Aspekty zrównoważonego rozwoju w Japonii

Kiedy po II wojnie światowej Japonia przystąpiła do szybkiej odbudowy kraju, nie zwracano większej uwagi na zatruwanie środowiska naturalnego odpadami przemysłowymi a szczególnie w okresie lat 60-ch i 70-tych. Długoletnie skażenie wód morskich rtęcią w zakładach Chisso spowodowało jej akumulację w organizmach ryb. Spożywanie tych ryb wywoływało nieodwracalne upośledzenie układu nerwowego u ludzi i zwierząt. W 1953r. ludzka odmiana schorzenia - choroba Minamata pochłonęła około 1000 ofiar, głównie dzieci rybaków. Smog oparów fotochemicznych jaki zawisł w 1970r. nad Tokio do dziś stanowi problem dla władz miasta. W 1971r. powołano Agencję d/s Ochrony Środowiska a rząd opracował normy jakościowe dotyczące zanieczyszczenia powietrza, wody oraz emisji hałasu i ścieków. We wszystkich prefekturach Japonii ogłoszono przepisy wykonawcze odnośnie zapobiegania zanieczyszczeniu środowiska. W 1973r. ogłoszona została Ustawa o Odszkodowaniach (z tytułu utraty zdrowia spowodowanej zanieczyszczeniem środowiska).

Definicja pojęcia rozwój zrównoważony (ang. sustainable development) - pojawiła się na II Sesji Rady Zarządzającej UNEP (Program Środowiska ONZ) w 1973r. Wspomniano wówczas, iż zasadę Zrównoważonego Rozwoju realizują społeczeństwa, które uznają nadrzędność wymogów ekologicznych, których nie należy zakłócać przez wzrost cywilizacyjny oraz rozwój kulturalny i gospodarczy; są zdolne do samosterowania swoim rozwojem w celu utrzymania symbiozy z przyrodą, a więc respektujące oszczędną produkcję i konsumpcję oraz wykorzystanie odpadów; dbają o przyszłościowe konsekwencje podejmowanych działań, a więc także o potrzeby przyszłych pokoleń.
Karta Ziemi, nazwana po Szczycie Ziemi w Rio de Janeiro, Deklaracją z Rio w sprawie środowiska naturalnego z dnia 14.VI.1992r., zawierała 27 zasad, które wytyczały kierunki rozwoju cywilizacyjnego w taki sposób, aby wraz osiąganiem dobrobytu społecznego i ekonomicznego zachowana została równowaga w świecie przyrody. Zapisy Deklaracji, nawiązujące do przyjętej w 1982r. Światowej Karty Przyrody i Raportu Brundland z 1987r. zostały uwzględnione m.in. w zasadach sześciu Programów Działań Unii Europejskiej. Dokumentem, który określał kierunek realizacji tych zasad była Agenda 21 - program osiągnięcia zrównoważonego rozwoju jako zbiór zaleceń i wytycznych dla rządów i organizacji międzynarodowych w tym zakresie. Agenda zawierała 4 części opisujące wymiary: społeczny, ekonomiczny, środowiskowy i instytucjonalny, w których poruszono zagadnienia szczegółowe.

W dniach 26.VIII - 04.IX.2002r. odbył się światowy Szczyt Zrównoważonego Rozwoju w Johannesburgu. Przedmiotem rozważań podjętych na Szczycie były ponownie problemy ekologiczne, społeczne, zdrowotne i ekonomiczne. Podobnie jak w latach poprzednich, w obliczu wciąż pogarszającego się stanu środowiska na świecie, przyjęto dwa dokumenty: Deklarację w Sprawie Zrównoważonego Rozwoju będącą aktem woli politycznej, utwierdzającej chęć wprowadzania zasad ekorozwoju w życie i Plan Działań obejmujący tematycznie wodę, energię, zdrowie, rolnictwo, bioróżnorodność, i inne zagadnienia. Szczególne zadania postawiono przed społecznościami lokalnymi i reprezentującymi je samorządami. Dotyczy to również sfery biznesu, którego rolę w partnerstwie międzysektorowym podkreślają także takie zbiory zasad jak: Karta Biznesu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (16 zasad), System Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (13 zasad), Global Compact ONZ (9 zasad), Deklaracja ONZ Bankowość i Środowisko (16 zasad). Partnerstwo międzysektorowe było przedmiotem szczególnej uwagi na wszystkich trzech w/wym konferencjach światowych poświęconych koordynacji działań na rzecz zrównoważonego rozwoju. Przyjmując zgodnie z definicją Raportu Komisji Brundtland, że rozwój zrównoważony to taki rozwój, który zaspokaja potrzeby obecnego pokolenia bez pozbawiania możliwości przyszłych pokoleń do zaspokojenia ich potrzeb - działania w kierunku rozwoju zrównoważonego w Japonii można prześledzić w następujących aspektach:

* EKONOMICZNYM
- Międzynarodowa współpraca
----------------------------------
Japonia wspiera różnorodne projekty i programy dotyczące globalnego ogrzewania, biologicznej różnorodności, morskiego środowiska oraz związane z promocją zasad Agendy 21 na sub-regionalnych, regionalnych i globalnych poziomach poprzez pomoc finansową i techniczną współpracę. Za decyzje w sprawie międzynarodowej kooperacji dotyczącej zrównoważonego rozwoju i wsparcie dla pozostałych ministerstw oraz agencji rządowych odpowiedzialne jest Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Japonia wspiera finansowo międzynarodowe instytucje takie jak: Fundusz na rzecz Globalnego Środowiska (GEF), Multilateral Fund for the Implementation of the Montreal Protocol, Program Środowiska Narodów Zjednoczonych (UNEP), Program Narodów Zjednoczonych d/s Rozwoju (UNDP) oraz Asian Development Bank (ADB). Szczegółowych informacji na temat pożyczek ODA udziela JBIC (Japoński Bank Międzynarodowej Współpracy). Coroczny raport dostępny jest na stronie: http://www.jbic.go.jp
Bazując na rezulucji Rady UNEP oraz planie działania dla ochrony, zarządzania i rozwoju środowiska morza i wybrzeży dla północno-zachodniego rejonu pacyfiku (NOWPAP), rząd Japonii aktywnie uczestniczył w organizacji drugiej między-rządowej konferencji w Tokio w dn. 20-21.XI. 1996r. Ponadto Agencja Środowiska Japonii organizuje rokrocznie Kongres Środowiska Azji i Pacyficku ECO ASIA od 1991r. Ostatni Kongres ECO ASIA 2004 odbył się w Yonago-shi Tottori, w Japonii w dn.19-20.VI.2004r. Wiele szczegółowych informacji na ten temat znajduje się pod adresem: http://www.ecoasia.org/index.html

