających na koto, bambusowych instrumentach perkusyjnych oraz na wiolonczeli i kontrabasie w 2000 r. oraz w 2001r.

Butoh (taniec ciemności)
--------------------------------------
Butoh to współczesny taniec pochodzący z Kinjiki - zaprezentowany został na Festiwalu Tańca w Tokio w maju 1959 r. przez tancerza Tatsumi Hijikatę (1928 –1986) i jego partnera Kazuo Ohno (1906 -). Termin butoh składa się z dwu ideogramów BU – taniec i TOH – krok i oznacza nadeptywanie całą stopą. Cały spektakl jest więc bardziej „chodzony” niż tańczony, częściej przypomina pradawny rytuał niż taniec. Butoh jest dialogiem z postrzeganą joko skostniałą rodzimą tradycją teatru japońskiego i protestem przeciwko zalewaniu Japonii przez zamerykanizowaną kulturę masową. Jest także poszukiwaniem nowej, indywidualnej drogi, własnego sposobu wyrazu wolnego od jakichkolwiek wpływów ze świata zewnętrznego, to dążenie do stanu „totalnej obecności” we wszechświecie. W butoh nie chodzi o opowiadanie jakiejś fabuły ale o znalezienie relacji ze sobą, ze światem, o przekaz emocji. Istotą tej drogi jest ciało, przez poznanie jego tajemnicy dociera się do poznania wartości życia i tajemnicy śmierci. W Japonii założono wiele znanych grup tańca Butoh, jak m.in.: Akaji Maro (Tokio 1972), Saga Kobayashi (Tokio 1977), Butoh Sha Tenkei (Tokio 1984),Shinonome Butoh (Tokio 1999), Dairakudakai (Tokio). Wiele innych grup powstało także prawie na całym świecie, w USA, Europie, Australii i Azji. W 1994 r. wystąpił w Polsce w Warszawie 88- letni mistrz tańca butoh – Kazuo Ohino. W warszawskim Teatrze Małym w ramach 8 Międzynarodowych Spotkań Sztuki Akcji "Rozdroże 2001" wystąpił Ko Murobushi, uważany za jednego z najwybitniejszych tancerzy japońskich uprawiających taniec butoh. Z kolei Japoński duet Goo Say Ten (Itto Morita i Mika Takeuchi) występował w kilku miastach w Polski w 2003 r.

