Japońskie zwierciadła rytualne z okresu wczesnej kultury

Według japońskiej mitologii - bogini Amaterasu podarowała swemu wnukowi Ninigiemu* wysyłąjąc go na ziemię, do dzisiejszej Japonii - trzy skarby, amulety (zwierciadło, krzywy klejnot i miecz), i rzekła przy tym: „Kiedykolwiek spojżysz w zwierciadło, będzie tak jakbyś patrzył na mnie. Miej je ze sobą, jako swoje święte zwierciadło w swoim domu”. Powiedziała mu również: „Kiedy zwierciadło jest jasne, rozświetla się świat”.** Niningi z kolei przekazał je swym potomkom, wśród których Jimmu (wstąpił na tron w 660 r. p.n.e.) uważany jest za pierwszego, legendarnego cesarza Japonii.

Z tego powodu, przedmioty te - Yata no Kagami (ośmioboczne zwierciadło), Yasakani no Magatama (krzywe klejnoty), Kusanagi no Tsurugi ( miecz) - zwane cesarskimi regaliami (sanshu no shinki), i ich przekazanie są najważniejszym elementem ceremonii intronizacji cesarza. W głównym sanktuarium Naiku chramu Ise- Jingu (powstałym między III a V w.) przechowywany jest obecnie oryginał zwirciadła - substrat samej bogini Amaterasu (t.z.w. shintai – obiekt zamieszkały przez boginię) niedostępny dla oczu zwiedzających. Zwierciadło to zawinięte w zwoje tkaniny i przechowywane w drewnianym pudle, nigdy nie było fotografowane.

W Japonii, w ceramicznych urnach (fumbo), „trumnach“ z okresu Yayoi od ok.300 p.n.e. do ok. III w. n.e., wraz z ciałem zmarłego umieszczano brązowe zwierciadła, miecze, ostrza włóczni i ozdoby. Sądzono, że zwierciadła posiadały magiczne właściwości i miały związek z mocą bogini słońca - Amaterasu. W okresie Kofun (od poł. IIIw.) używano zwierciadeł z polerowanego brązu głównie w celach rytualnych oraz przy pochówku ważnych osobistości, jako najważniejszego przedmiotu spośród innych będącego m.in. symbolem ich autorytetu. Między IV a V wiekiem zwierciadła stały się atrybutem władzy, przekazywanym przywódcom lokalnych rodów. Wśród tych zwierciadeł występują typy zwane butsujukyo (zwierciadła buddów i bestii) oraz sankakubuchi butsujukyo (zwierciadła z trójkątną krawędzią przedstawiające mityczne zwierzęta oraz siedzące postaci buddów i bodhisattwów. Zwierciadła tego typu, jako wyposażenie grobu, odkryto w Misarudo (kofun) oraz Akai (kofun). Według opinii japońskiego badacza T. Higuchiego, wszystkie znalezione podczas prac archeologicznych zwierciadła (ok.300) oprócz jednego, były pochodzenia chińskiego.
Zwierciadła z trójkątną krawędzią, dekoracyjnym wzorem na obwodzie i wewnętrzną dekoracją składającą się z postaci bóstw i zwierząt zwane -sankakuen shinju kyo- były często spotykane między III a IV wiekiem. Z uwagi na występujące różnice w materiale, wzornictwie i inskrypcjach, badacze wyodrębnili dwie grupy: zwierciadła importowane z Chin oraz wykonywane w Japonii jako kopie chińskich wzorów lub ich przeróbki z pewnymi jednak istotnymi różnicami w procesie produkcji. Odlewy jednego ze znanych typów -dohan kyo- powstawały przy wielokrotnym użyciu tej samej matrycy. Większość z nich odkryto w kurhanach (tumuli) w miejscowościach takich jak obecne prefektury Gifu, Shiga, Nara, Yamaguchi i Oita. Wiele z tych zwierciadeł znajduje się w państwowych muzeach i prywatnych kolekcjach. Pan Yoshida - znany japoński kolekcjoner, posiada obecnie w swoim zbiorze ponad 500 brązowych zwierciadeł, które otaczane są czcią jako „święte lustra”. Wśród nich znajduje się t.z.w. zwierciadło „pięć dzwonków” datowane na II w. n.e. Podobne znaleziono w Nagoi w pref. Aichi oraz w grobowcu Daio Cho Tomari w pref. Mie
W skarbcu Shoso-in (z 760r.) w świątyni Todaiji w Nara znajdują się m.in. zwierciadła z brązu i miedzi a także zabytkowe pudełka na na nie wykonane z laki i zdobione oryginalną ornamentyką. Zwierciadła wraz z pudełkami znajdują się (pod poz. od 57 do poz. 90) na liście wśród 794-ch zinwentaryzowanych przedmiotów według angielskiego wydania „Sho-so-In Tanabetsu Mokuroku” opublikowanego w 1951r i aktualizowanego w 1955r. przez Japan Imperial Agency.***