- Handel
-----------
Japonia planuje promocję zrównoważonego rozwoju środowiska i jego socjalnych aspektów na fali globalizacji poprzez wszechstronny handel i ogólne inwestycje bliskie rozwojowi globalnej ekonomiki. Jest to niezbędne dla rozwoju przyszłej integracji krajów w systemie światowej organizacji handlu - WTO. W strukturze japońskiego handlu następuje proces przestawiania się z uzależnienia od importu surowców i eksportu produktów na rzecz promowania międzynarodowego podziału pracy między Japonią a innymi krajami, zwłaszcza azjatyckimi. Producenci japońscy wytwarzają coraz więcej produktów w zakładach - filiach zlokalizowanych za granicą, czego wynikiem są rosnące obroty handlowe w zakresie części i półproduktów. Podobne działania występują w dziedzinie montażu samochodów, maszyn i urządzeń elektronicznych. Japonia ma nadwyżkę eksportową w zakresie takich artykułów jak samochody oraz sprzęt elektryczny i elektroniczny.

- Zmiana wzorców konsumpcji
-----------------------------------
Władze miasta Tokio widząc potrzebę podejmowania akcji mających na celu ochronę środowiska umiejscowiły siebie nie tylko jako (organ zarządzający), ale również jako jednego z największych konsumentów codziennie używanych materiałów, takich jak np. papier. W 1991 opracowano plan działania o nazwie Eco-Up Plan, dzięki któremu w znaczący sposób miała zmniejszyć się zapotrzebowanie biur na różnego rodzaju –dobra-, czyniąc jednocześnie administrację bardziej (zieloną). W celu realizacji założeń planu podjęły ze sobą współpracę wszystkie najważniejsze instytucje rządowe i departamenty. Aby przybliżyć potencjalne korzyści wdrażania planu organizowano wiele szkolen, pracownicy zapraszani byli również na seminaria i prelekcje. Władze Tokio utrzymywały również kontakt z przedstawicielami innych prefektur (m. in. Osaka, Oita i Niigata), które również postanowiły wdrożyć podobne programy.
Główne założenia podjętych działań to:
1) zwiększenie świadomości (dotyczącej środowiska) wśród pracowników
2) zmniejszenie negatywnych oddziaływań na środowisko poprzez biura
3) wprowadzenie świadomego i zrównoważonego sposobu zarządzania
Pozytywnym efektem wprowadzonych działań było:
1) zredukowanie negatywnego wpływu na środowisko w znaczny sposób (np. o 19% mniejsze zużycie samego tylko papieru w biurach)
2) większa świadomość w sprawach środowiska, ekologii a także rozwoju zrównoważonego wśród pracowników
3) wprowadzenie nowych sposobów zarządzania mających na uwadze środowisko

- Finansowanie
---------------------
Wiele finansowych działań w kierunku zrównoważonego rozwoju zostało wykonanych przez różne jednostki a szczególnie w takich obszarach jak: energooszczędne technologie, nowe i odnawialne źródła energii, konserwacja lasów i nowe zalesienia oraz zapobieganie skażeniu powietrza. Japońska Fundacja d/s Globalnego Środowiska powstała w 1993r. i otrzymała od rządu i organizacji pozarządowych łączny fundusz początkowy 20,48 mln jenów. Na koniec 2003r. funusz ten wynosił 136,6 mln jenów. Japonia wniosła wkład 415 mln dol. do Global Environment Facility (GEF) od lipca 1994r. do czerwca 1998r., który stanowił wówczas 20.5% kapitału GEF. Japonia zobowiązała się do dalszego wsparcia funduszu GEF w wys. 20.0% całkowitego kapitału od 1998r. do czerwca 2002r. Japonia wsparła także finansowo kwotą 2,6 biliona w walucie umownej (SDR) w latach (1993-1996) Stowarzyszenie Międzynarodowego Rozwoju (IDA), co stanowiło 20% całkowitych funduszy IDA. Japonia wysoko ocenia rolę UNEP, UNDP oraz UNU w poszczególnych działaniach i stanowi podstawowe źródło ich finansowego wsparcia. Ponadto, Japonia ogłosiła (Inicjatywę Kioto ) na III Konferencji uczestników Konwencji ramowej ONZ na temat zmian klimatycznych (UNFCCC) w Kioto w grudniu 1997r. Dnia 13.VIII. 2004 r. w siedzibie Krajowej Agencji Poszanowania Energii S.A. w Polsce, odbyła się uroczystość podpisania umowy dotyczącej przekazania środków z Polsko - Japońskiego Funduszu Złotowego (Funduszu Partnerstwa) na realizację projektu budowy Polsko - Japońskiego Centrum Efektywności Energetycznej. Projekt ma na celu podniesienie świadomości w kierunku poszanowania energii w kręgach polskiego przemysłu. Polsko - Japoński Fundusz Złotowy powstał w 1990 r. z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży mąki pszennej o wartości 25 mln dolarów ofiarowanej Polsce przez rząd Japonii. Informacje o Japońskiej Fundacji (Japan Fund for Global Envirnoment) dostępne są na stronie: http://www.eic.or.jp/jfge

- Technologia
------------------
Technologia hybrydowa zastosowana w samochodach Hondy (Honda Insight-1999, Honda Civic-2000, Accord Sedan-2004) i Toyoty (PRIUS-2004) wyznacza nową generację silników. To kombinacja elektrycznego napędu o zerowej emisji spalin i silnika spalinowego, który spala 4,3 litra benzyny bezołowiowej. Podczas jego produkcji wprowadzono najnowsze rozwiązania techniczne z myślą o redukcji szkodliwych substancji dla środowiska. Kilka części samochodu, włączając w to zbiornik paliwa i lakier, wykonano całkowicie bez użycia ołowiu oraz tam gdzie tylko to było możliwe - zamiast PCV zastosowano poliuretan termoplastyczny. Zgodnie z informacją z 8.VII.2004r. brytyjskie Przedstawicielstwo Hondy - Honda UK, zdobyło najwyższą nagrodę w przemyśle motoryzacyjnym Motor Trader za zaangażowanie firmy w ochronę środowiska naturalnego.