SZTUKI TEATRALNE
----------------------------
No
-------
Proces wyłaniania się najstarszego japońskiego gatunku teatralnego rozpoczął się wraz z rozwojem obrzędowego widowiska kagura. Za początek tego procesu, przyjmuje się okres Heian, a jego szczyt przypada na przełom XIV i XV wieku (1-a poł. okresu Muromachi). Proces ten polegał na stopniowym zespalaniu w całość różnych tradycji:
rodzimej i obcej, religijnej i świeckiej oraz dworskiej i ludowej. W teatrze No można dostrzec ślady takich gatunków widowiskowych jak: okina-mai, kagura, ennen-mai, dworskie gigaku i bugaku a także ludowe dengaku (polne tańce) i sarugaku (małpie rozrywki). W obu ludowych widowiskach wykorzystywano ten sam repertuar i tym samym słowem „no” (umiejętność, talent, sztuka) określano ich odtwórczą sztukę. Pod koniec XIX w. ostatecznie funkcjonował termin „sarugaku-no no”(sztuka sarugaku).Protoplastą teatru no i aktorskiego rodu Kanze był Kan‘ami Kiyotsugu, założyciel zespołu Yuzaki-za i autor pierwszych dramatów no a także twórca podstaw teoretycznych, które rozwinął jego syn Zeami Motokiyo (1363 - 1443). Wybitnymi kontynuatorami tych twórców byli: Kanze Motomasa (1398 –1432), Konparu Zenchiku (1405-1402) i Kanze Kojiro Nobumitsu (1435-1516), nad którymi patronowali shogunowie Ashikaga Yoshimitsu i Ashikaga Yoshimasa oraz później Toyotomi Hideyoshi, który sam występował na scenie. W okresie Edo teatr no miał charakter sztuki ceremonialnej (shiki-gaku), nad którą opiekę miał rząd (bakufu).Teatr no stał się wyłączną rozrywką samurajów, odizolowany od mieszczańskiego nurtu teatralnego (kabuki i joruri). W okresie Edo ustalił się też (do dziś aktualny) kanon repertuarowy dramatow no (yokyoku). Zrezygnowano z wystawiania nowych sztuk i stopniowo teatr no stał się teatrem klasycznym. Na przeł. XIX i XX w. podjęto kroki w celu reaktywowania tego gatunku teatru. W 1956 r. po raz pierwszy aktorzy teatru no wystąpili za granicą w Wenecji. W Polsce występy tego teatru odbyły się w latach: 1980, 1988, 1994 i 1999r. Współczesny repertuar tworzy ok. 230 yokyoku. Tradycyjne przedstawienie obejmuje 5 dramatów wystawianych na przemian z farsą kyogen. W sztukach no występują wyłącznie mężczyźni w barwnych kostiumach, w odpowiedniej masce i peruce. W okresie powstawania, teatr no nie miał własnej sceny. Dopiero w okresie Meiji przeniósł się do zamkniętych przestrzeni. Obecnie sceny no wznosi się w obiektach mieszczących od 300 do 800 widzów. Regularne przedstawienia w Japonii odbywają się w Narodowym Teatrze No i w innych teatrach na całym świecie. We wczesnym okresie, aktorzy wykorzystywali maski gigaku i bugaku, potem wiele masek przejęto z sarugaku oraz niektóre maski z dengaku. W kolejnym okresie od XIII do XVI wieku, powstawały już prawdziwe maski no (dzieła sztuki) na potrzeby poszczególnych sztuk. Prawdziwą twarzą aktora no stała się maska. Do dzisiaj przetrwały nieliczne role grane z odkrytą twarzą. Wykonawcy masek no zwani są men – uchi, natomiast wykonawcy innych rodzajów masek nazywają się busshi. Obecnie istnieje ponad 200 typów masek no, z których faktycznie używa się połowę. Oryginały i kopie przechowywane są w świątyniach, skarbcach, muzeach na całym świecie, w rodowych kolekcjach i prywatnych zbiorach. W Polsce jest pięć masek z okresu Edo w kolekcji F. Jasieńskiego, przechowywane w Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej w Krakowie.

Kyogen (szalone słowa) - farsa
--------------------------------------------
Farsa kyogen wywodzi się z widowiska sarugaku. Frasobliwość, improwizacja i nasycenie elementami dramatycznymi stały się podstawą kyogen – komediowego gatunku teatralnego z XIV wieku. W okresie Muromachi farsa kyogen rozwijała się równolegle z teatrem no. Z tekstów Zeamiego wynika, że farsa kyogen nie dorównywała podówczas pod wieloma względami teatrowi no. W okresie Edo kyogen, podobnie jak no, stało się ceremonialną sztuką klasy samurajów. W okresie Meiji kyogen i inne gatunki teatru klasycznego znalazły się w trudnej sytuacji ekonomicznej i artystycznej. Sztuka kyogen przetrwała ten okres dzięki artystom z rodów Okura i Izumi (istniejących do dziś). Pierwszy występ zagraniczny kyogen (w ramach teatru no) odbył się w 1963 r. w Paryżu. Po drugiej wojnie światowej pojawiła się tendencja do wystawiania farsy kyogen niezależnie od no. Teksty sztuk kyogen zaczęto spisywać w poł. XVI w. Do tej pory przekazywano je ustnie. Najstarszym zbiorem jest Tensho –kyogen -bon z 1578 r. W okresie Edo powstało kilka zbiorów sztuk kyogen. Współczesny repertuar szkoły Okura obejmuje ok.200 sztuk, a szkoły Izumi ok 250 sztuk (niektóre z nich mogą być te same).W farsie kyogen występują wyłącznie mężczyźni. Maski używane są tylko sporadycznie przy rolach kobiecych lub zwierzęcych i nie rozwinęły się tak jak w teatrze no. Klasyfikację około 30-u używanych masek kyogen ogranicza się do podziału według charakteru postaci. Za najbardziej reprezentacyjne dla kyogen uważa się maski: oto, usofuki, buaku, kentoku oraz maskę okina zwaną kokushikijo.

