Mapy Japonii

Najwcześniesze znane mapy Greka Anaximandera datowane są na ok. 600 lat p.n.e. Być może wcześniej mapy pojawiły się w Chinach, lecz znalezione przez archeologów mapy malowane na jedwabiu pochodzą z roku 250 p.n.e. Na terenach dawnej Babilonii odkryto mapy na glinianych tabliczkach z ok. 600 r. p.n.e. Te najstarsze mapy były odbiciem ówczesnych wierzeń religijnych i przypuszczeń co do wyglądu otaczającego świata. Tylko trzy wielkie kultury - Indie, Chiny i Japonia – znane były Japończykom w dawnych wiekach. W 1710 r. japoński, buddyjski mnich Hotan sporządził mapę świata Nansenbushu Bankoku Shoka no Zu, która obrazowała całą buddyjską kosmologię. Na mapie tej znajdowały się Indie (Tenjiku) jako miejsce narodzin Buddy oraz Chiny (Shina) i Japonia. Mapa ta była popularna w Japonii aż do poł. XIX w.

W wyniku kontaktu z Europejczykami, mapy stworzone przez flamandzkich i holenderskich kartografów takich jak Abraham Ortelius, Gerard Mercator, Petrus Plancius, Willem Blaeu ukazały Japończykom nieznany dotąd świat. Te mapy były jednak w Japonii nowością i były drogie. Tylko bogaci kupcy oraz dostojnicy państwowi mogli sobie na nie pozwolić. Tak więc mapy te były najczęściej kopiowane przez rodzimych artystów. W 1507 roku niemiecki kartograf Martin Waldseemuller opublikował mapę świata, na której uwidocznił m.in. nowo odkryty kontynent Amerykę. W 1528r. Bordone Benedetto opublikował w Wenecji po raz pierwszy mapę Japonii a w 1570r. Abraham Ortelius, flamandzki kartograf opublikował pierwszy atlas świata Theatrum Orbis Terrarum zawierający 70 map. Najbardzej znanym kartografem w Europie był Gerardus Mercator (Gerhard Kremer) (1512-1594) z Belgii. W 1587r. w Amsterdamie opublikował m.in. mapę świata Orbis Terrae Compendiosa Descriptio z zaznaczonymi wyspami Japonii. Pierwsze drukowane mapy były zwykle czarno – białe, kolorowano je potem ręcznie. Pierwsza japońska (nowoczesna) mapa Shoho Kan Bankoku Sozu no Seiritsu to Rufu (Ogólna Mapa Świata) wydrukowana była w 1645r. Tak zwana mapa Bankoku Sozu - była japońską kopią mapy świata Matteo Ricci, która powstała w Chinach w końcu XVI w., w oparciu o mapy A. Orteliusa i G. Mercatora oraz innych autorów. Te kopie stopniowo wypierały istniejące japońskie mapy z dotychczasową buddyjskią wizją świata. Wzrost kontaktów handlowych z Holendrami był podłożem dla dalszego rozwoju map i atlasów. W 1792r. znany japoński artysta malarz Shiba Kokan (1747-1818) zrobił kopię XVIII- wiecznej mapy świata wydanej w Amsterdamie przez firmę Covens/Mortier. W 1810r. w okresie shogunatu, powstała w Japonii mapa świata Shintei Bankoko Zenzu bazująca na wiedzy wszystkich poprzedników. Ta mapa była wówczas bardziej dokładna niż niejedna zachodnia mapa. Pionierem japońskiej topografii (geodezji) i kompilatorem Dai-Nihon Chishi-Taikei, japońskiej topograficznej encyklopedii w 40-u tomach, był Ashida Koreto (1877-1960). Ta encyklopedia jest ciągle używana jako bazowy materiał wśród historyków. Kolekcja Ashida Koreto zawiera 1400 map Japonii, 100 map Chin, Korei i innych części świata oraz 1000 książek dotyczących topografii, geografii i innych dziedzin życia. Kolekcja map ułożona jest chronologicznie od wczesnego okresu Edo aż do okresu Showa, jednakże prawie połowę tej kolekcji stanowią mapy Kinsei-zu (mapy nowe). Około 90% stanowią mapy regionalne (Chihou-zu) a manuskrypty (Tegaki-zu) najczęściej rysowane przez Ashidę obejmują ok.30% map tej kolekcji. Morfologicznie, kolekcja map reprezentuje różne style takie jak Nihon-zu (mapy Japonii), Kunie-zu (obrazowe mapy klanów-rodów), Machi-zu (mapy miast), Douchu-zu (marszruty), Choukan-zu (widoki z lotu ptaka), Kai-zu (mapy morza), Chikei-zu (topograficzne mapy) oraz Dal Nihon Enkai Yochi Zenzu (Inou-zu) - mapy rysowane w trzech zróżnicowanych skalach (1:36000, 1:216000, 1: 432000) przez Inou Tadataka (1745-1818). W miejskim muzeum w Sendai w dniach od 4.VI do 19.VII.2004r. prezentowana jest wystawa map Inou Tadataka (w dużej skali 1: 36000), który w ciągu 17-u lat pierwszy przemierzył większą część Hokkaido i pozostałej części Japonii.