- Przemysł
---------------
W związku z narodową strategią ekologicznego, zrównoważonego rozwoju przemysłowego, Bazowy Plan Środowiska, który został przyjęty przez Gabinet w grudniu 1994r., zawierał wytyczne dla każdej jednostki społecznej łącznie z przemysłem w tym zakresie. Eko-biznes występuje tu jako istotny składnik całościowego zrównoważonego rozwoju. Na podstawie tego planu, decyzją Gabinetu w maju 1997r. przyjęto Plan Działania dla Reformy Ekonomicznej Struktury. Ten plan zawierał szczegółowe wytyczne i harmonogramy dla promocji gałęzi przemysłu przyjaznych dla środowiska, nie powodujących skażeń powietrza i wody. Wytyczone cele tego planu miały być zrealizowane do 2001r. W przypadku powietrza, środowiskowy standard jakości (EQS) dla SO2 był satysfakcjonujący dla większości obszarów Japonii, jednakże spełnienie tych norm szczególnie dla NO2, przebiega wolno na zurbanizowanych obszarach. Standard EQS dla wody (23 substancje) był prawidłowy na prawie wszystkich badanych terenach.

- Transport
--------------
W dziedzinie transportu znane są następujące akty prawne poruszające zagadnienia zrównoważonego środowiska:
1. Ustawa o kontroli skażenia powietrza wymagała od Agencji Środowiska Japonii ustalenia dopuszczalnych limitów dla pojazdów samochodowych emitujących gazy spalinowe oraz od lokalnych władz kontroli skażenia powietrza w obszarze natężonego ruchu drogowego. Ustawa została częściowo uzupełniona w1995r. ze wskazaniami dla Agencji Środowiska w celu ustalenia wysokiego standardu jakości paliwa dla pojazdów samochodowych, który uniemożliwiłby dalsze skażenie powietrza.
2. Ustawa odnośnie szczególnego ograniczenia dla całej emisji tlenku azotu z samochodów na określonych obszarach została przyjęta w 1992r.; dotyczyła głównie większych zurbanizowanych obszarów gdzie skażenie powietrza tlenkiem azotu było szczególnie duże.
3. Zgodnie z Ustawą odnośnie racjonalnego zużycia energii, z poprawkami w 1998r. przewidywano udoskonalenie efektywności paliwa dla samochodów osobowych i ciężarowych od 15 % do więcej niż 20 % w porównaniu z rokiem 1995.
+ Samochody - Agencja Środowiska Japonii zaostrzyła standardy automobilowej emisji dla samochodów osobowych, ciężarówek i autobusów. Ministerstwo Terytorium, Infrastruktury i Transportu opublikowało przepisy wykonawcze dla samochodów w celu zabezpieczenia efektywności tych standardów. W Japonii, przy zakupie samochodów, o zredukowanej emisji zanieczyszczeń (z napędem na metanol, z silnikiem hybrydowym, na naturalny gaz oraz z napędem elektrycznym) podatek jest zmniejszony. W związku z tym, przewiduje się do 2010r. znaczne zmniejszenie konsumpcji dotychczas używanych paliw.
+ Koleje - zmniejsza się koszty amortyzacji lub jest zmniejszony podatek kiedy o wysokiej jakości skład pociągowy jest wprowadzany do eksploatacji. Od 1970 roku przeprowadza się testy z pojazdami typu Shinkansen w technologii MAGLEV (magnetycznej lewitacji), która pozwala na znaczne zwiększenie prędkości i eliminację wszelkich wibracji podczas jazdy.
+ Lotnictwo - służby państwowe udzielają pożyczek i zmniejszają podatki kiedy kampanie lotnicze wprowadzają nowe i efektywne modele samolotów pasażerskich.

- Zrównoważona turystyka
--------------------------------
Około 15 mln ton niszczących klimat gazów cieplarnianych uchodzi do atmosfery za sprawą turystyki. Komisja ONZ do spraw Zrównoważonego Rozwoju ogłosiła rok 2002 Rokiem Ekoturystyki, który obchodzono także w Japonii. Obchody miały uzmysłowić możliwości spędzania urlopu w warunkach sprzyjających naturze. Harmonijnie rozwijana turystyka w sensie społecznym jest dopasowana do ram kulturowych i długotrwale ekologiczna oraz efektywna.

* ŚRODOWISKOWYM
- Rolnictwo
--------------
W 1994r. została utworzona Narodowa Rada d/s Zrównoważonego Rolnictwa przez JA (narodowa organizacja rolniczej kooperacji) wraz z Nisseikyo (narodowy organ kooperacji z konsumentem) w celu promocji różnych akcji związanych ze zrównoważonym rolnictwem. Rolnictwo, rozwijane w zgodzie z prawami przyrody, ma umożliwić efektywne gospodarowanie i kontrolowaną eksploatację zasobów naturalnych. Członkami Rady są farmerzy, konsumenci i dystrybutorzy.
Większość terenów Japonii położona jest we wschodnio - azjatyckiej monsunowej strefie, która charakteryzuje się wysokimi temperaturami latem i corocznymi wysokimi opadami atmosferycznymi - pola ryżowe znajdują tu więc właściwe miejsce dla swej wegetacji. W tej sytuacji, rząd Japonii dokonał oceny funkcji pól ryżowych w aspekcie ochrony naturalnego środowiska. Te funkcje wyrażone poprzez wskaźniki dają nadzieję na podtrzymywanie rolniczej aktywności poprzez dopłaty dla farmerów na górzystych terenach, gdzie rolnicy są mniej konkurencyjni od tych na płaskich terenach. Bazując na ustawie ulepszenia gruntów z 1949r., rząd Japonii wspiera i promuje te projekty, które nakierowane są na stabilizację rolniczej produkcji. Zasoby wodne rolnictwa rozwijane są jako część tych projektów w koordynacji z ogólnym planowaniem zużycia wody. Państwowa Korporacja Rozwoju Zasobów Wodnych uprawomocniła te projekty w kooperacji z innymi organizacjami zaangażowanymi w planowanie zużycia wody, zgodnie z ustawą promującą rozwój zasobów wodnych. Odnośnie prewencji przed niekorzystnymi wpływami rolnictwa na jakość wody, przewiduje się rozwój następujących technik i systemów:
- System odnowy słabo zanieczyczczonych wód.
- System przewietrzania wykorzystujący siłę wiatru dla irygacji zbiorników wodnych.
- Systemy recyklingu zasobów rolnych, głównie odpadków z hodowli żywego inwentarza, technikami kontroli pasz i kierunkami zarządzania współgrającymi z regionalnymi eko-systemami.
- Niskonakładowe systemy kultywacji roślin bazujące na udoskonalonych metodach zarządzania.
- Metoda wymiaru cyklu życia w zastosowaniu do rolnictwa i doskonalenie technologii dla redukcji silnego wpływu rolnictwa na środowisko.
- Monitoring systemu jakości wody i modele kwalifikacyjne mające wpływ na rolnictwo.
- Systemy oczyszczania z chemicznych komponentów gleby i wody używanych przez rośliny i mikroorganizmy.
- Metody redukujące używanie dużych ilości nawozów chemicznych i pestycydów w rolnictwie poprzez zwiększenie udziału naturalnego nawozu i kompostu.
Dzięki realizacji tych projektów zaobserwowano w 1990r. siedmiokrotny wzrost produkcji rolnej na hektar w porównaniu z 1955r. W lipcu 1999r. ukazała się ustawa dotycząca spraw żywnośći, rolnictwa i obszarów rolnych. Jedną z zasadniczych zasad nowej ustawy, będącą dyrektywą dla przyszłości, są gwarancje bezpieczeństwa żywności oraz stałe rezerwy żywności bazujące na krajowej produkcji rolniczej.