Kabuki
--------------------------
Najwcześniejsze przedstawienie, znane jako kabuki, miało miejsce prawdopodobnie w Kioto w 1603 r., kiedy pod kierunkiem kapłanki Okuni
ze świątyni Izumo, trupa tańczących dziewcząt zaprezentowała swój program. Rodowód słowa kabuki wywodzi się od słów: Ka (pieśń), Bu (taniec), Ki (technika). W świetle badań folklorystycznych wiele elementów w kabuki odsłania ślady zapomnianych wierzeń. Następcy Okuni zamienili kabuki w rodzaj śpiewanego, komercyjnego widowiska, w którym jako towar oferowano same aktorki. W 1629r. decyzją rządu zakazano kobietom udziału w przedstawieniach kabuki. Miejsce kobiet zajęli młodzieńcy zwani wakashu. W 1652 r. wakashu kabuki zostało również zakazane z uwagi na kłótnie i bijatyki samurajów w czasie przedstawień, podobnie jak miało to miejsce kiedy występowały kobiety.
Wraz ze zniknięciem ze sceny kobiet i młodzieńców pojawił się nowy typ aktora – Onnagata grającego role żeńskie. Dla uwiarygodnienia roli kobiety rozwinęła się znacznie sztuka charakteryzacji a szczególnie makijażu. Kabuki ukształtowało się na pocz. XVII w. jako mieszczański teatr. Współczesny, widowiskowo -taneczny repertuar kabuki jest obszerny i oparty jest na motywach z XVII i XVIII w. Z uwagi na wybitną żywiołowość, kabuki uważane jest za jedną z wielkich, światowych sztuk teatralnych i jeden z klasycznych gatunków teatru japońskiego. Obecnie w Japonii, przedstawienia te odbywają się regularnie w teatrze Kabuki-za, w Teatrze Narodowym i w innych teatrach.

Bunraku
------------
Teatr bunraku to japoński teatr lalek, który powstał w regionie Kansai w XVII w. Nazwa teatru pochodzi od Uemury Bunraku-ken, który otworzył teatr Bunraku-za, w mieście Osaka w 1872r. Początki teatru sięgają czasów VIIIw., kiedy pojawiły się pierwsze wzmianki na temat lalek poruszanych ręcznie – ningyo, będących przedmiotem zabaw dzieci. Pierwsze przedstawienia lalkowe w IX – XII w. były związane z wędronymi grupami aktorów – lalkarzy i zwane były kugutsu mawashi. Pierwsze takie przedstawienie zanotowano w 1596 r. w Kioto. Wędrowne grupy stopniowo przesuwały się w kierunku Edo, potem Osaki - gdzie utworzyło się wkrótce centrum sztuki lalkarskiej. Formy teatralne miały natomiast związek z obrządkiem buddyjskim i podlegały ewolucji w ciągu wieków. W wieku XVI lalki z Osaki, (ningyo) połączono z występami śpiewaków i bajarzy, którzy u bram japońskich świątyń recytowali samurajskie opowieści. Jedną z nich była historia o pięknej Joruri, która wciąż szukała swego ukochanego. Jej miłosne cierpienia były tak znane, że nowo powstająca gałąź sztuki, czyli przedstawienia z ręcznie poruszanymi lalkami (ningyo) otrzymały nazwę ningyo-joruri, i szybko stały się niezwykle popularne w Japonii. Lalki bunraku mają ok.120cm wysokości i są wyposażone w ruchome wszystkie części. Prowadzone są przez 3 animatorów (tzw. kuroki) ubranych na czarno z kapturem na głowie. Lalki mogą wykonać na scenie każdą właściwą człowiekowi czynność. Tekst sztuki i komentarze wyśpiewuje przy akompaniamencie shamisenu wykształcony wokalnie kantor, który siedzi z boku sceny. Lalkarz, kantor i muzyk są w czasie przedstawienia w ścisłej od siebie zależności. W japońskim teatrze bunraku istnieją lalki, które grają już od 300 lat, są sprawne, nie zmienione, a ubytki w nich konserwuje się z wielką dokładnością. W mieście Tokushima na wyspie Shikoku, gdzie odnaleziono ślady najwcześniejszego teatru lalek, istnieje znany teatr Tonda (Biwa-cho,pref.Shiga).
Obecnie, przedstawienia Bunraku odbywają się regularnie w Narodowym Teatrze Bunraku, w Teatrze Narodowym i w innych teatrach.