Poniżej, ważniejsze historyczne mapy na których widnieje Japonia:

1528 – Ciampagu - Bordone Benedetto, Wenecja (pierwsza znana mapa Japonii opublikowana w Europie).
1541 – Mapa Chin i japonii – Claudius Ptolemaeus, G. Trechsel, Wiedeń.
jest to pierwsza mapa Chin i Japonii zamieszczona w europejskim atlasie. Pierwsza publikacja pochodzi z 1522r. (Strassburg edition of Ptolemy s Geography) z kolejnymi edycjami w 1525, 1535 i 1541r. Mapa bazuje na informacjach Marco Polo.
1546 – Asien, Beschreibung aller Lender – S. Munster, Bazylea
(mapa zawiera detale z podróży Marco Polo)
1570 – Chinae olium Sinarum regionis- A. Ortelius, L. Georgio,Antwerpia
1587 - Orbis Terrae Compendiosa Descriptio - G. Mercator, Amsterdam
1596 - Voyage ofte Shipvaert van Jan Huygen van Linschoten – H. Florent van Langren, Amsterdam.
1598 – IAPAN – Barent Langenes, Middelburg
1598 – Tartariae sive Magni Chami Regni typus – A. Ortelius, Antwerpia
1602 – I Sei Quadri Del Mappamondi – Matteo Ricci, Pekin.
1605 - Totius Orbis Cogniti Universalis Descriptio, P. Merula, Amsterdam.
1616 – Japonia – J. Hondius (z atlasu G. Mercatora), Amsterdam.
1636 – Japonia – Jansson Johannes, Amsterdam.
1642 – Mapa Chin i Japonii – Willem Blaeu, Amsterdam.
1644 – Soho okuni ezu - mapa daimyo Matsumae obejmująca cały Sachalin, wyspy Kuryle i płw. Kamczatka. Ta mapa jest najstarszą mapą tej części świata.
1645 - Shoho Kan Bankoku Sozu no Seiritsu to Rufu – T.Arizaka, Nagasaki
1646 - Asia carta di ciasete piu moderna - R. Dudley, Florencja.
1650 - Japoniae Nova Descriptio – J.Janssonius, Amsterdam
1655 – Japonia Regnum – Joan Bleau, Amsterdam
1666 – Nihon Zu - pierwszy w Japonii album w rodzaju atlasu z okresu shogunatu Tokugawy.
1679 - Insularum Iaponiae in VII Partes i LXVI. Regna Antiqua divis. Johann David Zunner, Frankfurt.
1691 - Nihon Kaisan Chouriku Zu - stanowiła model dla innych japońskich map.
1702 - Genroku Nihon Zu - ta mapa jest obecnie duplikatem z Hihon Souzu - kolekcji map rodów (klanów). Jest pierwszą oficjalną mapą na której pokazano archipelag Riukiu. Większość z 84 oryginalnych map rozpadła się lub zaginęła. Obecnie tylko 8 map i trochę kopii znajduje się w tej kolekcji.
1704 - Mer du Japon, L Asie - Priviledge du Roy i J.B. Nolin, Paryż.
1707 - William Adams Reystogt na Oost-Indien. Japan – Pieter van der Aa, Amsterdam.
1710 – Nansenbushu Bankoku Shoka no Zu – mnich Rokashi Hotan, (Zuda Rokwa Si), Kyoto.
1713 – Mapa podróży Williama Adamsa do Japonii – Pieter van der Aa