- Atmosfera
-----------------
Przepisy w zakresie emisji spalin samochodowych i kontrola emisji siarki, azotu i tlenków węgla zawartych w gazach fabrycznych uległa zaostrzeniu. Poziom tlenków siarki w atmosferze w miastach systematycznie spada. Spada także tempo chorób fotochemicznych spowodowanych smogiem w miastach. Dla promocji koncepcji –Zero Emisji- projekt pilotażowy Eco - Miasto jest wspierany przez Ministerstwo Zdrowia, Pracy i Opieki Społecznej oraz Ministerstwo Gospodarki, Handlu i Przemysłu. Założenie –Zero Emisji- jest celem kierownictwa japońskiego, uprzemysłowionego społeczeństwa, gdzie wykorzystuje się powtórnie istniejące zasoby przez utylizację wszystkich odpadków z przemysłu i innych niewykorzystanych materiałów. Te działania związane są z woluntariatem, który rozwija grupa 25-u organizacjii biznesowych. Poszczególne przedsiębiorstwa, a zwłaszcza te związane z przemysłem, stopniowo dążą do otrzymania certyfikatu ISO 14000. Szczególnie, promuje się w Japonii transport nie zmotoryzowany poprzez budowę szlaków rowerowych, ruchomych chodników dla pieszych etc., który redukuje emisję szkodliwych substancji (dwutlenek węgla, tlenek węgla, tlenki azozu i lotne organiczne komponenty) do atmosfery.
Statystyki dot. skażeń powietrza z lat1985-2001 zob:
http://web-japan.org/stat/category_19.html

- Bioróżnorodność
-----------------------
Japonia przyjęła narodową strategię bioróżnorodności 31.X.1955r. decyzją Rady Ministrów odnośnie globalnej ochrony środowiska.
Przyjęte narodowe wytyczne odnośnie ochrony zagrożonych gatunków, dotyczą zarówno ochrony jak i zachowania tych gatunków (opracowano specjalne programy rozmnażania gatunków). Dotychczasowe ubytki w bioróżnorodności są następstwem głównie destrukcyjnego wpływu zabudowy mieszkaniowej, używanego sprzętu do prac żniwnych oraz niewłaściwej wiedzy o zwierzętach. Bioróżnorodność utrzymywana jest poprzez właściwe gospodarowanie na terenach przyrodniczych, zastosowanie środowiskowego opodatkowania, aktywizację programów naukowo badawczych, podnoszenie świadomości społecznej oraz koordynację utrzymywania porządku i czystości na terenach związanych z rekreacją. Narodowe inspekcje naturalnego środowiska jak i narodowe lustracje bioróżnorodności są dokonywane w przybliżeniu co pięć lat. Lokalne społeczności są podstawowym elementem sukcesu utrzymania biologicznych i genetycznych zasobów. Organizują one m.in. publiczne debaty na temat przeznaczenia chronionych obszarów w związku z Ustawą o ochronie dzikich terenów, Ustawią łowiecką oraz Ustawą o ochronie zagrożonych gatunków dzikiej fauny i flory. Ich opinie i wnioski są gromadzone i przesyłane dla przygotowania Narodowej Agendy 21 oraz Bazowego Planu Środowiska. Lokalne społeczności partycypują również w finansowych i innych rodzajach aktywności związanych z powyższym tematem, łącznie z Japońską Fundacją d/s Globalnego Środowiska. Zgodnie z badaniami w 1991r. opinii publicznej (49% społeczeństwa zadeklarowało udział w takich rodzajach aktywności na rzecz środowiska jak porządkowanie i sadzenie drzew), Biuro Pierwszego Ministra zobowiązało się do realizacji wyżej zamierzonych celów.

- Energia
--------------
Aby dokonać zdecydowanych zmian w światowej gospodarce energetycznej, kraje uprzemysłowione zobowiązały się w 1997r. w Protokole Ramowej Konwencji Klimatycznej z Kioto do redukcji emisji gazów cieplarnianych w latach 2008 -2012 o co najmniej 5% w stosunku do 1990r. Do odnawialnych źródeł, nie niszczących klimatu należą: prąd i ciepło z energii słońca, siły wiatru, ogniw paliwowych i alternatywne paliwa silnikowe. Japonia jest jednym z największych importerów zasobów energetycvznych takich jak węgiel, ropa naftowa, naturalny gaz, i materiały do produkcji energii jądrowej.Pierwszy japoński komercyjny reaktor jądrowy, importowany z Wielkiej Brytanii, rozpoczął pracę w 1966r. W 1985r., w odległości zaledwie 7 km od centrum miasta Kashiwazaki, wybudowano elektrownię Kashiwazaki Kariwa (7 bloków o mocy 7965 Mwe), która jest największą elektrownią jądrową na świecie. Obecnie w 2004r. jest ich 54-y o łącznej mocy 45521MWe. Wytwarzają one 34% energii elektrycznej w skali całego kraju. W ostatnich latach rząd Japonii ma do czynienia z częstymi uszkodzeniami reaktorów jądrowych i urządzeń służących do produkcji paliwa nuklearnego. Podstawowe ustawy rządowe dotyczące energii to: Ustawa odnośnie promocji działań związanych z globalnym ogrzewaniem oraz Ustawa odnośnie racjonalnego użytkowania energii. Od kwietnia 2000r. rząd Japonii ustalił i rozszerzył zwolnienie od podatku przy nabyciu samochodu o niskiej emisji spalin i pojazdów energo-oszczędnych, uwzględniających nowe standardy bazujące na Ustawie Racjonalnego Użytkowania Energii.