Shingeki (nowa szkoła dramatu)
-------------------------------------------
Ogólnie przyjmuje się, że Shingeki (nowa szkoła dramatu) rozpoczęła działalność wraz z założeniem Tsukiji Shogekijo (Tsukiji Mały Teatr) w 1924 roku. Szkoła Shingeki rozwinąła się na fali ruchu reformatorskiego japońskiego teatru w późnym okresie Meiji (1868-1912). Ten ruch nawiązywał do tradycyjnego teatru (klasyczny dramat) No, Bunraku i Kabuki oraz wiązał się z nową formą teatru jak Shingeki (literalnie „nowy dramat”). Teatr Shingeki rozpoczął działalność adaptacją i wystawieniem zachodnich sztuk teatralych m.in.: Szekspira, Czechowa i Ibsena oraz nowymi sztukami napisanymi przez japońskich dramaturgów. Sztuki teatru Shingeki były realistyczne. Ten realizm był czymś dotąd niespotykanym w tradycyjnym japońskim teatrze. Dla przykładu, w przedstawieniach Shingeki występowały aktorki w miejscu mężczyzn grających dotychczas tradycyjnie kobiece role (onnagata). Określenie „Shingeki” jest ogólnie przyjętym terminem dla całego współczesnego teatru – żyjącego zachodnią kulturą japońskiego społeczeństwa. Aż do 1970 roku wszystkie niekomercyjne i nietradycyjne sztuki teatralne były związane z Shingeki, lecz po tym jak Shogekijo (mały teatr) rozpoczął działalność w Tokio w 1960r. jako reakcja na powszechny zachodni realizm na japońskiej scenie, Shingeki stał się obiektem krytyki nowej awangardy, która czyniła zarzuty, że Shingeki jest symbolem starego systemu i starych idei. Młodzi ludzie zajmujący się teatrem wyzbyli się szybo iluzji związanych z zachodnim stylem i spróbowali nadać współczesnemu teatrowi wyraźny japoński styl. Dzisiaj szkoła Shingeki utraciła swoją przewodnią rolę. Obecnie pojawił się nowy termin – Gendaigeki (współczesny teatr), w miejscu dotychczasowego Shingeki. Grupa Teatralna Kiyama została założona w 1980 r. w Tokio przez Kiyoshiego Kiyamę. Jej członkowie, japońscy reżyserzy teatralni, dramaturdzy oraz aktorzy tworzą nowoczesne przedstawienia teatralne bez konieczności rezygnacji z elementów tradycyjnych, wyróżniających styl teatru japońskiego. Każdego roku grupa przygotowuje kilka spektakli, które charakteryzuje połączenie nowoczesnych technik inscenizacyjnych z klasyczną stylistyką nurtu shingeki. W repertuarze teatru Kiyama znajdują się zarówno dzieła dramaturgów japońskich, jak i pozycje z klasyki światowej (Antoni Czechow, William Szekspir). Teatr Kiyama wystąpił z muzycznym spektaklem "Bosonogi Gen i pochwałą pokoju", opartym na autobiograficznym komiksie Kijiego Nakazawy w Polsce we wrześniu 2003r.