1720 – Mappe Monde - Hubert Iaillot, Amsterdam.
1725 - Les Isles Philippines, Molucques et de La Sonde - De Fer Nicholas, Antwerpia.
1749 - Japonia - Gilles Robert de Vaugondy, Paryż.
1750 – Mapa Cesarstwa Japonii – Bowen Emanuel.
1752 – Carte De L Empire Du Japon – Jacques Nicolas Bellin, Paryż
1760 – Carta Accvrata Dell Imperio Del Giappone – I.Tirion, Amsterdam.
1770 – Empire de la Chine, Rme de Coree et Isles Du Japon – R. Bonne
1771 – L Empire de la Chine d apres chinois Avec les Isles de Japon – R. Bonne, Paryż.
1779 - Kaisei Nihon Yochi Rotei Zenzu - manuskrypt Nagakubo Sekisui, geografa z okresu Edo. Prawdopodobnie jest pierwszą drukowaną mapą w Japonii z równoleżnikami i południkami.
1780 - Carte De L Empire De La Chine, De La Tartrie, Chinoise, Et Du Royaume De Coree: avec les Isles du Japon – R. Bonne, Paryż.
1792 – Chikyu – Zu, jedna z pierwszych opublikowanych japońskich map Shiba Kokan wzorowanych na mapach holenderskich.
1800 –1817 - Dal Nihon Enkai Yochi Zenzu – mapy Inou Tadataka.
1803 - Carte de L Empire de la Chine – E. Mentelle i P. Gregoire Chanlaire, Paryż.
1805 – Mapa topograficzna – Arrowski i Lewis, Boston.
1807 – Empire of Japan – M. Arrowsmith, Londyn.
1810 – Shintei Bankoko Zenzu – Takahashi Kageyasu.
1815 – Korea i Japonia - J. Thompson, Edynburg.
1835 - Empire of Japan -J. C. Walker, publ. Baldwin i Gadock, Londyn.
1851 – Japonia i Korea - J. Rapkin, publ. John Tallis, Londyn.
1855 – Japan / J.H. Colton and Co., NY
1864 - Japan, Mandshuria etc., John Bartholomew, Edynburg.
1865 - Carte general de L Empire Chinois et du Japon - Adrien-Hubert Brue, Paryż.
1880 – Chiny, Korea i Japonia – ryt.H. Eberhardt, Terrain v.C. Jungans
mapa pochodzi ze Stieler Hand Atlas.
1882 – Japonia – E. Stanford, Londyn.

W internetowej galerii Narodowego Archiwum Japonii pod adresem:

http://jpimg.digital.archives.go.jp/kouseisai/index_e.html
można obejrzeć kolorowe mapy poszczególnych rejonów Japonii sporządzone w
różnych okresach, m.in. w okresie Shogunatu Tokugawy. Są wśród nich mapy:
- Kuniezu (Genroku -Tenpou) z 1848r. wyk. przez Kanjosho
- Shouhou shiroezu (kolekcja map miast - zamków z 1644r.)
- Nihonyochizu (kolekcja Mori Koan z 1701-?)
- Kitaezotouchizu (mapy regionu Todatsu i Sachalina z 1808 i 1809)
- Shoho nenchu Edo ezu (mapy miasta Edo z ok.1641r.)
- Meiji Tokyo zenzu (mapa Tokio z 1876r.)
- Fukenshisetsu-no-zu (mapy prefektur z 1880r.)
- Gunbungo-ni-kansuru-Fukenchizu (mapy prefektur z1891r.
- Tokyo Uenokoen jisso kuzu (mapa z 1878r. parku Ueno zał.w 1873r.)