- Lasy
-----------
W 1972r. rząd japoński przyjął Prawo Ochrony Przyrody dla zachowania zasobów naturalnych i stworzenia warunków rekreacji. W tymże roku objęto ochroną wiele nowych terenów nadając im status Parku Narodowego (Kokuritsu koen) lub Pół /Narodowego Parku (Kokutei koen) a także Chronionych obszarów przyrody i Parków przyrody. W listopadzie 1993r. rząd ogłosił Podstawową Ustawę o Ochronie Środowiska. Kolejnym krokiem w kierunku zrównoważonego rozwoju była rewizja Podstawowego Planu Zasobów Leśnych w 1996r oraz rewizja Prawa Leśnego dokonana w 1998r. W Japonii istnieje obecnie 28 Parków Narodowych umieszczonych na liście Światowej Bazy Chronionych Obszarów (WDPA), która powstała w 2002r. dzięki współpracy pomiędzy UNEP - World Conservation Monitoring Centre (WCMC) i IUCN (Unia Ochrony Przyrody i Zasobów Naturalnych) oraz World Commission on Protected Areas (WCPR).

- Woda
------------
W celu przeciwdziałania zanieczyszczeniom wód publicznych, rząd Japonii ustalił dość surowe normy zawartości substancji niebezpiecznych dla zdrowia; mianowicie zero dla dwucyjanu, alkilortęci i dwufenyli polichlorowanych oraz 0,01 miligrama na 1 litr dla kadmu, arsenu i ołowiu. W 1993r. tylko 0,6% spośród 5708 miejsc objętych pomiarami w całym kraju przekroczyło powyższe normy. Świadczy to o stałej poprawie jakości wody. W tym samym roku 3147 miejsc poddano z kolei kontroli poziomu zanieczyszczenia organicznego. Tylko 76,5% tych miejsc zmieściło się w zalecanych normach (zapotrzebowanie na biologiczny i chemiczny tlen). Było to wynikiem niewystarczającego postępu w oczyszczaniu zamkniętych basenów wodnych i rzek przepływających przez miasta. Poniżej kilka rządowych aktów prawnych dotyczących zasobów wodnych w przemyśle, gospodarstwach domowych etc.
- Rozwój zasobów wodnych / ustawa z 2.XII.1983
- Woda w przemyśle / ustawa z 11.XII.1993
- Woda w przemyśle i wodociągach / ustawa z 11.XII.1993
- Amelioracja gruntów / ustawa z 11.XI.1994
- Prace wodne / ustawa z 26.VI.1996
- Kontrola skażeń wody / ustawa z 5.VI.1996
- Rzeki / ustawa z 4.VI.1997
Narodowy Zintegrowany Plan Zasobów Wodnych (Plan Wodny 2000) został sformułowany z przewodnią myślą dla rozwoju, ochrony oraz użytkowania zasobów wodnych. Projekty amelioracji gruntów bazują na taktyce połączonej gospodarki gruntami rolnymi i wodą.
Statystyki z lat 1985-2001 dot. jakości wody:
http://web-japan.org/stat/category_19.html

- Zarządzanie środowiskiem
-----------------------------------
W 1993r. w Japonii ogłoszono Podstawową ustawę o ochronie środowiska, a na jej podstawie w grudniu 1994r., rząd przyjął wytyczne całościowego i perspektywicznego programu ochrony środowiska.

- Góry
----------
Agencja Środowiska Japonii, Biuro Ochrony Przyrody oraz Agencja Lasów, są głównie odpowiedzialne za zrównoważony rozwój na obszarach górskich. Związane z lądem plany i pomiary, to: Ustawa Krajowego Planu Operacyjnego z 25.VI.1974; Bazowy plan ratowania lasów z 24.VII.1987; Ogólnokrajowy plan lasów z 9.VIII.1991; Obszary dzikie i tereny chronionej przyrody; Ochrona lasów; Ochrona narodowych lasów; Parki przyrody; Chronione obszary ptaków i ssaków; Chronione obszary naturalnych siedlisk; Narodowy pomiar środowiska przyrody. Te plany i obmiary nie są typowo specyficzne dla obszarów górskich, są ściśle związane - ponieważ dużą część terenu Japonii zajmują góry w większości pokryte lasami.

- Oceany i wybrzeża
-------------------------
Wśród głównych projektów, planów i zamierzeń związanych ze zrównoważonym rozwojem nadmorskich obszarów w Japonii, znajdują się następujące:
- Prace badawcze i rekonstrukcja nadmorskiego środowiska /zmniejszenie wpływu szkodliwych technologii.
- Rozwój regionalnych planów ogólnych bazujących na koncepcji zachowania i odnowienia stanu zarybienia i środowiska morskiego ze zwróceniem szczególnej uwagi na morski ekosystem (MARINE - ECOTOPIA 21).
- Projekt kontroli skażenia wody dla ochrony i naprawy wód przybrzeżnych poprzez usunięcie nagromadzonego mułu.
- Projekt przywrócenia piękna przybrzeżnych krajobrazów z czystym piaskiem i lasami.
- Projekt Eko-Wybrzeże dla konserwacji ekosystemu wybrzeży z nadmorską fauną i florą oraz ochrony linii brzegowej.
- Współudział w międzynarodowej inicjatywie (Rafa Koralowa) oraz promocja działań związanych z konserwacją istniejących raf koralowych w Japonii łącznie z powołaniem placówki Międzynarodowego Centrum Monitoringu i Badań Raf Koralowych na Okinawie.

- Toksyczne związki chemiczne
------------------------------------
W ramach działań dot. ochrony środowiska na globalną skalę, w 1988r. Japonia ogłosiła ustawę regulującą produkcję i wykorzystanie związków węgla z chlorem i fluorem - substancji powodującej niszczenie warstwy ozonowej. Nowym problemem Japonii jest nadmierna ilość dioksyn, które przedostają się do atmosfery w wyniku spalania coraz większych ilości śmieci przez spalarnie.

- Odpady i niebezpieczne materiały
------------------------------------------
- Ustawa o zarządzaniu odpadami i porządku publicznym weszła w życie w 1970r. mając na uwadze ochronę środowiska i zdrowia społeczeństwa poprzez redukcję wzrostu odpadów, zapewnienie właściwej organizacji (m.in. sortowanie, składowanie, zbiórka, transport, recykling, wywóz) i konserwację czystej przestrzeni życiowej w środowisku. W 1991r. weszła w życie Ustawa o Utylizacji, służąca pełniejszemu wykortzystaniu odpadów pochodzących z odzysku (np. recykling odnawialnych zasobów w zakładach produkcji papieru i w przemyśle samochodowym). Wraz ze wzrostem ilości odpadków pochodzących z prywatnych gospodarstw i z zakładów przemysłowych, naglącym zadaniem stała się sprawa utylizacji i zminimalizowana ilośći odpadów (recykling) oraz udoskonalenie oczyszczalni ścieków. Ustawa promująca zbiórkę sortowanych odpadów i recykling pojemników i opakowań została opublikowana w 1995r. a nabrała mocy prawnej od kwietnia 1997r. Tagawa Sangyo Co., Ltd. Research and Development Division Tetsuro Oike, Mika Hayashi otrzymali w 2004r. nagrodę Good Design Award w dziedzinie ekologii za recykling ceramicznych płytek podłogowych i ściennych oraz wapiennych bloków.
Dane statystyczne dot.odpadów i recyklingu z lat 1986-2000 zob:
http://web-japan.org/stat/category_19.html