* Ninigi no Mikoto - jego pełne imię to Amatsu-hiko-hiko Ho-no-Ninigi no Mikoto.
** zob. Kitabatake Chikafusa
*** zob. także http://reijiy.hp.infoseek.co.jp/shosoin/shosoin.html

Kornel Drzewiński

źródła:
- Kanert Maciej „Buddyzm japoński”, Wyd. TRIO, W-wa 2005
- Alberowa Zofia „O sztuce Japonii“
Wyd. WP, W-wa 1983
- Kojiki, czyli Księgi Dawnych Wierzeń – w przekł. W. Kotańskiego, PIW, Warszawa 1986
- Kitabatake Chikafusa „Jinno Shotoki” (A Chronicle of Gods and Sovereigns). Translated by H. Paul Varley. New York: Columbia University Press, 1980.

http://reijiy.hp.infoseek.co.jp/shosoin/shosoin.html
http://pl.wikipedia.org/wiki/Japo%C5%84skie_regalia_cesarskie
http://www2.kyohaku.go.jp/gakuso/gakuso06/gs6a/gs6a01e.htm

zdjęcia:
http://www.agatazin.jp/kagami/
http://www.uwec.edu/philrel/shimbutsudo/ninigi.html
http://www.tezukayama.ac.jp/
http://www.e-t.ed.jp/edotori160/evt042.htm
http://chihara.naist.jp/people/97/misaki/
http://www.columbia.edu/~hds2/ise/imgindex.htm
http://www.mfa.org/handbook/portrait.asp?id=134&s=3
http://www.poedem.ru/smap/nf/CntFLPics/id/10/
http://www-ku.magma.ne.jp/~ark/healer-yoshida/mirrors.htm
http://www.workingdogweb.com/Bronze-Mirrors.htm#Dynasties
http://www2.kyohaku.go.jp/gakuso/gakuso06/gs6a/gs6a01e.htm

Zwierciadło z brązu – prawdopodobnie podobne znajduje się w sanktuariom Naiku w chramie Ise- Jingu

Wieko ośmiobocznego pudła na zwierciadło z brązu z inkrustacją ze skarbca Shoso-in w Nara

Sześcioboczne lakierowane pudło na zwierciadło z namalowanymi złotem i srebrem ptakami oraz kwiatami o szer. 31,5cm i wys. 4,5cm ze skarbca Shoso-in w Nara

Zwierciadło ze starożytnego grobowca Ono Cho Kamiiso Kameyama w pref.Gifu, średnica 13.4cm

Zwierciadło brązowe z ruin Kiyosu Cho Asahi w pref. Aichi, średnica 7cm

Zwierciadło brązowe z V wieku, średnica 23,5cm

Zwierciadło brązowe z myśliwskimi scenami z Narodowego Muzeum w Tokio

Zwierciadło brązowe (z trójkątną krawędzią) z Shikizan Kofun (Kyoto University Museum)

Zwierciadło brązowe z Mengahira Kofun /odwrotna strona (Prefekturalne Muzeum Historii w Oita)

Zwierciadło brązowe (z trójkątną krawędzią) z dwoma bóstwami i zwierzętami z Higashinomya Kofun (Muzeum Narodowe w Kioto)

Zwierciadło brązowe z Chokojiyama Kofun (Asa Lib. Sanyocho, Yamaguchi)

Japońskie zwierciadło „pięć dzwonków” z okresu Kofun

Na zdjęciu fragment prywatnej kolekcji zwierciadeł Pana Yoshidy

Share this