Współczesne mapy i fragmenty różnych obszarów Japonii można znaleźć (będąc na terenie Japonii) za pomocą przenośnych urządzeń elektronicznych.
Zob: http://www.mapion.co.jp/

oraz pod internetowymi adresami:

http://ease.com/~randyj/japanmap.htm
http://www.lib.utexas.edu/maps/japan.html
http://kids.mapzones.com/world/japan/
http://www.mapquest.com/maps/city.adp?countrycode=192
http://www.mapfan.com/
http://www.lib.utexas.edu/maps/middle_east_and_asia/japan_pol96.jpg
http://www.educarepress.com/waldsee.html

Bibliografia dot. japońskiej kartografii:

* Aihara Ryoichi; Portulan Charts of Portuguese Origin Produced in Japan in the Early Seventeenth Century, in Vice-Almirante A. Teixeira da Mota: In Memoriam, vol. I, Lisboa: Academia de Marinha / IICT, 1988, 11-28.
* Kawamura Hirotada; Kuni-Ezu (Provincial Maps) Compiled by Tokugawa Shogunate in Japan, Imago Mundi, London, 1989, vol. 41, 70-75.
* Nakamura Hiroshi; Goshuinsen Kokaizu. A History of the Japanese Portulan Charts, Tokyo, 1965.
* Unno Kazutaka; A Bibliographical Review of the History of Asian Cartography: From the End of the Second World War, Journal of History of Science, Japan, Tokyo, 1991, Ser. II, vol. 30, nr. 177.
* Unno Kazutaka; Jingubunko Shozo no Namban-kei Sekaizu to Nanyo Karuta (A Namban Map of the World and a Japanese Portolano of Southeast and East Asia in the Jingubunko Library Collection), in the Jingubunko Library Collection), in ARISAKA, T. (ed.), Nihon Yógakushi no
Kenkyú (Studies on the History of the Western Learning in Japan), vol. 9,
Apr., 1989, 9-36.
* Arisaka T. (ed.); Nihon Yogakushi no Kenkyu (Studies on the History of the Western Learning in Japan), vol. 9, Apr., 1989, 9-36.
* Unno Kazutaka; Shoho Kan Bankoku Sozu no Seiritsu to Rufu (The Bankoku Sozu, Map of All the Countries, Published in 1645 and the Popularization), in Arizaka T. (ed.), Nihon Yogakushi no Kenkyu (Studies on the History of the Western Learning in Japan), vol. X, Jan., Tokyo, 1991.
* Unno Kazutaka; The European Elements in the Japanese Survey Methods During the Edo Era: With Special Reference to the Technical Terms and the Instruments, in XVII International Congress of History of Science. Abstracts, Berkeley: University of California, 1985.

Kornel Drzewiński

źródła:
Japan. A history in art, Hamlyn Publishing Group Limited. NY,1972
http://www.lib.meiji.ac.jp/English/biblio/index.html
http://www.researchbuzz.org/archives/001156.shtml
http://www.rekihaku.ac.jp
http://www.davidrumsey.com/japan/
http://www.swaen.com/japan.html
http://pl.wikipedia.org/wiki/Tokio
http://www.lib.duke.edu/ias/eac/jpnmap.htm
http://www.uc.pt/bd.apm/bdee0155.htm
http://www.1worldglobes.com/History/historyofmaps.htm
http://www.portsmouthbookshop.com/ContinentIndex/Asia/japan.htm
http://www.betzmaps.com/maps.html#asia
http://www.ndl.go.jp/exhibit/50/html/wb39-6/mokuji.html
http://www.city.sendai.jp/kyouiku/museum/tenrankai.html