* INSTYTUCJONALNYM
- Zintegrowana Decyzyjność
-----------------------------------
W czerwcu 1996r. powstała Japońska Rada d/s Zrównoważonego Rozwoju. Rada, składająca się z reprezentantów rządu, przemysłu i innych gałęzi gospodarki, aby wspólnie rozwiązywać kwestie związane ze zrównoważonym rozwojem. Wszystkie sektory gospodarcze, grupy społeczne zaangażowane są w proces decyzyjny. Podjęto wówczas podstawowe decyzje na szczeblu ogólnopaństwowym.
Struktura Narodowej Decyzyjności:
- Narodowy Organ Koordynacyjny Zrównoważonego Rozwoju
- Narodowa Polityka Zrównoważonego Rozwoju
- Narodowa Agenda 21- druga strategia dla ZR
- Lokalna / Regionalna Agenda 21
- Ustawa dot. związku środowiska z podatkami
- Główne grupy zaangażowane w decyzyjności zrównoważonego rozwoju
Narodowe instrumenty i programy:
- Wytyczne programu zrównoważonego rozwoju
- Przepisy dot. ekologii
- Wtórny obieg / Programy powtórnego użycia produktów
- Zielony Program
- Dostęp do Internetu
- Dostęp do World Wide Web
- National World Wide Web Site dla zrównoważonego rozwoju
więcej szczegółów pod adresem: http://www.eic.or.jp/eanet/

- Nauka
-----------
Prowadzone współcześnie badania w dziedzinie nauk o życiu mają na celu wyjaśnienie niejasności w funkcjonowaniu żywych organizmów. Rezultaty tych badań wykorzystuje się m.in. w ochronie zdrowia, ochronie środowiska, rolnictwie, rybołówstwie, leśnictwie i przetwórstwie spożywczym. W dziedzinie inżynierii genetycznej prowadzi się prace naukowo badawcze takie jak: badanie struktury i funkcjonowanie genów, badanie przyczyn chorób raka, chodowla nowych odmian zbóż oraz zwierząt gospodarskich. Doświadczając w przeszłości poważnych skażeń środowiska, rząd Japonii, aktywnie promuje badania naukowe skierowane na rozwiązywanie krajowych problemów oraz partycypuje w ogólno światowych projektach badawczych, łącznie z międzynarodowym programem Geosfera-Biosfera, programem badawczym klimatu świata, projektem zmian globalnego środowiska w aspekcie ludzkiego wymiaru oraz programem renesansu technologii dla środowiska i energii. Ponadto, Japonia partycypujac w budowie bazy naukowej dla badań w rejonie Azji-Pacyfiku przyczynia się do rozwoju tego rejonu świata. Japońskie instytuty naukowe zwiazane ze środowiskiem to:
- Narodowy Instytut Studiów Środowiska
- Centrum Globalnych Badań Środowiska
- Środowiskowe Centrum Informacji
- Narodowy Instytut Choroby Minamata
- Instytut Globalnych Strategii Środowiskowych
- Japońskie Centrum Bioróżnorodności
- Centrum Fundacji na rzecz Globalnego Środowiska
- Stowarzyszenie Międzynarodowych Inicjatyw Naukowych Studiów Środowiska
- Śieć Monitoringu Badań Zakwaszenia we Wschodniej Azji
- Międzynarodowy Komitet Fundacji Środowiska Jezior
- Kitakiusiu / Międzynarodowe Stowarzyszenie Technicznej Współpracy
Japonia zawarła przeszło 22 umowy o współpracy naukowej z innymi krajami. Na szczycie weneckim (siódemki) uprzemysłowionych krajów świata w 1987r. Japonia przedstawiła Program Nauki o Człowieku w zakresie badań funkcji ludzkich organów i innych form życia. W 1994r. w Japonii pracowało 147 tys. zagranicznych pracowników naukowo - badawczych. W tym samym roku ok.250 tys. japońskich pracowników naukowych wyjechało za granicę.

- Systemy informacyjne
------------------------------
W 1986r. Japońskie Centrum Nauki i Techniki zaczęło udostępniać informacje o wynikach badań za pośrednictwem bazy danych dla zagranicznych użytkowników a w 1987r. uruchomiło międzynarodową sieć o bezpośrednim dostępie z podobnymi bazami w Niemczech i USA. Charakterystycznymi przykładami współpracy w gromadzeniu i przekazywaniu informacji na temat zrównoważonego rozwoju są: Asia-Pacific Network for Global Change Research (APN) oraz Environmental Information Network in Asia and the Pacific (ECO ASIA NET) a także East Asia Acid Deposition Monitoring Network (EANET). Rząd Japonii jest także zaangażowany w następujące dwustronne lub wielostronne inicjatywy:
- UNEP/GRID
- CEOS (Komitet d/s obserwacji Ziemi przez satelity)
- GOIN (Japan-U.S. Global Observation Information Network)
- Projekt Centrum Studiów i Kształcenia o Środowisku
- UNEP (Międzynarodowe Centrum Technologii Środowiska)
- Międzynarodowe Centrum d/s Transferu Technologii (które tworzy bazę nowych, przyjaznych technologii dla środowiska do wykorzystania w przemyśle).
Japonia jest także członkiem World Meteorological Organization (WMO).
Z poza rządowych, japońskich organizacji przekazujących bieżące informacje na temat zrównoważonego rozwoju można znaleźć pod adresem: Japan Center for a Sustainable Environment and Society (JACSES):
http://www.jacses.org/en/index.html

- Prawo międzynarodowe
-----------------------------
Japonia kontynuuje zdecydowanie uczestnictwo w formułowaniu przepisów międzynarodowego prawa, a także w procesie jego realizacji. W związku z wyłaniającymi się w takcie różnych konferencji związanych ze środowiskiem problemów branżowych, Japonia wzmacnia wszelkie mechanizmy niezbędne dla rostrzygnięcia ewentualnych sporów. Międzynarodowa współpraca d/s zarządzania energią nuklearną powinna być wzmocniona i Japonia dołożyła wszelkich starań aby Konwencja Nuklearnego Berpieczeństwa (Wiedeń 1994r.) została zakończona ze zrozumieniem, że nuklearne bezpieczeństwo powinno być najważniejsze oraz że kraje posiadające nuklearne instalacje ponoszą za nie wielką odpowiedzialność.