Shogekijo (mały teatr)
---------------------------------
Shogekijo w języku japońskim oznacza przestrzeń małego teatru. Inscenizacje liderów nowych grup teatralnych, które były śledzone z uwagą przez publiczność szczególnie w latach 60-ch, nazywane były Shogekijo albo „małym teatrem”. Początkowo, trend Shogekijo był przeciwny istniejącemu establishmentowi oraz teatrowi Shingeki i odzwierciedlał ówczesny ogólny klimat społeczny. Inny termin, Angura-geki („podziemny” teatr), był także używany w związku z pewnymi teatralnymi grupami w tym czasie. Znane postacie japońskieg

o świata teatru z tego okresu, to: Shuji Terayama, Tadashi Suzuki, Yukio Ninagawa, Makoto Sato, i Shogo Ota. Po pewnym czasie, ruch teatralny zwany Shogekijo stopniowo przesunął się od ostrego protestu przeciwko istniejącym autorytetom - do osobistych poszukiwań młodej generacji. Tak więc, Angurageki lub teatr „underground” stracił swoją rację bytu i jest często teraz łączony z Shogekijo, który jest uważany za początek współczesnego japońskiego teatru. Oryginalny trend Shogekijo ma następującą charakterystykę: nie jest komercyjny, nie jest teatrem tradycyjnym i nie jest to Shingeki.

Kornel Drzewiński

źródła:
http://users.tellurian.com/mckeown/classroomprojects/japan/bunraku.html
http://www.pref.iwate.jp/english/traditionals/traditionals.html
http://www.jpan.org/guidance/term-e.html
http://www.butoh.net/define.html
http://www.butoh.net/performers.html
http://www.unaaqld.org/hp_haruka_bando.htm
http://www.ne.jp/asahi/butoh/itto/hata/hatanote.htm
http://www.asianinterstage.com/tonda/
Estera Żeromska; Maska na japońskiej scenie, wyd.TRIO
W-wa,2003

zdjęcia:
http://www.sagecraft.com/puppetry/performance/
http://www.atsweb.neu.edu/physics/s.kravchenko/myweb3/japan.htm
http://www.teatry.art.pl/!inne/taniec/mistrzt.htm
http://www.lightbrigade.demon.co.uk/History%20and%20Social/History%20and...
http://fatcat.ftj.agh.edu.pl/~sigma/lewo.html
http://www.glopac.org/Jparc/Credits/credits3.html
http://www.pref.iwate.jp/english/traditionals/traditionals.html
http://www.nac-cna.ca/en/theatre/professional.html
http://www.yorku.ca/yfile/archive/index.asp?Article=1847
http://www.upd.edu.ph/~updinfo/archives/JanFeb2003/Kanjincho.htm
http://www.soi.city.ac.uk/~sjm/Japan.html
http://www.collapsingsilence.com/butoh.html
http://homepage1.nifty.com/ysei/pcard/ise/ise.html
http://o-gagaku.com/shokai/daigaku.html
http://www1.sphere.ne.jp/naracity/e/event_data/e_sik103.html

Taniec Okina-mai w świątyni Zuhiko w Nara

Taniec Hayachine-kagura w Ohasama, pref. Iwate

Widowisko Gigaku

Widowisko Bugaku w świątyni Ise (na starej pocztówce)

Taniec Ennen no mai w świątyni Motsuji w Hiraizumi, pref. Iwate

Tancerka Nihon buyo -Senrei Nishikawa w spektaklu Yuki Onna: "Kobieta śniegu"

Mistrz tańca butoh - Ko Murobushi podczas występu w teatrze w Warszwie w 2001r.

Taniec Butoh na Międzynarodowym Festiwalu Młodych w 2003r.

Spektakl teatru No z Nary

Farsa Kyogen - występ aktora Matsumoto Kaoru w 2003r.

Przedstawienie Kanjincho kabuki / Filippine - Japan Festival 2003

znaczenie ideogramu Ka - Bu -Ki

Lalki z teatru bunraku Takemoto z Osaki w sztuce "Keisei Awa no Naruto"

Scena na moście z przedstawienia teatru Tonda bunraku z Biwa-cho, pref.Shiga

Share this