zdjęcia:
Japan. A history in art, Hamlyn Publishing Group Limited, NY,1972
http://www.tooleys.co.uk/a5.htm
http://mapmogul.com/catalog/index.php
http://www.lib.meiji.ac.jp/English/biblio/index.html
http://www.karafuto.com/timetab.html
http://www.murrayhudson.com/antique_maps/countries_maps/japan.html
http://www.ndl.go.jp/exhibit/50/html/wb39-6/mokuji.html
http://www.rc.kyushu-u.ac.jp/~michel/serv/eujap/maps/
http://www.rekihaku.ac.jp/e-rekihaku/116/
http://www.gracegalleries.com/China-Japan_Listings.htm
http://www.antiquarianprints.de/mapsjapanasia.html
http://www.henry-davis.com/MAPS/Ren/Ren1/Reno.html
http://www.lib.byu.edu/~aldine/65Benedetto.html
http://www.haleysteele.com/hs_root/gallery/artwork.cfm?stockid=31293&pd=9
http://www.library.ubc.ca/spcoll/mapindex.html

1528 - Ciampagu / Bordone Benedetto, Wenecja

1541 - Mapa Chin i Japonii / Claudius Ptolemaeus, G. Trechsel, Wiedeń

1546 - Asien, Beschreibung aller Lender / S. Munster, Bazylea

1570 - Chinae olium Sinarum regionis / A. Ortelius, L. Georgio, Antwerpia

1587 - Orbis Terrae Compendiosa Descriptio / G. Mercator, Amsterdam

1598 - IAPAN / Barent Langenes, Middelburg

1598 - Tartariae sive Magni Chami Regni typus / A. Ortelius, Antwerpia

1602 - I Sei Quadri Del Mappamondi / Matteo Ricci, Pekin

1636 - Japonia / Jansson Johannes, Amsterdam

1642 - Mapa Chin i Japonii / Willem Blaeu, Amsterdam

1644 - Soho okuni ezu / mapa daimyo Matsumae obejmująca cały Sachalin, wyspy Kuryle i płw. Kamczatka

1645 - Shoho Kan Bankoku Sozu no Seiritsu to Rufu / T. Arizaka, Nagasaki

1666 - Nihon Zu / pierwszy w Japonii album w rodzaju atlasu z okresu shogunatu Tokugawy

1679 - Insularum Iaponiae in VII Partes i LXVI. Regna Antiqua divis / Johann David Zunner, Frankfurt

1691 - Nihon Kaisan Chouriku Zu / stanowiła model dla innych japońskich map

1702 - Genroku Nihon Zu / ta mapa jest obecnie duplikatem z Hihon Souzu - kolekcji map rodów (klanów)

1707 - William Adams Reystogt na Oost-Indien. Japan / Pieter van der Aa, Amsterdam

1710 - Nansenbushu Bankoku Shoka no Zu / mnich Rokashi Hotan, (Zuda Rokwa Si), Kyoto

1750 - Mapa Cesarstwa Japonii / Bowen Emanuel

1752 - Carte De L Empire Du Japon / Jacques Nicolas Bellin, Paryż

1779 - Kaisei Nihon Yochi Rotei Zenzu / manuskrypt Nagakubo Sekisui, geografa z okresu Edo

1792 - Chikyu Zu /Shiba Kokan, Japonia

1800 -1817 - Yamanaka, Suruga, Fuji-sano / Inou Tadataka

1800 -1817 - Shinano Ida, Kanazawa, Matsushima / Inou Tadataka

1807 - Empire of Japan / M. Arrowsmith, Londyn

1810 - Shintei Bankoko Zenzu / Takahashi Kageyasu

1855 - Japan / J.H. Colton and Co., NY

Share this