* SOCJALNYM
- Ubóstwo
--------------
Mimo, że ubóstwo nie stanowi problemu w Japonii, rząd japoński udziela pomocy przeszło 150 krajom rozwijającym się na wszystkich kontynentach, także krajom Europy Wschodniej i byłym republikom radzieckim (w 1994r. Japonia przeznaczyła na ten cel 1mld dol). Rząd Japonii udziela pomocy w zalesieniu terenów w Nepalu, Tajlandii, Tanzanii, Senegalu i Kenii przyczyniając się w ten sposób do zmniejszenia poziomu ubóstwa społeczności tych krajów. Japonia wspiera także międzynarodowe organizacje takie jak: Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych d/s uchodźców (UNHCR), Biuro United Nations Disaster Relief Co-Ordinator (UNDRO) oraz UNICEF. Japońska Oficjalna Pomoc Rozwojowa zaczęła działać od 1954r., kiedy Japonia przystąpiła do tzw. Planu Kolumba na rzecz rozwoju poprzez współpracę i osiągnęła wówczas poziom13.4mld dolarów. Japonia nie ogranicza się do udzielania pomocy wyłącznie finansowej lecz służy potrzebującym krajom wysyłając swoich ekspertów technicznych i japońskich ochotników w ramach współpracy międzynarodowej oraz przyjęła u siebie przeszło 130 tys. uczestników szkoleń na temat dobrego administrowania, efektywnej dystrybucji istnniejących zasobów i równouprawnienia kobiet.

- Demografia
----------------
Pomiędzy różnymi działaniami na tym polu, szczególne znaczenie mają:
- Promocja zasiedlania ludności na obszarach wiejskich poprzez rozrost tych obszarów,
- Kontynuacja badań od 1993r. zależności pomiędzy demograficznymi trendami a socjo- ekonomicznymi uwarunkowaniami i wpływem ich na problemy środowiskowe w rejonie Azji i Pacyfiku.
- Problem HIV/AIDS jest tym obszarem, gdzie Japonia wraz z USA przejawia inicjatywę we Wspólnej Agendzie d/s Kooperacji w Globalnej Perspektywie, wewnątrz japońsko - amerykańskiej struktury nowej ekonomicznej współpracy. W sierpniu 1994r. w Japonii odbyła się X Międzynarodowa Konferencja poświęcona AIDS. Japońska Inicjatywa Rozwiązywania Problemów Ogólnoświatowych zainspirowała inne kraje z Europy do ogłoszenia własnych programów pomocy finansowej dotyczącej walki z AIDS.

- Zdrowie
-------------
Obecnie japońskie ustawodawstwo, odnośnie ochrony i prewencji zdrowia w społeczeństwie, obejmuje szereg aktów prawnych które dotyczą: Profilaktyki chorób zakaźnych, Prewencji szczepień ochronnych, Profilaktyki chorób przenoszonych drogą płciową, Profilaktyki przeciwgruźliczej, Profilaktyki AIDS, Ustawy o odszkodowaniach z tytułu utraty zdrowia spowodowanej zanieczyszczeniem środowiska, Kontroli skażeń powietrza, Kontroli skażeń wody, Redukcji spalin samochodowych, Przepisów odnośnie użycia chemikaliów w rolnictwie, Przepisów odnośnie hałasu. Japonia wprowadziła zaostrzone normy w zakresie emisji hałasu przez fabryki, na placach budów oraz w ruchu drogowym. Normy te dla dzielnic mieszkaniowych wynoszą 50 fonów w dzień i 40 fonów w nocy. W 1976r. zaostrzono także normy w zakresie nadmiernych wibracji. Dla ruchu drogowego poziom ten ustalono na 60 – 70 decybeli. Japonia wysyła ekspertów za granicę w celach szkoleniowych oraz prowadzi się seminaria i kursy takie jak: Międzynarodowe seminarium dla ekspertów programów walki z AIDS, Kurs kontrolny chorób kontaktowych dla zamorskich ekspertów czy Seminarium zarządzania zasobami wodnymi. W ramach Japońsko- amerykańskiego programu nowego partnerstwa gospodarczego w 1993r. otwarto Wspólny Program Globalnej Współpracy dotyczący poziomu życia ludności, zdrowia, środowiska, handlu narkotykami i rozwoju gospodarczego.

- Edukacja ekologiczna
---------------------------
W 1993r. przyjęto Podstawową ustawę o ochronie środowiska. Na jej podstawie w 1994r. rząd Japonii przyjął wytyczne całościowego i perspektywicznego programu dla zrównoważonego rozwoju. W świetle tych wytycznych, rząd promuje wszelkiego rodzaju informacje i edukację a także wspiera akcje woluntariatu na rzecz środowiska.
Poniżej kilka programów i kampanii mających na celu rozwój świadomości społecznej w kwastii zrównoważonej konsumpcji i wzorów produkcji.
- Program Eco Mark od 1989r. http://www.ecomark.jp/english/
- Green Purchasing Network od 1996r.
- Environmental Counselor Registration System.
- Program oceny działań na rzecz środowiska.
- Różne kampanie dotyczące ochrony zasobów naturalnych i energii
Szkolna baza edukacyjna jest istotnym warunkiem urzeczywistnienia strategii zrównoważonego rozwoju. Ważne jest aby uczniowie mieli dokładne rozumienie spraw dotyczących środowiska oraz czuli się współodpowiedzialni za jego ochronę. W każdej szkole, uczniowie i studenci uczą się o tych aspektach poprzez dzaiałania edukacyjne prowadzone w klasach zajmujacych się sprawami socjalnymi, badaniami naukowymi oraz edukacją moralną.

- Osiedla ludzkie
----------------------
Rząd Japonii przyjął już siódmy Pięcioletni Program Budownictwa Mieszkaniowego jako miernik dla postępów w rozwiązaniu problemów związanych z budownictwem. Wiele czynników zainteresowanych jest współgrającym ze środowiskiem budownictwem, z alternatywnymi źródłami energetycznymi, obiegiem czystej wody i recyklingiem odpadów. Przyjęto programy naprawy środowisk otaczających budynki, takie jak: projekt odnowienia obszarów mieszkaniowych, ogólny projekt poprawy środowiska wspólnej przestrzeni życiowej, projekt ulepszenia ulic, oraz projekt ulepszenia małych obszarów mieszkalnych.

Dzielnica Tokio - Itabashi to jedna z 23 dzielnic miasta, zlokalizowana w północno-zachodniej części Tokio. Powierzchnia Itabashi to ok. 32 km.2 z populacją sięgającą 50 tys. mieszkańców. Od połowy lat 80-ch obszar Itabashi doświadczył gwałtownego rozwoju co pociągnęło za sobą poważne konsekwencje związane ze środowiskiem naturalnym. Od tego czasu zarząd dzielnicy promuje zalesianie oraz inne akcje mające na celu ochronę środowiska.
Miasto Shiroi z powodu nagłego i szybkiego rozwoju stanęło przed problemem niszczenia środowiska naturalnego, zwiększonej produkcji odpadów, zanieczyszczenia wody i powietrza, itp. Widząc potencjalne zagrożenia dla środowiska i ludzi władze miasta podjęły działania mające przeciwdziałać negatywnym skutkom rozwoju miasta. Rok 1995 ogłoszono Rokiem Środowiska a w roku 1996 miasto postanowiło że zostanie Miastem Środowiska. Pociągnęło to za sobą decyzje mające na celu zwiększenie świadomości ludzi na temat środowiska, ekologii a także rozwoju zrównoważonego. Drogą do realizacji zamierzonych celów stało się wdrożenie certyfikatu ISO14001. Shiroi to pierwsze miasto Japonii, którego lokalne władze otrzymały certyfikat ISO14001w 1998r. Podstawowe cele podjętych działań to:
1) podniesienie świadomości ekologicznej pracowników
2) zmniejszenie kosztów operacyjnych biur rządowych
3) zwiększenie uwagi władz miasta na problemy środowiska w procesie podejmowania decyzji
4) ulepszenie i zwiększenie efektywności aktualnego sposobu zarządzania
Na koniec listopada 1999r. całkowita liczba uzyskanych certyfikatów ISO14001 w Japonii wynosiła 2773. Zawarte są w niej certyfikaty 33-ch lokalnych zarządów, łącznie z miastem Kawagoe i prefekturą Kioto, podczas gdy na koniec 1998r. tylko pięć lokalnych zarządów posiadało te certyfikaty z miastem Shiroi, które było wówczas w czołówce. Poniżej lista prefektur z ilością zdobytych certyfikatów:
- Tokyo Metropolis - 9
- Saitama Prefecture -4
- Osaka Prefecture -4
- Kanagawa Prefecture -2
- Gifu Prefecture -2
- Kyoto Prefecture -2
- Fukui Prefecture -2
- Oita Prefecture -2
- Iwate Prefecture -1
- Miyagi Prefecture -1
- Chiba Prefecture -1
- Niigata Prefecture -1
- Shizuoka Prefecture -1
- Mie Prefecture -1
- Ishikawa Prefecture -1
- Shiga Prefecture -1
- Kumamoto Prefecture -1
Obecnie, takie miasta jak Sapporo, Aomori, Kawaguchi, Chiba, Yokosuka, Iida, Shizuoka, Kitakiushu są w trakcie procesu certyfikacji. Uzyskanie certyfikatu ISO14001 przez lokalne władze przynosi obok znacznego wzrostu prestiżu środowiska, także promocję lokalnego biznesu.

Odnośnie międzynarodowej współpracy w zakresie budowy schronisk dla bezdomnych, Japonia przejawia różne rodzaje aktywności na bazie Polityki dla długoterminowych akcji na terenach schronisk (zatwierdzoną przez Radę d/s promocji w 1988r). Dla złagodzenia dotkliwych problemów mieszkaniowych w krajach rozwijających się, rząd Japonii usprawnił poziom współpracy z Centrum Narodów Zjednoczonych d/s Ludzkich Osiedli (Habitat) a także promuje takie działania jak międzynarodowe seminaria dotyczące polityki mieszkaniowej i misje badawcze na obszarach rozwijających się.

Kornel Drzewiński i Kamil Drzewiński

źródła:
- „Współczesna Japonia”, Międzynarodowe Towarzystwo Oświatowe, Japonia 1989
http://www.emb-japan.pl/pressrel/infpras040813.htm
http://www.un.org/esa/agenda21/natlinfo/countr/japan/natur.htm
http://www.jacses.org/en/index.html
http://www.ecp.wroc.pl/edu/02_12_03/ekorozwoj.html
http://www.eko.org.pl/kropla/30/rozwoj.html
http://www.un.org/esa/sustdev/natlinfo/natlinfo.htm
http://www.unic.un.org.pl/johannesburg/
http://www.ekoimy.most.org.pl/02_2002_06_artykul.htm
http://www.ecoasia.org/main/new4.html
http://www.un.org/esa/earthsummit/japan-cp.htm#ch7
http://www.env.go.jp/en/link/index.html#ri
http://www.kawasaki-net.ne.jp/eco/Ecoen.htm
http://www.gdrc.org/uem/iso14001/info-1.html
http://www.ecology.or.jp/
http://www.g-mark.org/english/library/2004/menu.html
http://web-japan.org/stat/category_19.html

zdjęcia:
http://www.honda.com/
http://www.erca.go.jp/jfge/english/frame/f_what.html
http://www.ecoasia.org/main/new4.html
http://www.tomen.co.jp/aboute/environ/business.html
http://www.city.osaka.jp/kenkoufukushi/iphes/english/certs-e.html
http://www.toyota.com/prius/
http://www.science-at-home.de/news/innovation/innovation_det_20031226212...
http://www.town.ranzan.saitama.jp/1100gyousei/1111iso/about_certificate....
http://www.city.naha.okinawa.jp/special/iso14001/
http://www.californiasolarcenter.org/solareclips/2002.03/20020312-7.html
http://www.power-technology.com/projects/hibikinada/hibikinada1.html
http://web-jpn.org/stat/stats/19ENV51.html
http://www.wavelock.co.jp/en/env/env_index.htm

Uczestnicy Kongresu ECO ASIA w Yonago, Tottori / Japonia w dn. 19-20.VI.2004

Japońska Fundacja na rzecz środowiska (z dotacji rządowych i poza rządowych) w latach 1993-2003

Certyfikat ISO 14001 zdobyty przez miasto Osaka z 26.II.2003 r.

Certyfikat ISO 14001 zdobyty przez miasto Naha 1.X.2003 r.

Dziesięć generatorów o łącznej mocy 35MW

Kolektory energii słonecznej na dachu firmy Sanyo Co. (dług. 315m i wys. max. ok 31m) w Japonii

Model japońskiego samohodu Honda Insight (1999 r.) z silnikiem hybrydowym

Model japońskiego samochodu Honda Civic IMA (2000r.) z silnikiem hybrydowym

Model japońskiego samochodu Honda Accord (2004) z silnikiem hybrydowym

Model japońskiego samochodu Toyota Prius (2004) z silnikiem hybrydowym

System Hybryd Synergy Drive zastosowany w samochodzie Toyota- Prius

Recykling niektórych materiałów odpadowych w Japonii w latach 1986-2000

Odpady przemysłowe i recykling w latach 1997 - 2003 w Japonii

Share this